မဲစာရင်းတွေ ဘာကြောင့် အမှားများရတာလဲ အပိုင်း(၂)

မဲစာရင်းတွေ ဘာကြောင့် အမှားများရတာလဲ အပိုင်း(၂)

သြဂုတ်လထုတ်-၂၀၁၅၊ မော်ကွန်း မဂ္ဂဇင်း အမှတ်(၂၆) မှ မျက်နှာဖုံးဆောင်းပါး ဖြစ်ပါသည်။

သန်းထိုက် ရေးသည်။

ကော်မရှင် ငွေဘယ်လောက်သုံးလဲ      

            ၂ဝ၁ဝ ခုနှစ်အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအတွက် ကျပ်ငွေ ၁ဝ ဘီလီယံ အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယခု ၂ဝ၁၅ ရွေကောက်ပွဲအတွက် ကျပ်ငွေ ၄ဝ ဘီလီယံအသုံးပြုမည်ဖြစ်ကြောင်း ဦးတင်အေးက ပြောသည်။

            ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ အခြားသာမန် ရငွေမှာ ကျပ်ငွေသန်းပေါင်း ၂၂၈ ဒသမ ၅၅ ရှိသည်ဟု ၂ဝ၁၅ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စု၏ ဘဏ္ဍာငွေအရအသုံးဆိုင်ရာ ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည်။

            အဆိုပါ ဥပဒေတွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော် မရှင်၏ သာမန်သုံးငွေမှာ ကျပ်သန်းငါးသောင်းနီးပါး (၄၉,၅၅၅ ဒသမ ၂၉၅ သန်း)၊ ငွေလုံးငွေရင်း သုံးငွေမှာ ကျပ်သန်းတစ်ထောင့် ခုနစ်ရာကျော် ( ၁,၇၂၉ ဒသမ ၉ဝဝ သန်း) ဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်း ကျပ် ၅၁,၂၈၅ ဒသမ ၁၉၅ သန်းဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။

            ပြည်ပထောက်ပံ့အကူအညီများအပြင် အစိုးရဘတ်ဂျက်မှ ရငွေအနေဖြင့် ငါးနှစ်တာကာလအတွင်း ငွေကြေးသုံးစွဲခွင့် ငွေ ကျပ် ၆၈ ဘီလီယံနီးပါးရရှိခဲ့သည်။

ကော်မရှင်မှာဘယ်သူတွေပါ

            ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်တွင် ဝန်ထမ်းအင်အား ၁,၄၁၁ ဦးရှိပြီး  တပ်မတော်မှ ပြောင်းရွှေ့လာသူ ၁၂၄ ဦးပါဝင်ကာ ၎င်းတို့ သည် ကော်မရှင်၏ အဓိကနေရာများဖြစ်သည့် တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်အဆင့်များကို တာဝန်ယူထားသည်။

            ယင်းသို့ ကော်မရှင်၏ အဓိကနေရာများတွင် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူထားသူများ တာဝန်ယူထားပြီး မြို့နယ်နှင့် ရပ်/ ကျေးရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်များ၏ အဓိကကျသောနေရာများ တွင် အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားက စိမ့်ဝင်နေသည်။

            မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၏ ဒုဦးစီးမှူး သည် မြို့နယ်ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ အတွင်းရေးမှူးများ ဖြစ်နေပြီး ၎င်း၏စာရေးသည် ရပ်ကွက်ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်နေပြန်သည်။ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် အဖွဲ့ ခွဲများ၏ ရုံးသည်လည်း ရပ်ကွက်များ၊ မြို့နယ်များရှိ အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးရုံးများတွင်သာ အခြေစိုက်နေရခြင်းဖြစ်သည်။

            ထိုသို့ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ ခွဲများသည် ထွေ/အုပ် ၏ ရုံးခန်းကို အသုံးပြုနေရသည့်အပြင် လိုအပ်သည့် စာရွက်စာ တမ်းများ ပစ္စည်းပစ္စယများကိုလည်း ထွေ/အုပ်ပိုင်ပစ္စည်းများကို အသုံးပြုနေရသဖြင့် ကော်မရှင်အတွင်းရေးမှူးဖြစ်သည့် ထွေ/အုပ် စာရေးနှင့် ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌတို့အကြားတွင် အမြင်မကြည်လင်မှု များလည်း တွေ့ရကြောင်း MYFREL မှ ဒေါ်ဇင်မာဦးက ထောက်ပြသည်။

            ထိုသို့ ထွေ/အုပ်မှ ဒုဦးစီးမှူးများ၊ စာရေးများကို ရွေး ကောက်ပွဲကော်မရှင်တွင် အတွင်းရေးမှူးများအဖြစ် ခန့်အပ်ထား ခြင်းတို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည်လည်း မနိုင်ဝန်ထမ်းနေရသည့် အခြေအနေများ ရှိနေသည်။

            ယင်းကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍ ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းခရိုင် မြို့ နယ်ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် အတွင်းရေးမှူးတစ်ဦးက ယခုလို ပြောသည်။

            ”ပွင့်ပွင့်လင်းပြောရရင် ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ မနိုင်ဘူးပေါ့ ဗျာ။ မြို့နယ်အလုပ်တွေနဲ့၊ ကော်မရှင်အလုပ်တွေနဲ့၊ ကျွန်တော်တို့ အနေနဲ့ နိုင်ငံတော်က ပေးတဲ့ တာဝန်ကို လုပ်ရတာပေါ့”

            ဗေဒါအင်စတီကျုမှ ဦးဇေယျာဦးကတော့ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်များကို ခန့်အပ်ရာတွင် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား သည့် ဂုဏ်သတင်းရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် နိုင်ငံတော်သမ္မတက ယူဆသူဖြစ်ရမည်ဟူသော အခြေခံဥပဒေပါ အချက်ကြောင့်သာ သမ္မတက ၎င်းစိတ်ကြိုက်လူများကို ခန့်အပ်ပြီး အခြားသော နောက်ဆက်တွဲ ခန့်အပ်မှုအရှုပ်အထွေးများ ဖြစ်လာရကြောင်း ပြောသည်။

            ထို့ကြောင့် ယခုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ထက် ဖွဲ့စည်းပုံအရပင် အပြည့်အဝ ယုံကြည်စရာမရှိ ဖြစ်နေ ကြောင်း ပြောသည်။

Photo: Than Htike        မင်္ဂလာတောင်ညွှန့်မြို့နယ်၊ ဖို့မြေရပ်ကွက် အတွင်း မဲစာရင်း ကြည့်ရှုနေသူတစ်ဦး

            ”ဒီလိုအချက်မျိုးတွေ ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်ရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံအရ သူဟာ Independent မဖြစ်ဘူး၊ Neutral မဖြစ်ဘူး၊ ယုံကြည်စရာ ဘာမှမရှိဘူး”ဟု ဦးဇေယျာဦး က ပြောသည်။

            ”ဒါက ကြံ့ခိုင်ရေးမို့၊ ဘယ်သူမို့ ပြောနေတာထက်စာရင် ဒီ Structure ကြီး ရှိနေသမျှ ကာလပတ်လုံး ဘယ်သူမှ မယုံရဘူး၊ NLD တက်လာရင်လည်း သူလည်း နီးစပ်တဲ့လူကို ခန့်မှာပဲ။ ဒါက ဘာလဲဆိုတော့ ဒီ Structure မှာကိုက ခွင့်ပြုပေးထားတာ ကိုး”ဟု သူက ဆက်ပြောသည်။

            ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန် ထမ်းဆောင်နေသည့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ဟောင်း) ဦးတင်အေး သည် ပြီးခဲ့သည့် နှစ်နှင့် ယခုနှစ် တပ်မတော်နေ့ အခမ်းအနားသို့ လည်း စစ်ဝတ်စုံဝတ်ကာ တက်ရောက်ခဲ့သည်။

            ယင်းသို့ဝတ်ဆင်ခြင်းအတွက် ပြည်တွင်းထုတ် မြန်မာ တိုင်းမ်ဂျာနယ်နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်းတွင် ”ဆန္ဒအရ ပြောရင် တော့ နေ့တိုင်းတောင် ဝတ်ချင်တာ” ဟု ပြန်လည်ဖြေဆိုခဲ့သည်။

IFES ပွင့်လင်းမြင်သာမှု မရှိ

            ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် IFES ၏အကူအညီဖြင့် အင်တာနက်ပေါ်တွင် မဲစာရင်းစစ်ဆေးနိုင်သည့် ဝက်ဘ်ဆိုက် (https:// checkvoterlist.uecmyanmar.org) ကို ဒုတိယအကြိမ် မဲဆန္ဒရှင်များစာရင်း ကြေညာသည့် မေ ၂၅ ရက်တွင် စတင်လွှင့်တင်ခဲ့သည်။

            သို့သော် စမတ်ဖုန်းများနှင့် အခြားသော အင်တာနက်ချိတ် ဆက်ကိရိယာများတွင် လူသုံးများသည့် စာလုံးပုံစံ (Font)မှာ Zawgyi-One ဖြစ်သော်လည်း အဆိုပါ ဝက်ဘ်ဆိုက်အသုံးပြု ထားသည့်စာလုံးပုံစံမှာ လူသုံးအလွန်နည်းသည့် ယူနီကုတ် (Myanmar3) ဖြစ်နေသည်။

            ထို့ကြောင့် အင်တာနက်မှ စစ်ဆေးရာတွင် အချက်အလက် များ ရှာမတွေ့ခြင်းနှင့် မှားယွင်းခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။

            ယင်းသို့ အင်တာနက်ပေါ်တွင် မဲစာရင်းစစ်ဆေးခြင်းသည် နိုင်ငံတော်အဆင့် လုပ်ရသည့် ကိစ္စဖြစ်သည့်အပြင် ငွေကြေး မြောက်မြားစွာလည်း သုံးထားသဖြင့် အဆင့်အတန်းမီပြီး သုံးစွဲ သူများအဆင်ပြေပြေ အကျိုးရှိရှိလုပ်နိုင်သည့် ကုမ္ပဏီကိုသာ တာဝန်ယူလုပ်ခိုင်းခြင်းမျိုးဖြစ်သင့်သည်ဟု NLD မှ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်မည်ဆိုသည့် စာရေးဆရာ ကိုနေဘုန်းလတ်က ထောက် ပြသည်။

            ”အခုဟာက အွန်လိုင်းပေါ်မှာ ရှိတယ်သာ ပြောတယ်။ ဘယ်သူမှ ကောင်းကောင်းမွန်မွန် သုံးလို့မရဘူး။ အလကား ၤသမ ှ့သတ (ရုပ်ပြသက်သက်)ဖြစ်နေတယ်”ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

            လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူး ဦးသန့်ဇင်အောင်ကတော့ ယခုအချိန်တွင် လုပ်ငန်းလုပ်ဆောင်နေဆဲ ဖြစ်သည့်အတွက် မြို့နယ် ၃၃ဝ လုံး၏ မဲစာရင်းများကို ဝက်ဘ်ဆိုက်ပေါ်တွင် ပြည့်စုံ အောင် မတင်နိုင်သေးကြောင်းနှင့် Font အမှားများကို ပြင်ဆင် နေကြောင်း ဇူလိုင် ၈ ရက်က မော်ကွန်းနှင့် တွေ့ဆုံစဉ် ပြော    ကြားသည်။

            ”ပြီးတဲ့ မြို့နယ်ကိုပဲ ပြီးသလောက်ပြီးသလောက် စီစဉ်ပြီး တင်ပေးနေတာ။ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာနဲ့ ဒီအချိန်မှာ မပြီး သေးဘူး။ ဘယ်အတိုင်းအတာအထိမှ ပြီးမှာလဲဆိုတာကိုလည်း ပြောလို့မရသေးဘူး။ လုပ်နေတုန်းပဲ”

            ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌဦးတင်အေးကတော့ ယင်း သို့ အင်တာနက်ပေါ်တွင် မဲစာရင်းဖြည့်သွင်းခြင်းလုပ်ငန်းကို ရပ် ဆိုင်းထားပြီး မဲစာရင်းမှန်ကန်အောင် ပြုလုပ်ခြင်းကိုသာ လုပ်နေ ကြောင်း ဇူလိုင် ၂၂ ရက်သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ပြောသည်။

            ”ရွေးကောက်ပွဲပြီးလို့ တစ်လ၊ နှစ်လ တန်သည်ဆိုရင်တော့ ခင်ဗျားတို့ရှာကြည့်မယ်ဆိုရင်တော့ ခင်ဗျားတို့မဲစာရင်း ဘယ်မှာ ရှိတယ်ဆိုတာကို Online က ရှာလို့ရမယ်”ဟု သူက အာမခံသည်။

            မဲစာရင်းပြုစုခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်များကို ၂ဝ၁၄ မှ ၂ဝ၁၈ အထိလုပ်ဆောင်သွားရန် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော် မရှင်က မဟာဗျူဟာစီမံကိန်းအဖြစ် ချမှတ်ထားသည်။

            သို့သော် ရွေးကောက်ပွဲပြီးမှ မဲစာရင်းများ ကြည့်လို့ရမည် ဆိုလျှင် ”ဘာလုပ်ရတော့မှာလဲ”ဟု ကိုနေဘုန်းလတ်က မှတ် ချက်ပေးသည်။

            ထိုသို့ နည်းပညာလိုအပ်ချက်များနှင့် မဲစာရင်းမှားယွင်းနေ မှုများအတွကIFES တွင်လည်း တာဝန်ရှိကြောင်း ဒေါ်ဇင်မာဦး က ထောက်ပြသည်။

IFES သည် လိုအပ်သည့်နည်းပညာများအပြင် မဲစာရင်း ပြုစုရာတွင် အသုံးပြုသည့် ဆော့ဖ်ဝဲလ်ကိုပါ ထောက်ပံ့ပေး ထားသည်။

Photo: Than Htike                   ရန်ကုန်မြို့ ကုန်သည်လမ်းမပေါ်ရှိ မဲစာရင်းကြည့်ရန် လှုံဆော်ထားသည့်ပိုစတာတစ်ခု

            ထိုသို့မှားယွင်းမှုများ၊ မပြည့်စုံမှုများဖြစ်ပေါ်သော်လည်း ၎င်းတို့၏ မှားယွင်းမှုများ အတွက် IFES အဖွဲ့အနေနှင့် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုမရှိကြောင်း ဒေါ်ဇင်မာဦးက ပြောသည်။

            မွေးသက္ကရာဇ်များတူနေသည့် ကိစ္စမျိုးဆိုလျှင် ယခင် အချိန်ကတည်းက ပြည်သူကို ရှင်းပြခြင်းမျိုးမရှိဘဲ NLD က မဲ စာရင်းစစ်ဆေးပြီး မှားယွင်းမှုများကြောင်း ကြေညာချက် ထုတ် ချိန်တွင်မှ နည်းပညာအရ မှားယွင်းမှုဖြစ်ရသည်ဟူသော ဖြေရှင်း ခြင်းမျိုးသည် မဖြစ်သင့်ကြောင်း ဒေါ်ဇင်မာဦးက ပြောသည်။

            ”အထူးသဖြင့် နည်းပညာအရ မှားတာမျိုးဆိုရင် သူတို့ အနေနဲ့ ပြေပြေလည်လည် အစောကတည်းက ရှင်းပြထားသင့် တယ် ။ အခုကျမှ၊ သူများတွေပြောတဲ့အခါကျမှ ဒါက ဒီလို နည်း ပညာကြောင့်ပါလို့ ပြောတာကတော့ သိပ်မကောင်းဘူးပေါ့”ဟု သူက ထောက်ပြသည်။

            နည်းပညာအသုံးပြု၍ မဲစာရင်းပြုစုသည်မှာ ကောင်းသော် လည်း လိုအပ်ချက်များကို လိုက်လံမဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ပါက အချည်းနှီးဖြစ်ရကြောင်း ဒေါ်မြနန္ဒာက ထောက်ပြသည်။

            ”နည်းပညာကို သုံးပြီး ငွေမသုံးလို့တော့ မရဘူး။ မသုံးရင် မသုံးနဲ့၊ သုံးမယ်ဆိုရင်လည်း နောက်က ငွေလိုက်နိုင်မှ သုံး”ဟု ဒေါ်မြနန္ဒာက သုံးသပ်သည်။

            ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် IFES နှင့် ဥရောပသမဂ္ဂ (European Union – EU) စသည့်အဖွဲ့တို့မှ နည်းပညာ၊ ငွေကြေး၊ ပစ္စည်းကိရိယာ အကူအညီ များစွာယူထားပြီး ယခုကဲ့ သို့ မှားယွင်းမှုများမှာ မဖြစ်သင့်ကြောင်း ဗေဒါနိုင်ငံရေးသင် တန်းကျောင်းမှ အမှုဆောင်òန်ကြားရေးမှူး ဦးဇေယျာဦးက ပြောသည်။

            ယင်းအဖွဲ့အစည်းတို့၏ ဦးတည်ချက်သည် မဲစာရင်းမှန်မှန် ကန်ကန် ထွက်လာရေးအတွက်ဖြစ်သောကြောင့် ယခုကဲ့သို့ အမှားအယွင်းများနေပြီး လုပ်ငန်းမအောင်မြင်သည့်အပေါ်တွင် တာဝန်ယူမှုရှိရန်လိုအပ်ကြောင်း ၎င်းက ထောက်ပြသည်။

            နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအနေဖြင့် မဲစာရင်းမှားယွင်းမှု များကို အမှန်အတိုင်းသိရန် ယင်းအဖွဲ့အစည်းများက ထုတ်ပြန် ကြေညာပေးရမည်ဟု ဦးဇေယျာဦးက ပြောသည်။

            ”UEC (ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်)ကို ထောက်ပံ့ပေးထားတဲ့ ပရောဂျက်သည် မအောင်မြင်ပါဘူးဆို တာကို ကမ္ဘာသိ ကြေညာပေးရမယ်”ဟု သူက မှတ်ချက်ပေးသည်။

            ဘတ်ဂျက်ကိစ္စအပါအဝင် IFES အပေါ် ဝေဖန်ပြောကြား မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ IFES အဖွဲ့မှ အစီအစဉ်အရာရှိ ဒေါ်အေး ယုသွယ်ထံသို့ ဆက်သွယ်မေးမြန်းရာ ၎င်းတို့အဖွဲ့တွင် ပြန်ကြား ရေးတာဝန်ခံမရှိသည့်အတွက် ဝမ်းနည်းပါကြောင်း တယ်လီဖုန်း မှတစ်ဆင့် ယခုကဲ့သို့ ပြန်လည်ပြောကြားသည်။

            ”ကျွန်မတို့လူကြီးက ပြောထားတယ်။ ဘယ်သူမှ အဲဒီလို မျိုး ဖြေလို့မရဘူး”

            ယင်းသို့ ထုတ်ပြန်မပေးရန် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်နှင့် သဘောတူညီချက်များ ပြုလုပ်ထားမှု ရှိပါသလား ဟု ထပ်မံမေးမြန်းရာ ”ကျွန်မ ဘာမှလည်းမသိဘူး။ ကျွန်မ ဘာမှလည်း ဖြေလို့မရဘူး။ ဆောရီးနော်။ ကျွန်မ ဖုန်းချလိုက် တော့မယ်” ဟု ပြောကာ ဖုန်းချလိုက်သည်။

            ရန်ကုန်မြို့၊ ရွှေလီလမ်းရှိ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော် မရှင် သတင်းအချက်အလက်ဌာနတွင် ရှိသော IFES ရုံးခန်းသို့ မော်ကွန်းက သွားရောက်ကာ တွေ့ဆုံမေးမြန်းခွင့် တောင်းဆို သော်လည်း မရခဲ့ပေ။

            IFES မှ Communication Coordinator ဖြစ်သူ Mr.James Meisenheimer ထံသို့လည်း မော်ကွန်းက တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်ကာ တွေ့ဆုံမေးမြန်းခွင့် တောင်းဆိုသော်လည်း ဖြေ ကြားရန် ငြင်းဆိုပြီး ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ထံသို့သာ မေးမြန်း ရန် ပြန်လည်ပြောကြားသည်။

            ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင် ဦးအောင် မြင့်ကတော့ ရွေးကောက်ပွဲအား ကူညီပေးနေသည့် နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများအား သတင်းမထုတ်ပြန်ရဟူသော စည်းကမ်း ချက် ချမှတ်ထားခြင်းမရှိဘဲ ၎င်းတို့ဆန္ဒအရသာ သတင်း မထုတ် ပြန်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဇူလိုင် ၂၂ ရက်က ကျင်းပသော သတင်း စာရှင်းလင်းပွဲအပြီးတွင် မော်ကွန်းကို ပြောသည်။

            ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ကို ှုၤနှ ကဲ့သို့ သော နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများက ထောက်ပံ့နေမှုနှင့် ပတ် သက်၍ ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးတင်အေးက နိုင်ငံတကာအဖွဲ့များ အနေဖြင့် ၎င်းတို့ကို နည်းပညာများနှင့် ပစ္စည်းများ ထောက်ပံ့ ပေးခြင်းမျိုးများ ရှိသော်လည်း ငွေကြေးအနေဖြင့် ထောက်ပံ့ထား မှု လုံးဝမရှိကြောင်း ပြောဆိုသည်။

            နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများသည် ရွေးကောက်ပွဲကော် မရှင်အား ကူညီနေသည်မှာ မှန်သော်လည်း ၎င်းတို့အသုံးပြုနေ သည့် ငွေကြေးများနှင့်ပတ်သက်၍လည်း ရွေးကောက်ပွဲကော် မရှင်အနေဖြင့် မသိရဟု ဦးတင်အေးက ဆိုသည်။

            ”(ရွေးကောက်ပွဲအတွက် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေ) ဘယ်လောက်ရသလဲ။ ကျွန်တော့်ကို ပွင့်လင်းအောင် Declare လုပ် (ကြေညာ)ပါလို့ အကြိမ်ကြိမ် တောင်းဆိုတယ်။ တစ်ခါမှ မလာဘူး။ သူတို့ Declare မလုပ်ဘူး”ဟုဆိုသည်။

 ဘယ်သူတာဝန်အရှိဆုံးလဲ

            ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးတင်အေး ကတော့ ကော်မရှင်၏အလုပ်သည် မဲစာရင်းပြုစုပေးရခြင်း ဖြစ် ပြီး မဲဆန္ဒရှင်များမှာ မဲစာရင်း လာရောက်ကြည့်ရှုဖြည့်စွက်ပြင်ဆင်ရမည်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

            ”ကျွန်တော်တို့က မဲစာရင်းမှန်ကန်ရေး လပေါင်းများစွာ ချီပြီး ဆောင်ရွက်ခဲ့တဲ့အတွက် ရွေးကောက်ပွဲနီးမှ ပြ ဿ        နာရှာလို့ ရှိရင်တော့ ကျွန်တော့်တာဝန်မဟုတ်ပါဘူး။ ပြ ဿ       နာရှာတဲ့ လူရဲ့ တာဝန်ပါ”ဟု သူက ဆိုသည်။

            ၎င်းအနေဖြင့် တာဝန်လုံးဝကျေသွားပြီဖြစ်ပြီး ရွေးကောက် ပွဲနေ့တွင်မှ မဲစာရင်းမပါ၍ ပြဿ       နာရှာပါက တာဝန်ရှိသူများနှင့် ဆက်၍ လုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဦးတင်အေးက သတင်း စာရှင်းလင်းပွဲတွင် ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သော်လည်း မည်ကဲ့သို့ အရေးယူလုပ်ဆောင်သွားမည်ဆိုသည်ကိုမူ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြောကြားမသွားပေ။

     TSI အဖွဲ့မှ ညွှန်ကြားရေးမှူး ဦးသန်းဌေးကတော့ ပြည်သူ  များအနေဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ အခွန်အခများ ပေးအပ်လျှင် ပြည်သူ့ တာဝန်ကျေပြီ ဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။

            ၎င်းတို့သည် အလုပ်အကိုင်နှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများဖြင့် သာ လုံးပန်းနေရသောကြောင့် ယင်းသို့ မဲစာရင်း သွားရောက် စစ်ဆေးကြည့်ရှု၍ ဖြည့်စွက်ပြင်ဆင်မှုများပြုလုပ်ရန်မှာ ဝန်ထုပ် ဝန်ပိုးပင် ဖြစ်ရသည်ဟုဆိုသည်။

            ၂ဝ၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင် မည့် စာရေးဆရာကိုနေဘုန်းလတ်ကတော့ ယခုလို ပြောသည်။

            ”တာဝန်အရှိဆုံးက UEC  က တာဝန်အရှိဆုံးပဲလေ။ UEC မှာ လူကြီးတွေ ခန့်ထားတယ်ဆိုတာက ဒီအလုပ်တွေ လုပ် ဖို့ ခန့်ထားတာပဲလေ”

            မဲစာရင်းမှန်ကန်ရေးအတွက် ကော်မရှင်တစ်ခုတည်းသာတာဝန်ရှိသည်မဟုတ်ဘဲ အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပြည်သူ များမှာလည်း တာဝန်ရှိကြောင်းနှင့် ဝိုင်းဝန်းကူညီကြရန် ဦးတင် အေးက ပြောဆိုထားသော်လည်း မဲစာရင်းစစ်ဆေးသည့် အဖွဲ့ များကို အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များက အနှောင့်အယှက်ပေးမှုများ ရှိ  နေသည်။

            NLD မဲစာရင်းစိစစ်ရေးအဖွဲ့ဝင်များက မဲစာရင်းများကိုအိမ်တိုင်ရာရောက်သွားစစ်ဆေးပြီး ပြင်ဆင်ဖြည့်စွက်ရန် လျှောက်လွှာများကို သက်ဆိုင်ရာကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲများထံမှ တောင်းရာတွင် ပုံစံထုတ်မပေးဘဲ ပြင်ဆင်လိုသူကိုယ်တိုင်သာ ရုံး သို့ လာရောက်ရန် ညွှန်ကြားသဖြင့် နှောင့်နှေးမှုများ ဖြစ်နေ ကြောင်း ဇူလိုင် ၉ ရက်စွဲဖြင့် ထုတ်ပြန်သောNLD ၏ သတင်း ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

            ထို့ပြင် နေပြည်တော်၊ ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ် ရွှေကြာပင်ရပ်ကွက် အတွင်း မဲစာရင်း စိစစ်ရေးလုပ်ကိုင်နေသော NLD ပါတီ ရပ်/ ကျေး ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ပါတီဝင်တစ်ဦးတို့အား ဇွန် ၂ဝ ရက်တွင် ပိုင်နက် ကျူးလွန်မှုဖြင့် ရဲစခန်းတွင် အမှုဖွင့်ခံထားရသည်။

            ယင်းသို့ အမှုဖွင့်မခံရမီ ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ် ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်အဖွဲ့ ခွဲထံမှ မဲစာရင်းကောက်ယူမှုများသည် မဲဆွယ် စည်းရုံးသည့်သဘော သက်ရောက်နေသည့်အတွက် ဆောင်ရွက် ခြင်းမပြုသင့်ဟု ရပ်ကွက်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်အဖွဲ့ ခွဲတို့က ခေါ်ယူ၍ ပြောဆိုခဲ့သည့်အပြင် စာဖြင့် လည်း တားမြစ်ခဲ့သည်။

            မဲစာရင်းအမှားများမှာ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ထက်ဝက်ကျော်ကျော်ရှိသည်ဟု NLD က ထောက်ပြသော် လည်း လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူး ဦးသန့်ဇင်အောင်ကတော့ ယေဘုယျအားဖြင့် လက်ရှိမဲစာရင်းသည် ဆယ်ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာ မှားယွင်းနေသဖြင့် နောက်ဆုံးစာရင်းတွင် အားလုံးအမှန်ဖြစ်စေ ရန် ရည်မှန်းချက်ထားပြီး လုပ်ဆောင်နေသည်ဟုဆိုသည်။

            စတုတ္ထအဆင့် မဲစာရင်းကြေညာပြီးသည့် ဇူလိုင် ၆ ရက် တွင်တော့ မဲစာရင်းမှားယွင်းနှုန်းသည် ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း (၁၄ ဒဿမ ၃ ရာခိုင်နှုန်း)ခန့်သာ ရှိသည်ဟု ပြည်ထောင်စုရွေးကောက် ပွဲကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

            တစ်ခုရှိသည်မှာ ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်လိုက်သော ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း မှားယွင်းမှုစာရင်းသည် နေပြည်တော် ရှစ်မြို့နယ်တွင် မဲစာရင်းလာရောက် ကြည့်ရှုသူများကို အခြေခံထားခြင်းဖြစ် သည်။ စုစုပေါင်းမဲဆန္ဒရှင်များ၏ သုံးပုံတစ်ပုံခန့်က (၃၃ ဒဿမ ၈၇ ရာခိုင်နှုန်း) မဲစာရင်းလာရောက် ကြည့်ရှုပြီး ယင်းသို့လာ ရောက်ကြည့်ရှုသူများအတွင်း ပြင်ဆင်၊ ဖြည့်စွက်၊ ကန့်ကွက်ရန် လျှောက်ထားသူများစာရင်းကို ထုတ်ပြန်လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။

            ဒလမြို့နယ်တွင်းရှိ ရပ်ကွက်များတွင် တစ်အိမ်ဝင် တစ်အိမ် ထွက် မဲစာရင်းလိုက်လံကောက်နေသော ဒလမြို့နယ် NLDရပ် ကွက် မဲစိစစ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ဦးဇော်မင်းဦးကတော့ ရာဇသြင်္ကန်ရပ် ကွက်အတွင်းရှိ အိမ်အမှတ်များမပါသော မဲစာရင်းရှိ အိမ်များကို လိုက်လံရှာဖွေရင်း ယခုလိုပြောသည်။

            ”သူတို့က ကျွန်တော်တို့လို Door to Door (တစ်အိမ် တက်ဆင်း) သွားထားတာလား။ ဒါမှမဟုတ် သူများကောက်တာ ကိုပဲ လက်ခံပြီး ယူထားတာလား။ ကျွန်တော်တို့က Door to Door စနစ်ကို လုပ်ထားတဲ့အတွက်ကြောင့် မှန်နိုင်တဲ့ရာခိုင်နှုန်း များတယ်လို့တော့ ပြောနိုင်တယ်”

            ဒေါ်ဇင်မာဦးကတော့ NLD က အသေးစိတ်ကောက်သဖြင့် ကော်မရှင်စာရင်းနှင့် ကွာခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်းပြောသည်။

            ဦးတင်အေးကလည်း မဲစာရင်းများမှားနေမှုကို ၎င်း အနေဖြင့် စိုးရိမ်ကြောင်းနှင့် ထို့ကြောင့်ပင် အကြိမ်ကြိမ် ကြည့်ပါ၊ ပြင်ပါဟု ပြောနေရပြီး အခြေခံမဲစာရင်းကိုလည်း ဇူလိုင်လကုန် အထိ ဖြည့်စွက် ပြင်ဆင်ခွင့်ပြုထားရခြင်းနှင့် သြဂုတ်လတွင် ကြေညာမည့် တစ်နိုင်ငံလုံးမဲစာရင်းတွင်လည်း မူလက တစ်ပတ် သာ ကပ်ထားမည်ဟု ကြေညာထားရာမှ ယခုအခါ အချိန်နှစ်ပတ် ကပ်ထားမည် ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားထားသည်။

            ဦးဇာနည်စိန်ဝင်းကတော့ ငါးနှစ်တွင်မှ တစ်ကြိမ်ရသော နိုင်ငံသားအခွင့်အရေးကို လက်လွတ်မခံဘဲ မဲရုံသို့ မဲစာရင်းသွား ကြည့်ရှုစစ်ဆေးရန် တိုက်တွန်းပြီး တာဝန်ရှိသူများကလည်း ယခု ထက်ပို၍ အားစိုက် အလုပ်လုပ်စေလိုကြောင်း ပြောသည်။

            မဲစာရင်းများမှားယွင်းနေမှုအပေါ် သူ၏ထင်မြင်ချက်တစ် ခုကို ယခုကဲ့သို့ ပြောသည်။

            ”ကျွန်တော်ထင်တာက ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်ဟာ အောက်ခြေကနေ အလိမ်ခံနေရတာလား မသိ ဘူးဗျ”

            မဲစာရင်းများ မှားယွင်းနေပါက ပထမဆုံးအနေဖြင့် ပြည် သူများ၏ မဲပေးခွင့်ဆုံးရှုံးသွားနိုင်သဖြင့် ပြည်သူများ နစ်နာရုံ သာမက မိမိတို့ လိုချင်သော အစိုးရကို တင်မြှောက်ခွင့်ပါ ဆုံးရှုံး မည်ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းကပြောသည်။

            ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက သူရဦးရွှေမန်းက သတင်းမီဒီယာများနှင့် Facebook တွင် ဖော်ပြချက်များအရ မဲစာရင်းကွဲလွဲမှုများ တွေ့နေရသဖြင့် ၎င်း၏မဲဆန္ဒနယ်ဖြစ်သော ဇေယျာသီရိမြို့နယ်အတွင်းသို့ သွားရောက်လေ့လာခဲ့ရာ ကွဲလွဲမှု များ အမှန်တကယ်ရှိနေကြောင်းနှင့် အချိန်မီပြင်ဆင်နိုင်ရန် ပြည် ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌထံသို့ သဝဏ်လွှာ ပေးပို့ သွားမည် ဖြစ်ကြောင်း ဇူလိုင် ၆ ရက် ရက်စွဲဖြင့် ၎င်း၏ လူမှုကွန် ရက်စာမျက်နှာတွင် ရေးသားထားသည်။

             New Day  မှ ကိုမျိုးဇော်ကတော့ မဲစာရင်းမှားယွင်းမှုနှင့် ပတ်သက်ပြီး ယခုကဲ့သို့ မေးခွန်းထုတ်လေသည်။

            ”လူတစ်ယောက်က သူ့ရဲ့မဲစာရင်းကို သွားမကြည့်ရင် မဲ ပေးခွင့်ဆုံးရှုံးသွားတော့မှာလား”

            ကိုနေဘုန်းလတ်ကတော့ ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံများတွင် မဲဆန္ဒ ပေးပိုင်ခွင့်သည် လူတစ်ယောက်၏ အခြေခံအခွင့်အရေးဖြစ်သည် ဟု ပြောပြီး ယခုကဲ့သို့လည်း မှတ်ချက်ပြုသည်။

            ”တကယ်လို့များ လူတိုင်း(မဲပေးပိုင်ခွင့်ရှိသူတိုင်း)မဲပေး ခွင့်မရှိဘူးဆိုရင် ဒါလူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုပဲ” ။      ။   အပိုင်း(၁)သို့

အမျိုးအစား - သတင်းဆောင်းပါး

"Myanmar Observer Media Group [MOMG] was founded in 2011 with aims to deeply observe challenging issues of Myanmar, to strongly encourage policy change through in-depth and investigative stories, and to vastly improve journalism skills among local journalists through trainings and workshops. The first edition of Mawkun came out in August 2012 after the censorship board was abolished. The magazine is published in Myanmar Language and its normal size is around 120 pages."