စစ်ပွဲတွေရပ်

စစ်ပွဲတွေရပ်

၂၀၁၃ မတလြထုတြ၊မောကြှနြးမဂျဂဇငြး အမှတြ(၄)မှ အကဆြေး ဖှဈပါသညြ။

ဝငြးဇောလြတြ ရေးသညြ။

(က) ‘စဈပှဲတှမှော ပထမဆုံး ကဆွုံးသှားရတာကတော့ အမှနြ တရားပဲ”ဟူသည့ြ ဆိုစကားတဈခုရှိသညြ။ အမရေိကနလြူမွိုး လှှတတြောအြမတြ အိတခြွဂြွှနဆြငကြ ၁၉၁၇ တှငြ ပှောခဲ့ခှငြးဖှဈ သညြ။ တိုကခြိုကနြကှသေော အုပစြုနှဈခုအကှား ”သူမှား ငါ မှနြ” အငှငြးသနနြကှသေဖှင့ြ အမှနတြရားနှင့ြ တဖှညြးဖှညြး ဝေးသှားသောအဖှဈကို ဆိုလိုခှငြး ဖှဈဟနတြူပါသညြ။ အမှနြ တရားက ပထမဆုံးတိုကပြှဲကဆွုံးသူဖှဈသတဲ့။

စဈပှဲတိုငြးတှငြ ဘကနြှဈဖကစြလုံးက လကနြကမြွားဖှင့ြ လညြး အပှနအြလှနပြဈခတသြညြ။ စကားလုံးမွားဖှင့လြညြး တိုကခြိုကကြှသညမြှာ ဓမျမတာဖှဈပါသညြ။ ထို့ကှောင့ြ အမှနြ တရားသညြ စဈပှဲတှငြ ဦးစှာကဆွုံးသှားသူ ဖှဈရလသညြေ။ စဈ ကာလအတှငြး အပှနအြလှနြ ငှငြးခုံခှငြးမွား၊ ဝဖနေရြှုတခြမွှုမွား၊ စှပစြှဲအပှဈတငခြှငြးမွား၊ ဝါဒမှိုငြးလုံးမွားအကှား၌ ကဆွုံးခဲ့ရ သည့ြ အမှနတြရားအတှကြ ရစကေခြအွမွှဝရနေသြာ ကနွြ     တော့သညြ။

(ခ) ငိုနသေော ကလေးငယတြဈဦး။ သောကနှင့ြ စိုးနှောင့ဗြွာ ပှဖှဈေနသညေ့ြ အမွိုးသမီးငယြ။ မှုနသြီသော အကှည့မြွားဖှင့ြ ငေးနသေော အဘှားအို၊ ခကတြရောသြော လောကဓံကို အနတြု သည့တြိုငြ အလားအလာဟနပြုံမရသေးသဖှင့ြ ငိုငနြသညေ့ြ အမွိုးသားကှီး။ တဲကလေးတဈလုံး၏ ကပှငပြေါမြှ အထိတြ တလန့ြ မကွနြှာမွားဖှင့ြ ထိုငနြသေော လုံမငယတြခွို့…။

စဈကှောင့ြ နရပေစြှန့ခြှာခဲ့ကှရသည့ြ စဈဘေးသင့ြ ကခငွြ ပှညသြူတခွို့၏ ပုံရိပမြွားဖှဈပါသညြ။ ၂ဝ၁၁ ခုနှဈက စခဲ့သော စဈမီးတောကသြညြ ထိုအရပတြှငြ ယခုတိုငြ မငှိမြးသေးခွေ။မငှိမြးရုံမက ပို၍ပငြ ဆိုးရှားခဲ့သညြ။ စဈကိုမုနြးသော အသံမွားကို ပှညသြူတို့က ပုံစံအမွိုးမွိုးဖှင့ြ ထုတဖြောခြဲ့ကှသည့တြိုငြ အဆုံး အဖှတပြေးနိုငသြော နရောတှငရြှိသည့ြ လူကှီးမငြးတို့၏ ထကသြနသြော ငှိမြးခမွြးရေး စကားလုံးမွားကိုမူ မကှားရတဈခကွြ၊ ကှားရတဈခကွသြာ ရှိခဲ့ပါသညြ။

ထိုအစား တိုကခြိုကနြသညေ့ြ တဈဖကနြှင့ြ တဈဖကအြကှား အပှနအြလှနြ စှပစြှဲခှငြး၊ ဝဖနေခြှငြးတို့ကိုသာ ပှုလုပနြကှသေညြ။ တိုကပြှဲမွားကတော့ မရပပြေ။ တိုးလို့သာ ဆိုးလာနသညြေ။

ငှိမြးခမွြးရေး ဆှေးနှေးပှဲမွားက တိုကပြှဲဖှဈနခွေိနမြွားမှာပငြ ပှုလုပခြဲ့သညြ။ အကှိမကြှိမလြုပသြညြ။ ငှိမြးခမွြးရေးဆှေးနှေး ပှဲ တဈကှိမလြုပပြှီးတိုငြး တိုကပြှဲမွားက အရငထြကြ ပို၍ပှငြးထနြ လာသညသြာဖှဈကှောငြး တှေ့ရပှနသြညြ။ သူတို့ပှောသည့ြ ငှိမြး ခမွြးရေးဟူသညြ သုသာနတြဈစပှငအြလား လူသအလေောငြးတို့ ဖှင့ြ အတိပှီးသည့ြ ငှိမြးခမွြးရေးမွားလားဟု ထငမြှတမြှားစရာဖှဈ ရ၏။ ထိုငှိမြးခမွြးရေးမှာတော့ တိုကခြိုကခြှငြးမွားလညြး ရှိတော့ မညမြဟုတြ၊ အပှနအြလှနြ စှပစြှဲသံမွားလညြး နားထောငရြမညြ မဟုတြ။ ပှီးတော့ လူတို့၏ အသကရြှူသံကိုပငြ ကှားရမညမြဟုတြ။

စဈသညြ သံသယနှင့ြ မုသားစကားကို ပေါကဖြှားစပှေီး အမှနဖြှဈမှုနှင့ြ သဈစာတရားကို သတပြဈလိုကပြါသညြ။ ဝဖနေပြိုငြး ခှားနိုငမြှုနှင့ြ တရားမွှတမှုကို လိုလားသော စိတဓြာတတြို့အား  မိုကမြဲတှဝမှေေု မောဟတရားက ဖုံးလှှမြးလိုကပြါသညြ။ ကိုယြ ခငွြးစာတရား၊ မတျေတာစိတနြှင့ြ ညီရငြးအဈကိုသဘောထားကို သေးသိမသြှားစပှေီး ရနလြိုခှငြးနှင့ဒြေါသတရားတို့ကို ခေါငြး ထောငလြာစပေါသညြ။

စဈကှောင့ြ လူထု၏ မကွရြညတြို့သညြ နှဈဖကြ စဈသညြ တောတြို့၏ သှေးမွားနှင့အြတူ ရောထှေးသှားပါသညြ။ မိသားစု မွားကို ရှငကြှဲ၊ သကှေဲ ကှဲစပေါသညြ။ စီးပှားစညပြငမြှုနှင့ြ ဖှံ့ဖှိုးမှု တို့ကို အမှုန့ခြွပဈေလိုကပြါသညြ။ ”ငှိမြးခမွြးရေး”သညြ ဆီသညမြ၏ လကသြုတလြို အဖနြ တဈရာတနပှေေီး တနဖြိုးခွ ခှငြးခံရသော စကားလုံးတဈလုံး ဖှဈလာပါသညြ။

(ဂ) ကခငွပြှညနြယအြတှငြး ဖှဈပှားနသေော စဈပှဲမွား အရှိနြ မှင့နြသညေ့ြ တဈရကတြှငြ မှနမြာ့တပမြတောြ ကာကှယရြေး ဦးစီးခွုပကြ စဈတပသြညြ ငှိမြးခမွြးရေးကို အလိုလားဆုံး အဖှဲ့ အစညြးဖှဈကှောငြး ပှောဆိုခဲ့ပါသညြ။ ဒီမတိုငခြငကြပငြ အစိုးရ သတငြးစာမွားတှငလြညြး ကအေိုငအြမှေ လုပကြိုငခြဲ့သော အဖကွလြုပငြနြးမွားကို ဖောပြှမှုမွား ပှုလုပလြာခဲ့ပါသညြ။ ပှီးခဲ့ သည့ြ ဇနနြဝါရီမှ စတငြ၍ မှနမြာ့တပမြတောမြှ လကှေောငြးအကူ အညီယူတိုကခြိုကမြှုမွား စတငပြှုလုပလြာသညဟြူသော သတငြး မွား ထှကလြာခွိနနြှင့လြညြး တိုကဆြိုငနြပေါသညြ။

ကအေိုငအြဘကေမြှလညြး အစိုးရ၏ ထိုးစဈဆငမြှုမွား ရပြ တန့လြွှငြ တိုကပြှဲအရှိနမြွားလွော့သှားမညဟြု ပှောဆိုမှုမွား ရှိ လာပါသညြ။ ငှိမြးခမွြးရေးသညြ အစိုးရတပမြတောမြွား၏ ထိုးစဈ ဆငမြှုအပေါတြှငြ တိုကရြိုကမြူတညကြှောငြး ဆိုလိုခှငြး ဖှဈပုံရသညြ။

ထိုအခကွကြို မကှာသေးမီက သတငြးစာစောငတြဈခုတှငြ ယှဉလြကွဖြောပြှထားသော သမျမတ၏ ပှောရေးဆိုခှင့ရြှိသူနှင့ြ ကအေိုငအြေ၏ ပှောရေးဆိုခှင့ရြှိသူတို့၏ အငတြာဗွူးကို ကှည့ြ လွှငြ သိနိုငသြညြ။

သမျမတပှောရေးဆိုခှင့ရြှိသူ။  ။ လိုငဇြာကို ထိုးစဈဆငခြှငြး၊ ကေ အိုငအြကေို အပှီးတိုငခြွမှေုနြးခှငြးမဟုတပြါဘူး။ တပမြတောြ အနနေဲ့ လမြးပနြးဆကသြှယမြှု လုံခှုံခွောမှေ့စရေေး၊နယမြှေ ဒသေ အေးခမွြးတညငြှိမရြေးနဲ့ မိမိကိုယမြိမိ ခုခံကာကှယနြိုငရြေး အတှကြ လိုအပသြလောကြ အငအြားသာ အသုံးပှုပှီး စဈရေး အရ ပှနလြညတြုံ့ပှနမြှုမွား ပှုလုပခြဲ့ရတာဖှဈပါတယြ။

ကအေိုငအြပှေောရေးဆိုခှင့ရြှိသူ။  ။ ကခငွပြှညနြယကြို ရောကြ နတေဲ့ တပမြတှအေားလုံးကို မူလတပတြှနရေောကို ပှနပြှီး ဆုတြ သှားလိုကပြါ။ နောကပြှီး လယောဉသြုံးပဈခတမြှုတှကေို ရပဆြိုငြး လိုကပြါ။ ဒါဆိုရငြ စဈအရှိနလြွော့သှားမှာပဲ။ ၂ဝ၁၂ ပတဝြနြးကငွြ မှာ တိုကပြှဲတှေ ကှီးကှီးမားမားမရှိခဲ့ဘူးဆိုတာ သူတို့ စဈရေးလှုပြ ရှားမှုမရှိခဲ့လို့ပါ။ စဈဆငရြေးလုပလြာတာနဲ့အမွှ တိုကပြှဲတှေ ပှငြး ထနလြာတယြ။ စဈအရှိနဟြာ အစိုးရတပရြဲ့ ထိုးစဈအပေါမြှာ မူ တညတြယြ။

တဈဖကနြှင့ြ တဈဖကြ သူငှငြး၊ ငါငှငြးနှင့ပြငြ စဈသညြ ၂ဝ၁၂ ကို ဖှတကြွောခြဲ့ပှီး ဇနနြဝါရီလဆနြးအထိ တိုငခြဲ့သညြ။ စဈနယဝြနြးလညြး တဖှညြးဖှညြးကယွလြာပှီး အရပသြားမွား အား ထိမှနသြဆေုံးမှုမွား ရှိလာခဲ့သညြ။

ဇနနြဝါရီလ ၁၄ ရကနြံနကခြငြးတှငြ မှနမြာ့တပမြတောမြှ ပဈခတလြိုကသြော ၁ဝ၅ မမ အမှောကဆြနသြညြ လိုငဇြာမှို့ထဲသို့ ကရွောကပြေါကကြှဲသညြ။ လေးကှိမတြိတိကရွောကသြော အဆိုပါ အမှောကဆြနကြှောင့ြ အသကြ ၇ဝ ကွောြ အမွိုးသား တဈဦး အပါအဝငြ စုစုပေါငြး သုံးဦး သဆေုံးခဲ့သညဟြု ဆိုပါသညြ။  အစိုးရအဖှဲ့၏ ပှောရေးဆိုခှင့ရြှိသူက ထိုကိဈစနှင့ြ ပတသြကပြှီး ထို နေ့နံနကခြငြးက တပမြတောဘြကမြှ လကနြကကြှီးမွားဖှင့ြ ပဈခတမြှုမရှိကှောငြး ကာကှယရြေးဝနကြှီးဘကမြှ သိရသညဟြု ဖှေ ကှားသညကြို သတငြးတဈပုဒကြ ရေးသားသညြ။

၂ဝ၁၂၊ ဒီဇငဘြာအထိ စဈကှောင့ြ နရပေစြှန့ခြှာခဲ့ရသူ အရအတှေကမြှာ ခုနှဈသောငြးကွောရြှိကှောငြး ကုလသမဂျဂ လူ သားခငွြးစာနာထောကထြားရေးဆိုငရြာ ညှိနှိုငြးရေးမှူးရုံးက ထုတပြှနကြှညောမှုကို ကိုးကားပှီး သတငြးမွားက ဆိုသညြ။ သူ တို့သညြ အိုးအိမကြို ပဈခဲ့ရသညြ။ နရပေကြို ခှာခဲ့ရသညြ။ အလုပြ အကိုငတြို့ကို ထားခဲ့ရသညြ။

ရုပသြံသတငြးမွားတှငလြညြး ကခငွစြဈဘေးဒုကျခသညတြို့ ၏ ပုံရိပမြွားကို မှငနြရသေညြ။ ဖနသြားပှငတြှငြ အမယအြိုက စို့ နသေော မကွရြညစြကို တှန့လြိပနြသညေ့ြ လကဖြမိုးဖှင့ြ သုတနြေ သညြ။ စဈဘေးရှောငစြခနြးထဲမှာတော့ ကလေးတခွို့ ပှေးလှှား နပှေီး အမွိုးသားတခွို့က ကငမြရာဘကသြို့ လှမြးကှည့နြသညြေ။ ထို့နောကမြှငကြှငြးက ပှောငြးသှားသညြ။ မီးခိုမွားအူနသေော ကှငြးပှငြ၊ တောအုပတြို့ဆီ ရောကသြှားသညြ။ ဖနသြားပှငမြှ တဈဆင့ြ မီးခိုးညှောသြညြ ကှည့နြသေူ ပရိသတဆြီ ရောကလြာ၏။ ယမြးနံ့သညြ အူလာသညြ။ သှေးညှီနံ့မွား ရလာသညြ။ အမယအြို ၏ မကွရြညသြညြ ဖနသြားပှငကြိုကွောပြှီး စာနာတတသြော လူထု၏ နှလုံးသားအတှငြးသို့ ထိုးဖောကဝြငရြောကသြှားသညြ။

ရာစုနှဈ ထကဝြကသြကတြမြးကွောြ ဖှဈပှားလာခဲ့သည့ြ ပှညတြှငြးစဈတဈဆကှေီးနှင့အြတူ ကပလြကွြ ပါလာခဲ့သော သံ သယ၊ အာဃာတ၊ အမုနြးမီးတောကတြို့သညလြညြး မှနမြာနိုငငြံ၏ မွားမှောငလြှသော လူမွိုးစုမွားအကှား သံမဏိရှညကြှာခဲ့ပါပှီ။ ယခုဖှဈပှားနသေော ကခငွပြှညနြယအြတှငြး စဈပှဲမွားတှငြ အဖှကေို အားသှနခြှနစြိုကြ ရှာကှရမည့အြစား တဈဖကနြှင့ြ တဈ ဖကြ အပှနအြလှနြ အပှဈတငရြငြး၊ ငှငြးခုံရငြး၊ စှပစြှဲရငြး အဖှနှငေ့ြ ဝေးကှာနဆေဲရှိသညကြို မှငနြရသေညမြှာ ဝမြးနညြးဖှယြ ဖှဈပါ သညြ။

နပှညေတြောြ၏ ခမြးနားသော လှှတတြောအြဆောကအြအုံ ထဲရှိ မိမိတို့ကိုယကြိုယြ ပှညသြူ့ကိုယစြားလှယမြွားဟု ခံယူထား ကှသော အမတမြငြးတို့၏ နှုတထြှကစြကားမွားတှငလြညြး ကခငွစြဈပှဲမွားနှင့ြ ပတသြကသြည့ြ မှတခြကွမြွားသညြ တိုးတိမြ လှနြးနပေါသညြ။ တိုငြးပှညြ၏ အရေးတကှီးပှူနာကှီးတဈ ရပအြား ပှလညေမြှုရစရနြေ ဝိုငြးဝနြးကှိုးပမြးရမည့ကြိဈစထကြ  ကှီးမားသည့ြ တိုငြးပှညပြှူနာမရှိတော့ပါ။ သို့သောြ ထိုအခကွကြို လစွလြွူရှုလကွရြှိနသညေမြှာ အမွားပှညသြူတို့အတှကြ မခငွ့မြရဲဖှဈစပေါသညြ။

လူထု၏ အသညြးစှဲ ဒေါအြောငဆြနြးစုကှညသြညပြငလြွှငြ ကခငွအြရေးတှငြ ထိရောကသြော ဝဖနေပြှောဆိုမှု မရှိသဖှင့ြ ဝဖနေမြှုမွား ခံခဲ့ရသညြ။ အစိုးရ၏ တာဝနသြာဖှဈသညဟြု သူက ပှောဆိုပါသညြ။ ကခငွကြိဈစတှငြ ပါဝငရြနြ အဆငသြင့ရြှိပါသညြ ဆိုသော ဒေါအြောငဆြနြးစုကှညြ၏ ပှောဆိုခကွတြဈခုကိုလညြး တှေ့ရသညြ။ မညသြို့ဆိုစေ ထငရြှားသော အတိုကအြခံခေါငြး ဆောငနြှင့ြ ဒီမိုကရစေီရေး ဦးဆောငသြူတဈဦးအနဖှငေ့ြ တိကသွော သဘောထားမှတခြကွပြေးခှငြးကို တိုငြးပှညကြ ကှား ခငွသြညသြာဖှဈပါသညြ။ နှုတဆြိတနြခှငြေးက တိုငြးရငြးသား မွားအကှား ဒေါအြောငဆြနြးစုကှညအြပေါထြားသော သဘော ထားကို ထိခိုကနြိုငပြါသညြ။

(ဃ) မွားမှောငသြော လူမွိုးစုမွားဖှင့ြ စုဖှဲ့ထားသည့ြ မှနမြာ နိုငငြံကဲ့သို့သော တိုငြးပှညတြှငြ တိုငြးရငြးသားစညလြုံးညီညှတြ ရေးဆိုသော စကားလုံးကို လှနခြဲ့သည့ြ အုပစြိုးသူအဆကဆြကကြ ပှောခဲ့ကှပါသညြ။ သို့တိုငအြောငြ တိုငြးရငြးသားစညြးလုံးညီညှတြ ရေးမှာ တညဆြောကမြရနိုငဘြဲ ဖှဈနရသေညမြှာ ဘာကှောင့လြဲ ဟု မေးစရာဖှဈပါသညြ။

မကှာသေးမီကပငြ ကခငွတြှငြ တိုကပြှဲမွား အရှိနမြှင့နြေ ခွိနတြှငြ အစိုးရနှင့ြ တပမြတောအြကှီးအကဲမွားသညြ တခှား အပဈအခတရြပြ လကနြကကြိုငမြွားနှင့ြ လုံးလားထှေးလား ရှိနေ ပါသညြ။  ယငြးမှာ လတတြလောတှငြ စဈဒဏကြို ခံစားနကှရေ သောဒသမှေ တိုငြးရငြးသားမွားအား စိတအြနာတရဖှဈစနေိုငြ ပါသညြ။ ထိုအတူ စိတဓြာတစြဈဆငရြေးတဈခု သို့မဟုတြ နိုငငြံ ရေးကွားကှကရြှှေ့ခှငြးလညြး ဖှဈနနေိုငသြညြ။ ထိုအခကွကြ    တိုငြးရငြးသားစညလြုံးညီညှတရြေးဆိုသော စကားလုံးနှင့ြ ဝေး ကှာသှားစပှေီး အရေးတကှီးလိုအပနြသေော ငှိမြးခမွြးရေးဖောြ ဆောငမြှုနှင့လြညြး အလှမြးဝေးစနေိုငပြါသညြ။ ခါးသီးပှီး မဆုံးနိုငြ သော ငှိုးမာနဖြှဲ့မှုမွားကို ပို၍ ကှီးထှားစနေိုငပြါသညြ။

”သူမနာ ကိုယမြနာ ငှိမြးခမွြးရေး”ဟု ဆရာကှီးသခငြ ကိုယတြောမြှိုငြးက သုံးနှုနြးခဲ့သညြ။ ယခုကာလ ခတြစေားနသေော ဘောဂဗဒသေီအိုရီတဈခုဖှဈသောနိုငြ-နိုငြ(win-win solution) သဘောတရားထကြ နှဈမွားစှာ စော၍ပှောခဲ့သော မှနမြာစာဆိုကှီး၏ ငှိမြးခမွြးရေး ထကသြနသြော နှလုံးသားမှ ပေါပြေါကလြာသည့ြ ရိုးစငြးပှီး အဓိပျပာယရြှိသော စကားလုံးဖှဈပါသညြ။

”ပါးရိုကသြဖှင့ြ နားကိုပှနကြိုကမြညြ”ဟူသော သဘော မွိုးနှင့ြ ငှိမြးခမွြးရေးဖောဆြောငလြို့ ရမညမြဟုတပြါ။ ကအေိုငအြေ နှင့ြ မှနမြာအစိုးရအကှား ငှိမြးခမွြးရေးဆှေးနှေးပှဲမွားနှင့ြ ပတြ သကြ၍ တိကပွှီး ရှငြးလငြးသော သတငြးထုတပြှနမြှုမွိုးကို တိုငြး ပှညကြ မတှေ့ကှရသေးသဖှင့ြ  ဘာတှေ ဘယလြို ဆှေးနှေးကှ သညြ၊ ပှလညေသြညြ၊ မပှလညေသြညကြို အတိအကပွှောရနြ ခကပြါသညြ။

တဈဖကကြ လကနြကကြိုငတြပကြို မိမိလကအြောကခြံ အဖှဈထားရနဟြူသော မူကို ကိုငြ၍ငှိမြးခမွြးရေးလုပကြှလွှငြ တော့ အစဉသြဖှင့ြ ပှလညေမြှုကို မှငကြှရဦးမညမြဟုတပြါ။ အပဈအခတရြပစြဲရေး(တဈနညြး) ငှိမြးခမွြးရေးဖောဆြောငမြှု မွားသညြ တဈဖကကြ အခှားတဈဖကကြို ခေါငြးလွှိုရေး၊ ဒူး ထောကရြေးဟု သဘောရညရြှယခြကွရြှိပါက အလုပဖြှဈမညြ မဟုတပြါ။

ဘယသြူမှားသညြ၊ မှနသြညကြို အသာထား၍ တိုငြးရငြး သားမွားအကှား ညီရငြးအဈကို စိတဓြာတဖြှင့ြ သဘောထားကှီး ကှောငြး အငအြားကှီးသည့ြ အစိုးရနှင့ြ မှနမြာ့တပမြတောကြ ပထမဦးစှာ ပှဖို့လိုမညသြာဖှဈပါသညြ။ လုံလောကသြည့ြ ယုံ ကှညမြှုကို တဈဖကဖြကကြ ပထမဦးစှာ တညဆြောကမြပှနိုငဘြဲ နှင့တြော့ ငှိမြးခမွြးရေးသညြ နှေဦး၏ မှူမွားကဲ့သို့ လကဆြုပြ လကကြိုငပြှရနြ ခကခြဲပါသညြ။ စတနောသညြ နရောတကာတှငြ စကားပှောပါသညြ။

”သူမနာ ကိုယမြနာ” ဆိုသညမြှာလညြး ရိုးဖှောင့သြော သဘောထားနှင့ြ စတနောတို့မှ ဖောပြှသော ကောငြးမှနသြည့ြ စိတအြခှအနေတဈေရပဖြှဈပါသညြ။ ထိုစိတအြခှအနေမှေ တဈ ဆင့တြကြ၍ ငှိမြးခမွြးရေးကို ရှေးရှုဖောဆြောငကြှရနဖြှဈပါသညြ။ နှဈယောကစြလုံး လကသြီးခညွြးဆုပထြားပါက မညသြို့မွှ လကြ ဆှဲနှုတဆြကကြှဖို့ မဖှဈနိုငသြညမြှာ ရှငြးလငြးသော ဥပမာဖှဈပါ သညြ။  သံသယနှင့ြ အမုနြးကို ခွဖကွေရြနမြှာ အပှနအြလှနြ ယုံ ကှညမြှု လိုအပပြှီး ရိုးသားမှုရှိဖို့လညြး အရေးကှီးပါသညြ။

”သူ့လကကြ ဓားကို လှှတခြမွှ ငါ့လကထြဲက ဓားကို လှှတြ မယြ”ဟု တဈဖကကြ တှေးနလွှငြေ အခှားတဈဖကကြလညြး ထို အတိုငြးတှေးနမညေသြာ ဖှဈပါသညြ။ ဒီလိုနှင့ြ အတောမသတနြိုငြ ဘဲရှိကှလွှငြ ကှာသညနြှင့အြမွှ အပကွအြဆီးမွားဖို့သာ  ရှိပါ သညြ။ စဈကှာရှညနြရခှေငြးမှတဈဆင့ြ ပေါကဖြှားလာသော ရုပြ ပိုငြး၊ စိတပြိုငြးဆိုငရြာဝဒနောမွားကို ကုစားရနမြှာ စဈဖှဈနေ သည့ြ အခွိနထြကြ နှဈဆမက ကှာနိုငပြါသညြ။

ဦးခေါငြး၊ လကြ၊ ခှေ စသည့အြငြျဂါအစိတအြပိုငြးတို့ကို စု ပေါငြးပှီး လူ့ခနျဓာကိုယဟြု ခေါကြှပါသညြ။ ပှညထြောငစြုသညြ လညြး ထို့အတူဖှဈပါသညြ။ တိုငြးရငြးသားအစုအဝေးမွားအား စုပေါငြးပှီး ခေါခြှငြးသာဖှဈပါသညြ။ တိုငြးရငြးသားအခငွြးခငွြး စဈမကဖြှဈရခှငြး၊ မညီမညှတဖြှဈကှရခှငြးမှာ ကိုယ့ခြနျဓာကိုယြ အစိတအြပိုငြးတခုခုကို ကိုယတြိုငြ ရိုကနြှကခြုတဖြှတရြသညနြှင့ြ တူပါသညြ။ မညသြည့အြစိတအြပိုငြး ထိခိုကသြညဖြှဈစေ နာကငွြ မှုကို ခံစားရသညမြှာ အတူတူဖှဈပါသညြ။

(င) ပှညတြှငြးစဈအကှောငြးစဉြးစားတိုငြး ငယငြယတြုနြးက စာသငကြွောငြးတှငြ သူငယခြငွြးအခငွြးခငွြး ခိုကရြနဖြှဈပှားကှ သည့အြခါ ခေါယြူဆုံးမတတသြော ငယဆြရာမတဈဦးကို ကွှနြ တောသြတိရလာတတပြါသညြ။ ကွောငြးသားမွားအခငွြးခငွြး ရနဖြှဈကှသည့အြခါတိုငြး ဆရာမက အခုလို အမှဲတမြးဆုံးမ တတသြညြ။

”ရနဖြှဈတာ မကောငြးဘူး။ အထူးသဖှင့ြ သူငယခြငွြး အခငွြးခငွြး၊ မိတဆြှအခေငွြးခငွြး ရနဖြှဈရတာ မတနဘြူး။ တှကြ ခှမကေိုကဘြူးကှ”

မှနမြာပှညမြှောကပြိုငြးတှငြ ဖှဈပှားနသညေ့ြ ကအေိုငအြေ နှင့ြ မှနမြာ့တပမြတောအြကှား တိုကပြှဲမွား၏ သတငြးမွားကို ဖတနြရငြေး ကွှနတြောသြညြ ငယဆြရာမ၏ ဖောပြှပါစကားကို အမှတရြလာပါသညြ။

စဈပှဲတှဟော ဘယစြဈပှဲမှ ကောငြးသညမြရှိပါ။ (တရားစဈ၊ မတရားစဈ၊ ကွူးကွောစြဈ၊ ခုခံစဈဆိုတာတှလညြေး ရှိသေး သညြ။ ထားတော့) သို့တိုငအြောငြ ကိုယ့လြူမွိုးအခငွြးခငွြး၊ တိုငြး ရငြးသားအခငွြးခငွြး အပှနအြလှနတြိုကခြိုကနြရသေညကြ အဆ ပေါငြးမွားစှာ ပို၍ မကောငြးပါ။ ပှီးတော့ တှကခြှလညြေး မကိုကြ ပါ။ ကိုယ့လြကကြိုယြ ရိုကခြွိုးသညနြှင့သြာ တူနပေါသညြ။   ။

အမျိုးအစား - အက်ဆေး

"Myanmar Observer Media Group [MOMG] was founded in 2011 with aims to deeply observe challenging issues of Myanmar, to strongly encourage policy change through in-depth and investigative stories, and to vastly improve journalism skills among local journalists through trainings and workshops. The first edition of Mawkun came out in August 2012 after the censorship board was abolished. The magazine is published in Myanmar Language and its normal size is around 120 pages."