ငရုတ်သီးခူးဆွတ်ပြီး လက်ထဲမှ ပြန်လွှတ်လိုက် သည့် ငရုတ်ကိုင်းက မအိအိမွှေး မျက်နှာကို ရုတ် တရက် လာရိုက်သည်။ ရိုက်ချက်ပြင်းသော ကြောင့် ညာဘက်မျက်လုံး စူးခနဲဖြစ်ကာ နာကျင် သွား၏။
မျက်လုံးထိခိုက်သွားသဖြင့် ချက်ချင်းပင် မအိအိမွှေးကို ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်ရှိ ဆေးခန်းတစ်ခုတွင် ပြသခဲ့သည်။ ဆေးခန်းမှ မျက်စဉ်းခတ်ပေးလိုက်သည်။ မသက်သာသည့်အပြင် လေး၊ ငါး လခန့် ကြာသောအခါ မျက်စိတိမ်ဖုံးလာကာ မမြင်ရတော့ပေ။ တစ်နှစ်ကျော်ကြာသောအခါမှ မိတ္ထီလာမြို့ရှိ မျက်စိဆေးခန်း တစ်ခုတွင် ထပ်မံပြသခဲ့သည်။ ထိုဆေးခန်းကလည်း မျက်စဉ်း ဆေး ပုံမှန်ခတ်ရန်သာ ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ငွေကြေး အခက်အခဲကြောင့် ဆေးခန်းဆက်မပြဖြစ်တော့။
ငါးနှစ်ကြာသောအခါမှ ရန်ကုန်မျက်စိအထူးကုဆေးရုံကြီး တွင် မျက်ကြည်လွှာကို အခမဲ့အစားထိုးကုသပေးနေသည်ဟု သတင်းကြားသောကြောင့် ယခုနှစ် ဇူလိုင်လဆန်းပိုင်းတွင် လာ ရောက်စမ်းသပ်မှုခံယူရာ မျက်ကြည်လွှာအစားထိုးပါက ပြန်မြင် နိုင်သည်ဟုဆိုသဖြင့် စာရင်းပေးခဲ့ပြီး စောင့်ဆိုင်းနေသည်ဟု မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၊ ပန်းတောကျေးရွာ တွင် နေထိုင်သော အသက် ၂ဝ အရွယ် မအိအိမွှေးက ဆိုပါသည်။
”ဆရာဝန်ကြီးက ပြန်မြင်မယ်လို့ပြောတော့ ပြောမပြ တတ်အောင် ဝမ်းသာသွားတယ်။ မျက်ကြည်လွှာကို လူအများ ကြီးစောင့်နေတော့ ကံထူးပြီးရနိုင်အောင် ညအိပ်ရာဝင်တိုင်း ဘုရားမှာဆုတောင်းပြီးမှ အိပ်ဖြစ်တယ်” ဟု သူက ပြောသည်။
သို့သော် မျက်ကြည်လွှာအစားထိုးကုသနိုင်ရန် စောင့်ဆိုင်း နေသူအရေအတွက် ထောင်ဂဏန်းက သူ့ရှေ့တွင်ရှိနေသော ကြောင့် သူ့အလှည့်ကျရောက်ရန် အချိန်မည်မျှစောင့်ဆိုင်းရဦး မည်ကိုမူ မခန့်မှန်းနိုင်သေး။
မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် မျက်ကြည်လွှာအလှူခံရရှိမှုမှာ တစ်လလျှင် ၃ဝ ဦးခန့်သာရှိနေပြီး မအိအိမွှေးတို့လို မျက်ကြည် လွှာလိုအပ်သဖြင့် စောင့်ဆိုင်းလူနာများမှာ သုံးထောင်ကျော် ရှိနေသည်ဟု ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးရှိ မျက်စိအထူးကုဆေးရုံကြီး များ၏ စာရင်းများတွင် ဖော်ပြထားသည်။ တစ်လလျှင် အနည်း ဆုံး ပျမ်းမျှ ဆယ်ဦးခန့်ကို မျက်ကြည်လွှာ အစားထိုးကုသပေးနေ သည်ဟု ထိုစာရင်းများက ဆိုသည်။
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ၏ ၂ဝ၁၅ ခုနှစ် ထုတ် ပြန်ချက်အရ ကမ္ဘာပေါ်တွင်မျက်စိမမြင်သည့်လူဦးရေ ၃၉ သန်း ၏ လေးရာခိုင်နှုန်း (တစ်သန်းခွဲကျော် ၁,၅၆ဝ,ဝဝဝ)မှာ မျက် ကြည်လွှာတွင် တိမ်ဖုံးခြင်း(သို့) အမာရွတ်ဖြစ်ခြင်းတို့ကြောင့် မျက်စိမမြင်သည့်ရောဂါ ခံစားနေရပြီး မျက်ကြည်လွှာ လိုအပ် နေလျက်ရှိနေသည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။
မျက်ကြည်လွှာ ဆိုသည်မှာ
မျက်ကြည်လွှာသည် မျက်လုံးကိုဖုံးအုပ်ထားသည့် တစ် သျှူးတစ်ခုဖြစ်ပြီး မျက်လုံးအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်သည့် အလင်း ရောင်သည် မျက်ကြည်လွှာကို ပထမဆုံးဖြတ်သန်းရသည်။ ပြီးမှ အလင်းရောင်သည် သူငယ်အိမ်၊ မှန်ဘီလူးတို့ကို ဖြတ်ကာ အမြင် လွှာပေါ်သို့ကျပြီး အရာဝတ္ထုများကို မြင်ရခြင်းဖြစ်သည်။
မွေးရာပါမျက်ကြည်လွှာရောဂါနှင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာကြောင့် မျက်ကြည်လွှာအမာရွတ် ဖြစ်သွားခြင်း၊ မျက်ကြည်လွှာတွင် ရောဂါပိုးဝင်ကာ ပျက်စီးခြင်းတို့ကို အစားထိုးကုသရမည်ဖြစ်ပြီး အခြားသော အစားထိုးရနိုင်သည့်ပစ္စည်းများ မတီထွင်နိုင်သေး သဖြင့် သေဆုံးသူ၏မျက်ကြည်လွှာဖြင့်သာ အစားထိုးကုသနိုင် ကြောင်း မျက်စိဆေးရုံကြီး၏ ဆေးရုံအုပ်ကြီး ပါမောက္ခ ဒေါက် တာတင်ဝင်းက ဆိုသည်။
မျက်ကြည်လွှာပျက်စီးသူ၏ ပျက်စီးမှုအနေအထားကို မူ တည်၍ မျက်ကြည်လွှာတစ်ခုနှင့် လူနာနှစ်ယောက်ကို အစားထိုး ကုသပေးနိုင်သလို မျက်ကြည်လွှာတစ်ခုလုံး လိုအပ်သည့် လူနာ ကိုမူ တစ်ခုလုံးအစားထိုးပေးရကြောင်း ၎င်းက ဆက်ပြောသည်။
မျက်ကြည်လွှာတွင် အလွှာငါးလွှာပါဝင်ပြီး အစားထိုးပေး သည် Endothelium သည် ပြင်ပမှ ရောဂါကူးစက်မှုနှင့် ထိခိုက်မှု တို့ မဖြစ်စေရန် အတားအဆီးအဖြစ် ပြုလုပ်ပေးသည့် ဆဲလ်ဖြစ် ပြီး မျက်ကြည်လွှာ၏ အပြင်ဘက်ဆုံးအလွှာဖြစ်သည်။ Stroma အလွှာသည် အမျှင်များဖြင့် တင်းမာသည့် အလင်းဖောက်ထွင်း နိုင်သည့် တစ်သျှူးဖြစ်ပြီး မျက်ကြည်လွှာတစ်ခုလုံး အထူ၏ ၉ဝ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိသည်။
ထို Stroma နှင့် Endothelium ပျက်စီးသည့် လူနာ နှစ်ဦးရှိပါက အလှူခံရရှိသည့် မျက်ကြည်လွှာတစ်ခုကို ထိုအလွှာ နှစ်ခုကို ခွဲထုတ်ပြီးကုသပေးလျက်ရှိသည်။ မျက်ကြည်လွှာတစ်ခု ဖြင့် လူနာနှစ်ယောက်အား အစားထိုးကုသပေးခြင်းကို ရန်ကုန် မျက်စိဆေးရုံကြီး တစ်ခုတည်းကသာ ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်သည်။
၂ဝ၁၅ တစ်နှစ်လုံးတွင် ရန်ကုန်အမျိုးသားမျက်စိဘဏ်မှ အလှူရှင် ၇၅ ဦး၏ မျက်ကြည်လွှာကို အလှူခံရရှိခဲ့ပြီး စောင့်ဆိုင်း လူနာ ၂၁၂ ဦးအား မျက်ကြည်လွှာ အစားထိုးကုသပေးနိုင်ခဲ့ သည်။ ယခုနှစ်တွင် ဇန်နဝါရီမှ အောက်တိုဘာကုန်ထိ မျက်ကြည် လွှာအလှူရှင် ၆၃ ဦး ရှိခဲ့ပြီး စောင့်ဆိုင်းလူနာ ၁၆ဝ ဦးကို မျက် ကြည်လွှာ အစားထိုးလဲလှယ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်ဟု မျက်စိဆေးရုံကြီး ၏ မှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသည်။
မျက်ကြည်လွှာထုတ်ယူနေစဉ် ။ Photo – YGN National Eye Bank
မျက်ကြည်လွှာ ရဖို့ခက်ခဲ
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမျိုးသားမျက်စိဘဏ်ကို ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးမြို့ ၌သာ ဖွင့်လှစ်ထားနိုင်ကာ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံ၊ ဆေးခန်း များအနေဖြင့် လက်ရှိတွင် မျက်ကြည်လွှာအစားထိုးလဲလှယ်ပေး နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။
ရန်ကုန်အမျိုးသားမျက်စိဘဏ်သည် မျက်ကြည်လွှာစု ဆောင်းခြင်းကို ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ သေဆုံးသူ၏ဆွေမျိုးများထံ မှ အဓိကအလှူခံရယူသည့်အပြင် မျက်ကြည်လွှာလှူဒါန်းထားသူ များ သေဆုံးသွားသည့်အခါ ကျန်ရစ်သည့်မိသားစုမှ ရယူသည့် နည်းလမ်းတို့ဖြင့် စုဆောင်းနေခြင်းဖြစ်သည်ဟု ကုသရေးဦးစီး ဌာနထံမှသိရသည်။
မျက်ကြည်လွှာအလှူခံရာတွင် လူနာရှင်မိသားစုဝင်များ မှာ မျက်ကြည်လွှာလှူဒါန်းနိုင်သည်ကို မသိကြခြင်း၊ ငယ်ရွယ် သည့် သားသမီးများသေဆုံးသည့်အခါ မိဘများက ယူကျုံးမရ ဖြစ်၍ မျက်ကြည်လွှာလှူဒါန်းမှုမရှိခြင်း၊ မျက်ကြည်လွှာထုတ် ပါက မျက်လုံးပုံပျက်သွားမည်ဟု ထင်မှတ်နေခြင်းနှင့် လှူဒါန်းပါ က နောင်ဘဝတွင် မျက်လုံးပုံပျက်မည်ဟု ယူဆနေခြင်းများ ကြောင့် မျက်ကြည်လွှာရရှိမှု နည်းပါးရသည်ဟု ဆေးရုံကြီးရှိ အမျိုးသားမျက်စိဘဏ်မှ ဆေးလူမှုဆက်ဆံရေးမှူး (ပြန်ကြား ရေးတာဝန်ခံ) ဦးဇော်ဟိန်းက ဆိုသည်။
ထို့အပြင် အမျိုးသားမျက်စိဘဏ်သို့ မသေဆုံးမီ ဆန္ဒပြု မျက်ကြည်လွှာလာရောက်လှူဒါန်းကြသူများအနေဖြင့်လည်း လှူဒါန်းသည့်ကတ်ပြားကို ထင်သာမြင်သာရှိသည့်နေရာတွင် မထားခြင်းနှင့် ၎င်းသေဆုံးသည့်အခါတွင် မိသားစုဝင်များက မျက်စိဘဏ်သို့ မဆက်သွယ်ပေးခြင်းတို့ကြောင့် မျက်ကြည်လွှာ ရရှိမှု ခက်ခဲရခြင်းများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါသည်။
ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးတွင် မျက်စိဘဏ်ခွဲဖွင့်လှစ်ထား ခြင်းကြောင့် ဆေးရုံရှိ ဆရာဝန်နှင့် သူနာပြုဆရာမများကလည်း ဆေးရုံလာတတ်သည့် လူနာ၏မိသားစုဝင်များကို မျက်ကြည်လွှာ လှူဒါန်းနိုင်သည့်အကြောင်းများ ရှင်းပြခြင်းဖြင့် ကူညီပေးကြ သည်ဟု ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးမှ လက်ထောက်ဆေးရုံအုပ် ဒေါက်တာနေဝင်းသိန်းက ရှင်းပြသည်။
သို့သော် လက်ရှိတွင် မျက်ကြည်လွှာအလှူခံရရှိမှုမှာ ပျမ်း မျှအားဖြင့် သေဆုံးသူ ၁ဝဦးအား အလှူခံပါက သုံးဦးခန့်သာ အောင်မြင်မှုရရှိသည်ဟု အမျိုးသားမျက်စိဘဏ်(ရန်ကုန်)၏သုတေသနပြုချက်များအရ သိရသည်။
ထို့ပြင် သေဆုံးသူများထံမှလည်း မျက်ကြည်လွှာအလှူခံ ရန် အလောင်းသယ်သည့်အလုပ်သမားများကို တာဝန်ကျသူနာ ပြု နှစ်ဦးက နေ့စဉ် သေဆုံးသူ လူနာ ရှိ၊ မရှိကို ဖုန်းဖြင့် ဆက်သွယ် နေသော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံတွင် အလောင်းသယ်သည့် အလုပ် သမားများမှာ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဆက်သွယ်ခြင်း မရှိ ကြပေ။
”မျက်ကြည်လွှာရဖို့က ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်တဲ့ အလောင်း သယ်တဲ့ အလုပ်သမားတွေရဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေပေါ်မှာ မူတည်ပါ တယ်။ သူတို့ခေါ်ရင်ခေါ်သလို ရှိတဲ့သူကို ရအောင်အလှူခံပါတယ်။ မျက်ကြည်လွှာရရှိမှုက ပုံသေတော့ပြောလို့မရပါဘူး”ဟု ရန် ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး၊ အမျိုးသားမျက်စိဘဏ်ခွဲမှ မျက်ကြည် လွှာထုတ်ယူမှုကို ဆောင်ရွက်နေရသည့် သူနာပြုဆရာမကြီး ဒေါ်အိအိသွယ်က ပြောပြသည်။
သေဆုံးသူထံမှ မျက်ကြည်လွှာရယူရာတွင် ဦးစွာ သေဆုံး သူ၏ ဆေးကုသမှုမှတ်တမ်းကို ကြည့်၍ ခုခံအားကျဆင်းမှုကူး စက်ရောဂါ၊ ကာလသားရောဂါ၊ အသည်းရောင်အသားဝါဘီပိုး၊ စီပိုး၊ အသည်းကင်ဆာနှင့် သွေးကင်ဆာရောဂါများ ရှိ၊ မရှိ စစ် ဆေးပြီး မရှိသည့်အခါမှ ၎င်း၏ မိသားစုထံသို့သွားပြီး အလှူခံကြ ရခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုရောဂါရှိသူများမှလွဲ၍ မျက်စိအတွင်းတိမ်ရှိသူ၊ မျက် မှန်တပ်သူ၊ ဆီးချိုရောဂါရှိသူ၊ သွေးတိုးရောဂါရှိသူနှင့် အသက် ၇၅ နှစ် အောက်ရှိသူများပါ လှူဒါန်းနိုင်သည်ဟု ရန်ကုန်အမျိုး သားမျက်စိဘဏ်၏ ထုတ်ပြန်ထားသော မျက်ကြည်လွှာအသိ ပညာပေးလက်ကမ်းစာစောင်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။
မန္တလေး မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း၊ လည်ချောင်းရောဂါကု ဆေးရုံကြီးတွင်တော့ မျက်ကြည်လွှာစုဆောင်းခြင်းကို မသေ ဆုံးမီ ဆန္ဒပြုထားသူများထံမှသာ စုဆောင်းလျက်ရှိပြီး သေဆုံး သူ၏ မိသားစုဝင်များက မျက်ကြည်လွှာလှူဒါန်းရန် ဖုန်းဆက် အကြောင်းကြားရာတွင် လေးနာရီအတွင်း မရောက်နိုင်သည့် နေရာများမှ ဆက်သွယ်လျှင် သွားရောက်ထုတ်ယူရန် အခက် အခဲရှိကြောင်း ယင်းဆေးရုံကြီး၏ ဆေးရုံအုပ် ဒေါက်တာယဉ်မျိုး အေးက မော်ကွန်းကို ရှင်းပြသည်။
”အခုနောက်ပိုင်း လှူတဲ့သူတွေကိုလည်း သေချာရှင်းပြ ထားလို့ သူတို့ဘက်က နောက်ကျပြီး ခေါ်တာတွေကတော့ အရမ်းနည်းပါတယ်”
မန္တလေးမျက်စိဘဏ်အနေဖြင့် မသေဆုံးမီ ဆန္ဒပြုလှူဒါန်း သူများသောကြောင့် တစ်လတွင် မျက်ကြည်လွှာရရှိမှုမှာ အနည်း ဆုံး ရှစ်ဦးမှ အများဆုံး ၂ဝ ဦး ကြားထိရရှိပြီး တစ်ခါတစ်ရံ ရန် ကုန်မျက်စိအထူးကုဆေးရုံကြီးရှိ အရေးပေါ် မျက်ကြည်လွှာလို အပ်မှုများကို အကူအညီပေးနေရကြောင်း ဒေါက်တာယဉ်မျိုး အေးက ဆိုသည်။
မျက်ကြည်လွှာ ခွဲစိတ်တပ်ဆင်နေစဉ် ။ Photo – YGN National Eye Bank
မျက်ကြည်လွှာထုတ်ယူမှု
မျက်ကြည်လွှာ ထုတ်ယူမည်ဆိုပါက လူတစ်ဦးသေဆုံးပြီး နောက် မျက်ကြည်လွှာဆဲလ်များ မပျက်စီးမီ လေးနာရီအချိန် အတွင်း ထုတ်ယူရခြင်းဖြစ်သည်။ မျက်ကြည်လွှာထုတ်ယူချိန်မှာ မိနစ် ၃ဝ ခန့်သာကြာပြီး ထုတ်ယူပြီးလျှင် သေဆုံးသူ၏ မျက်စိ ပုံစံမပျက်စေရန် ပလတ်စတစ် မျက်လုံးပုံစံကတ်ပြားကို သေချာ ပြန်အုပ်၍ စနစ်တကျလုပ်ပေးကြောင်း ရန်ကုန်မျက်စိအထူးကု ဆေးရုံကြီးမှ ဆေးရုံအုပ်ကြီး ပါမောက္ခ ဒေါက်တာတင်ဝင်းက ဆိုသည်။
ထုတ်ယူပြီးခဲ့သော မျက်ကြည်လွှာများကို မျက်ကြည်လွှာ စိမ်ဆေးရည်ပုလင်းတွင် အချိန်တစ်ပတ်ခန့်အထိ ထားသိုကာ ကူးစက်ရောဂါကင်းရှင်းပါက ရန်ကုန်မျက်စိအထူးကုဆေးရုံကြီး မှ ဆေးရုံအုပ်ကြီးက မျက်ကြည်လွှာအရည်အသွေးကို စိစစ်၍ လိုအပ်သည့်လူနာများအား အမြန်ဆုံးဆက်သွယ်ပြီး အစားထိုး ခွဲစိတ်ပေးလျက်ရှိကာ လှူဒါန်းရရှိသည့် မျက်ကြည်လွှာများ၏ ၉ဝ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ပြန်လည်အစားထိုးကုသပေးရာ၌ အောင် မြင်စွာ ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ကြောင်း ဒေါက်တာတင်ဝင်းက ဆိုသည်။
၁၉၉၆၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ ရက်တွင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သော မျက်စိ လှူဒါန်းခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေအရ မျက်ကြည်လွှာ လှူဒါန်းမည်ဆို ပါက အသက် ၁၈ နှစ် ပြည့်ပြီးသူဖြစ်ရမည် ဖြစ်သလို ၎င်း၏မိသားစုဝင်များအားလုံး သဘောတူလက်ခံမှသာလျှင် အမျိုး သားမျက်စိဘဏ်က မျက်ကြည်လွှာထုတ်ယူခွင့်ရရှိသည်။
ရန်ကုန်အမျိုးသားမျက်စိဘဏ်တွင် မျက်ကြည်လွှာလှူ ဒါန်းထားသူ ဒေါ်မာမာဦးသည် သူသေဆုံးသည့်အခါ မျက်ကြည် လွှာကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းပေးရန် မိသားစုအား သေချာမှာထား ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သူသေဆုံးသည့်အခါတွင် အမျိုးသားမျက်စိ ဘဏ်သို့ အချိန်မီဆက်သွယ်၍ လေးနာရီအတွင်း မျက်ကြည်လွှာ ကို လှူဒါန်းနိုင်ခဲ့သည်ဟု ဒေါ်မာမာဦး၏ သားဖြစ်သူ ကိုဇော်ရဲ ထက်က ဆိုသည်။
မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်မာမာဦးသည် မျက်ကြည်လွှာလှူဒါန်း သည့် အဝါရောင်ကတ်ပြားလေးကို ထင်သာမြင်သာရှိသည့် အဝတ်ဗီရို၏ ကြည့်မှန်တွင် သေချာကပ်ထားခဲ့သည်ဟု သူက ဆိုသည်။
”ကိုယ့်အမေရဲ့ မျက်ကြည်လွှာနဲ့ တခြားတစ်ဦး အလင်း ပြန်မြင်သွားလိမ့်မယ်ဆိုတဲ့ ပီတိက အမေရှိနေသလို ကျွန်တော် ခံစားရပါတယ်။ အမေဖြစ်ချင်တာ လုပ်ပေးလိုက်နိုင်လို့လည်း အရမ်းကို ဝမ်းသာပီတိဖြစ်ရပါတယ်”ဟု ကိုဇော်ရဲထက်က ဆိုသည်။
မော်ကွန်းသို့ ပြန်ပြောပြနေစဉ် သူသည် မိခင်ဖြစ်သူ၏ မျက်ကြည်လွှာလှူဒါန်းသည့် ကတ်ပြားလေးကို ကိုင်ထားပြီး ခေတ္တမျှ ငြိမ်သက်သွားကာ မျက်ဝန်းတစ်ဝိုက်တွင် စို့လာသော မျက်ရည်များကိုသုတ်ကာ အခုလို ဆက်ပြောသည်။
”မျက်ကြည်လွှာလှူလိုက်လို့ အမေ့မျက်လုံးက ပုံမပျက် သွားပါဘူး။ သူတို့က အပေါ်ကမျက်ကြည်ကိုပဲ ယူလိုက်တာပါ။ ပြီး တော့ ပလတ်စတစ်မျက်ကပ်မှန်လေး ပြန်တပ်ပေးပြီး အမေ့မျက် လုံးကို ပိတ်ပေးပါတယ်”
ဒေသတွင်းအခြေအနေ
ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများအနက် မျက်ကြည်လွှာလှူဒါန်းရရှိမှုအများ ဆုံးနိုင်ငံမှာ လူဦးရေသန်း ၂ဝ ကျော်ရှိသော သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ ဖြစ် ပြီး ၂ဝ၁၅ တစ်နှစ်လုံးတွင် မျက်ကြည်လွှာ ၅,၅၈ဝ ခုရရှိခဲ့ပြီး မျက်စိဘဏ်စတင်တည်ထောင်သည့် ၁၉၆၁ မှ ယနေ့အချိန်အထိ မျက်ကြည်လွှာအရေအတွက် ၆ဝ,ဝဝဝ ကျော်ကို အစားထိုးပေး နိုင်ခဲ့ကာ လူဦးရေ ကိုးသိန်းနီးပါးမှာလည်း သေဆုံးပြီးနောက် လှူဒါန်းရန် စာရင်းပေးသွင်းထားသည့် ဆန္ဒပြုလှူဒါန်းသူ (Living Donor) များဖြစ်ကြောင်း Sri Lanka Eye ဝက်ဘ်ဆိုက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
ထို့ပြင် နိုင်ငံအတွင်း၌ မျက်ကြည်လွှာ လိုအပ်၍ စောင့် ဆိုင်းနေသူ လူနာမရှိသောကြောင့် အခြားသော နိုင်ငံပေါင်း ၅၇ နိုင်ငံသို့ နှစ်စဉ်မျက်ကြည်လွှာ ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံဖြစ်သော ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တော့ မျက်ကြည်လွှာရရှိမှုနည်းပါးသောကြောင့် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက ကြက်ခြေနီအသင်းနှင့် ကျန်းမာရေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ သုံးဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်း၍ မျက်ကြည်လွှာလိုအပ်သည့်လူနာပေါင်း ၈,၄ဝဝ ခန့်ကို အခမဲ့အစားထိုးပေးနိုင်ရန် ယခုနှစ် သြဂုတ် ၂၁ ရက်မှ ၂ဝ၂၁၊ သြဂုတ် ၁၂ ရက်ထိ အခမဲ့မျက်ကြည်လွှာ အစား ထိုးနိုင်ရေး လူထုလှုပ်ရှားမှု(Campaign)ပြုလုပ်သွားမည်ဟု Thai Red Cross Eye Bank ဝက်ဘ်ဆိုက်၌ ဖော်ပြထားသည်။
ယခုနှစ် စက်တင်ဘာလအတွင်းတွင် ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးမှ ဦးဆောင်ပြီး ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ အစားထိုးကုသပေးခြင်းကို ယခင် ထက် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ဆေးပညာလောက ရှိ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များ၊ ပါမောက္ခကြီးများနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး ခဲ့ပြီး မျက်ကြည်လွှာကိစ္စလည်း ပါဝင်သည်ဟု ကုသရေးဦးစီး ဌာနမှ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ပါမောက္ခဒေါက်တာမြင့်ဟန်က မော်ကွန်းသို့ ပြောကြားသည်။
ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးရှိ အမျိုးသားမျက်စိဘဏ်တစ်ခုစီတွင် မသေဆုံးမီ ဆန္ဒပြုမျက်ကြည်လွှာလှူဒါန်းသူများမှာ ပျမ်းမျှ တစ်နေ့လျှင် ရှစ်ဦးခန့်ရှိပြီး တစ်နှစ်လျှင် သုံးထောင်နီးပါးရှိကာ ထိုသူများထံမှ အလှူခံရရှိသည့်ပမာဏမှာ ငါးရာခိုင်နှုန်းခန့် (၁၅ဝ) သာ ရရှိနေကြောင်း ကုသရေးဦးစီးဌာနထံမှ သိရသည်။
မျက်ကြည်လွှာ လှူဒါန်းမှုတိုးလာဖို့
မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း သီရိလင်္ကာနိုင်ငံကဲ့သို့ မျက်ကြည် လွှာလှူဒါန်းမှု များလာစေရန် လူထုအတွင်း ပညာပေးစည်းရုံး သည့်လုပ်ငန်းများ ပိုမိုလုပ်ဆောင်ကြရန်နှင့် မျက်ကြည်လွှာ လှူ ဒါန်းခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ လွဲမှားနေသည့် အယူသည်းမှုများကို ချေဖျက်ပေးရန် လိုအပ်သည်ဟု မျက်ကြည်လွှာရရှိရေး စည်းရုံး ဆောင်ရွက်နေသူများက အကြံပြုကြသည်။
မျက်ကြည်လွှာလှူဒါန်းခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ရုပ်မြင်သံ ကြားမှ ပညာပေးမှုများ မရှိသလောက်နည်းနေရာ ဆရာဝန်များ ၏ ပြောဆိုစည်းရုံးမှုအပြင် အနုပညာရှင်များပါ ပါဝင်ပညာပေး စည်းရုံးသင့်သည်ဟု အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဓမ္မစက္ခဖောင်ဒေးရှင်း မှ မျက်ကြည်လွှာရရှိရေး စည်းရုံးဆောင်ရွက်ခဲ့ဖူးသူ ဓမ္မစက္ခ ဦးမောင်မောင်က အကြံပြုသည်။
”ပရဟိတကဏ္ဍတစ်ခုအနေနဲ့ တီဗီတွေမှာ ထုတ်လွှင့်သင့် တယ်။ ကျန်းမာရေးအခန်းကဏ္ဍတစ်ခုအနေနဲ့ ထုတ်လွှင့်ပေးနိုင် ရင် လူထုတော်တော် စိတ်ဝင်စားလာမှာပါ။ ဒါဆိုရင် မျက်ကြည် လွှာလိုအပ်နေတာတွေကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ပါလိမ့်မယ်” ဟု သူက ဆိုသည်။
သူသည် ပြည်သူလူထုကို မျက်ကြည်လွှာလှူဒါန်းနိုင်ရေး အတွက် စည်းရုံးပညာပေးခြင်းကို ၂ဝ၁ဝ ခုနှစ်မှ စတင်ဆောင် ရွက်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်မျက်စိဘဏ်သို့ စာရင်းပေးလှူဒါန်းသူ ၁,၈ဝဝ ဦးကျော်နှင့် မန္တလေးရှိ မျက်စိဘဏ်များသို့ လှူဒါန်းသူ ၇ဝဝ ဦး ကျော် ရရှိရန် ကူညီပေးနိုင်ခဲ့သည့်အပြင် လက်ရှိတွင်လည်း လှူ ဒါန်းသူများရှိပါက ယင်းမျက်စိဘဏ်များနှင့် ချိတ်ဆက်ပေး လျက် ရှိသည်။
သူက မျက်ကြည်လွှာရရှိနိုင်ရေးအတွက် ပညာပေးမည့် ပရဟိတအဖွဲ့များ ပိုမိုပေါ်ထွက်လာရန် လိုအပ်သလို ဝန်ကြီးဌာန အနေဖြင့်လည်း မျက်ကြည်လွှာပိုမိုရရှိရေးကို စီမံကိန်းများရေး ဆွဲ၍ အကောင်အထည်ဖော်ရန်လိုအပ်ပြီး ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေး တွင်သာရှိသော မျက်စိဘဏ်များတွင်သာမဟုတ်ဘဲ အခြားဆေး ရုံများတွင်ပါ မျက်ကြည်လွှာအလှူခံဌာနများ တိုးချဲ့သင့်ကြောင်း အကြံပြုသည်။
ရန်ကုန်မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ၏ အဖွဲ့ ဝင် (၅)ဖြစ်သလို နာရေးကူညီမှုအသင်း (ရန်ကုန်)၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်သန်းမြင့်အောင်ကလည်း ”ဘဏ်ခွဲတွေအများကြီး ဖွင့်ထား ရင်လည်း မျက်ကြည်လွှာက အများကြီးရဖို့ မသေချာပါဘူး။ မျက်ကြည်လွှာဘဏ်ခွဲတွေ ဖွင့်ရင်တောင် လူထုအနေနဲ့ မျက် ကြည်လွှာလှူဒါန်းရတာ ကောင်းတယ်၊ အလွန်မွန်မြတ်တယ်ဆို တာ သိဖို့လိုပါတယ်။ အဲဒီတော့ မိသားစုတွေ ကြည်ကြည်ဖြူဖြူ ပေးနိုင်ဖို့အတွက် ကျွန်မတို့ လှုံ့ဆော်ရလိမ့်မယ်။ အသိပညာပေး စည်းရုံးရပါလိမ့်မယ်”ဟု အကြံပြုသည်။
ရန်ကုန်မျက်စိအထူးကုဆေးရုံကြီးမှ ဆေးရုံအုပ်ကြီး ပါမောက္ခဒေါက်တာတင်ဝင်းကလည်း အမျိုးသားမျက်စိဘဏ် (ရန်ကုန်) မှ မျက်ကြည်လွှာထုတ်ယူရသည့် သူနာပြုဆရာမများ ကို လက်ရှိ လေးဦးရှိရာမှ ဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ခြောက်ဦးအထိ ခန့် ထားနိုင်ရေးနှင့် အသိပညာပေးလှုံ့ဆော်ပေးမည့် ကျန်းမာရေး ပညာပေးဝန်ထမ်းများ ခန့်အပ်နိုင်ရေးအား ဝန်ကြီးဌာနသို့ တင် ပြထားသည်ဟု ဆိုသည်။
”အဓိက မျက်ကြည်လွှာအရ နည်းတာက စည်းရုံးမှုအား နည်းတာဖြစ်လို့ စည်းရုံးမှုအားကောင်းအောင် ကျန်းမာရေးပညာ ပေးဝန်ထမ်းတွေကို များများ ခန့်နိုင်အောင် တင်ပြထားပါတယ်”ဟု ပါမောက္ခဒေါက်တာတင်ဝင်းက ရှင်းပြသည်။
ထို့ပြင် ကျန်းမာရေးနှင့်အားကစားဝန်ကြီးဌာန၊ ကုသရေး ဦးစီးဌာနအနေဖြင့် အစားထိုး ကုသပေးရာတွင် မျက်ကြည်လွှာ တစ်ခုမှ လူသုံးဦးထိကုသပေးရန် ကြိုးပမ်းခြင်း၊ ပညာပေး စည်း ရုံးသည့်အခါ လှူဒါန်းသူ အများစုမှာ လူငယ်ပိုင်းများဖြစ်၍ အချိန်အတန်ကြာ မျက်ကြည်လွှာရရှိရန် စောင့်ရမည်ဖြစ်သော ကြောင့် အသက်အရွယ်ကြီးပုဂ္ဂိုလ်များကို အဓိကထားစည်းရုံး ခြင်းကို ဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ယင်းဌာနမှ သိရသည်။
လက်ရှိ မျက်ကြည်လွှာရရှိမှု နည်းပါနေသည့်အချိန်တွင် တော့ မအိအိမွှေးတို့လို စက္ခုအလင်းပြန်လည်ရလိုသူများသည် အချိန်အတော်ကြာ စောင့်ဆိုင်းနေရဦးမည်ဖြစ်ပါသည်။
ဖခင်ဖြစ်သူဦးသောင်းထိုက်မှာ မျက်ကြည်လွှာရရှိပါက သွားရေးလာရေးလွယ်ကူစေရန် မိသားစုလိုက် ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြောင်းကာ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပန်းရန်လုပ်ကိုင် နေရသည်။ သမီးဖြစ်သူ ဘယ်နေ့ မျက်ကြည်လွှာရမည်ဆိုတာ လည်း သေချာမသိရသေး။
ထို့ကြောင့် ဦးသောင်းထိုက်က မျက်ကြည်လွှာ လှူဒါန်း ပေးနိုင်မည့် အလှူရှင် အမြန်ဆုံးပေါ်ပေါက်လာစေဖို့ ”ဘုရားမှာ နေ့စဉ်ဆုတောင်းနေရတယ်”ဟု ဆိုပါသည် ။ ။
၂၀၁၆-ဒီဇင်ဘာလထုတ်၊ မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း အမှတ်(၄၁)မှ သတင်းဆောင်းပါး ဖြစ်ပါသည်။
အောင်ဖေကြည်စိုး ရေးသည်။

