(မြန်မာတို့၏ ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာ သမိုင်းအမွေအနှစ်၊ ရှေးဟောင်း စေတီပုထိုးမြောက်များစွာရှိသော ပုဂံဒေသ တွင်ဖြစ်ပေါ်နေသည့် အဂါရဝဆန်သည့် အပြုအမူများ၊ ရှေးဟောင်းစေတီများ အပိုင်သိမ်း ခံနေရသည့် ကိစ္စများ၊ လုပ်ငန်းရှင်အချို့၏ ဥပဒေမဲ့လုပ်ဆောင်မှုများအား တာဝန် ရှိသူများသိရှိပြီး အရေးယူဆောင်ရွက်မှုများပြုလုပ်နိုင်ရန် မော်ကွန်းက စုံစမ်းဖော်ထုတ်ထားပါသည်။)
ဧပြီ ၂၀၁၅ (ပုဂံ)
ပုဂံကိုရောက်ပြီး နောက်တစ်ရက်တွင် ဘုရားတွေကိုသိမ်းထားသည်ဆိုသည့် ဟို တယ်များအနက် တစ်ခုသော ဟိုတယ်ထဲကို နံနက်စာစားရင်းနှင့် ကြည့်ဖို့ ရောက်သွားသည်။
စားစရာတွေမှာပြီးချိန်မှာတော့ ကျွန်တော် ဘေးဘီကို အကဲခတ် ကြည့်လိုက်မိသည်။
ဤနေရာ ပုဂံမြေမှဟုတ်ပါလေစ…။
ကျွန်တော်ထိုင်နေသည့် အရှေ့တည့်တည့်တွင်တော့ ပြာ လဲ့လဲ့ရေကူးကန်။ ရေကူးကန်ပတ်လည်တွင်တော့ ကမ်းခြေတွေ မှာတွေ့ရတတ်သည့် ခုတင်ကဲ့သို့ ပက်လက်ထိုင်ခုံကြီးများရှိသည်။ ဆိုဖာတပ်ထားသော ယင်းခုံများပေါ်တွင် နိုင်ငံခြားသား အမျိုး သားများနှင့် အမျိုးသမီးများ။
ကျွန်တော်နှင့်မျက်နှာချင်းဆိုင်တွင်တော့ ဆယ်ကျော် သက်အရွယ် ကောင်မလေးသုံးယောက်ခြေဆင်းကာ ထိုင်နေ သည်။ သူတို့အနီးတွင်တော့ အမျိုးသမီးတစ်ဦး ဒူးကွေးပြီးအိပ်နေ သည်။ သူ၏ဘေးတွင်တော့ အမျိုးသားတစ်ဦးက စာအုပ်တစ် အုပ်ကိုဖတ်နေသည်။
အပေါ်တွင် ပုဂံမြေမှ ဟုတ်ပါလေစဟု ဆိုခဲ့ရခြင်းမှာ သူတို့ ၏ ဝတ်ပုံစားပုံကြောင့်ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီးအားလုံးက ရေကူး ဝတ်စုံကိုသာဝတ်ထားသည်။ အမျိုးသားများတွင်လည်း အဝတ် အစားဆို၍ အတွင်းခံဘောင်းဘီသာရှိသည်။
ကောင်မလေးသုံးယောက်က ဖုန်းတစ်လုံးကိုကြည့်ရင်း တစ်ယောက်နှင့် တစ်ယောက်ကပ်လျက်စကားပြောနေသည်။ ခဏနေတော့ ကောင်မလေးတစ်ယောက်က စွေ့ခနဲထကာ ရေကူးကန်နှင့် ခပ်လှမ်းလှမ်းကိုလျှောက်သွားသည်။ ထိုနေရာသို့ အရောက်တွင် လက်ထဲက စမတ်ဖုန်းဖြင့် မိမိကိုယ်မိမိ Selfie ဓာတ်ပုံရိုက်နေသည်။ သူ့နောက်တွင်တော့ ရှေးဟောင်းစေတီ တစ်ဆူရှိသည်။ သူက ရေကူးဝတ်စုံဝတ်ထားလျက် ဘုရားကို နောက်ခံထားကာ Selfie ရိုက်နေခြင်းဖြစ်သည်။
ကျွန်တော်ထိုင်နေသည့်နေရာကို ကျောပေးလျက် ဘုရား ဘက်သို့ခြေဆင်းထိုင်နေသည့် စုံတွဲတစ်တွဲရှိနေသေးသည်။ ထိုစုံတွဲတွင်အမျိုးသားက စာအုပ်တစ်အုပ်ဖတ်နေပြီး အမျိုးသမီးကတော့ ဖုန်းတစ်လုံးနှင့်ဓာတ်ပုံရိုက်နေသည်။ ဝတ်ပုံစားပုံကတော့ အထက်က အတိုင်းသာ။
ကျွန်တော်ရောက်သွားခဲ့သည့် ယင်းဟိုတယ်မှာ ပုဂံမြို့သစ် ရှိ Thazin Garden ဟိုတယ်ဖြစ်သည်။ ဟိုတယ်တွင်း ဘေးဘီဝဲယာကြည့်လိုက်သည့်အခါ နောက်ထပ် ရှေးဟောင်းဘုရားသုံး ဆူကိုပါ တွေ့ရသည်။
ကျွန်တော်တွေ့သကဲ့သို့ ဘုရားများအနီးတွင် ရေကူးနေကြသည့်မြင်ကွင်းကို ပုဂံဒေသခံဖြစ်သည့် ဦးဝင်းမောင်တစ်ယောက် ပုဂံဟိုတယ်သို့ လွန်ခဲ့သည့်နှစ်နှစ်ခန့်က ရောက်ရှိခဲ့စဉ်တွင် တွေ့ ကြုံ ခဲ့ရဖူးသည်ဟုဆိုသည်။
ယင်းသို့ပြုလုပ်သည်ဟု လွန်ခဲ့သည့်နှစ်များက ကြားသိဖူး သော်လည်း ၎င်းတို့အနေဖြင့် ဟိုတယ်အတွင်းသို့ ရောက်လေ့ ရောက်ထမရှိသဖြင့် ယင်းအချိန်တွင်မှ မျက်ဝါးထင်ထင်တွေ့ လိုက်ရခြင်းဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအတွက် အထွတ်အမြတ်ထားရာ ဘုရားအနီးတွင် ယင်းမြင်ကွင်းကိုမြင်လိုက်ရသည်မှာ ဒေါသ ထွက်လွန်းသဖြင့် ဦးဝင်းမောင် အသားများပင် တဆတ်ဆတ်တုန် ခဲ့ရသည်။
“သူတို့က အုတ်နဲ့ပုံထားတဲ့စေတီလို့မြင်နေတာဗျ။ သိပ်မှားတယ်” ဟု ဦးဝင်းမောင်ကပြောသည်။ (ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ သည် ဗုဒ္ဓကိုရည်မှန်း၍ ရုပ်ပွားတော်၊ ဆင်းတုတော်နှင့် စေတီ၊ ပုထိုးများတည်ထား၍ ကိုးကွယ်ကြသည်။)
ယင်းသို့ပြုလုပ်နေကြခြင်းသည် ၎င်း၏စိတ်ထဲတွင် သက်ရှိ ထင်ရှားဘုရားရှင်၏ရှေ့မှောက်တွင် ဝတ်လစ်စလစ်ပုံစံမျိုးဖြင့် နေထိုင်ခြင်းအဖြစ်သာ မြင်မိကြောင်းပြောသည်။
သဇင်ဟိုတယ် အထွေထွေမန်နေဂျာ ဦးအောင်စိုးကလည်း ယင်းအပြုအမူတို့မှာ အဂါရဝအပြုအမူများအဖြစ် လက်ခံသည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းကဲ့သို့ အဂါရဝမှုများမဖြစ်စေရန် ရေကူးကန်တွင် ထိုင်ပါက ဘုရားရှိရာဘက်သို့ ခြေဆင်းမထိုင်ရန်နှင့် ရေကူးဝတ်စုံများဖြင့် ဘုရားရှိရာဘက်သို့ မသွားကြရန် ဆိုင်းဘုတ်များရေး၍ သတိပေးထားကြောင်း ပြောသည်။
ရှေးဟောင်းပုထိုးအမြောက်အမြားရှိသော မြို့ဟောင်း တစ်ဝိုက်ရှိ ဟိုတယ်များအားလုံးလိုလိုတွင်လည်း ဘုရားများနှင့် ရေကူးကန်များ ရှိနေသည်။
ဘုရားများဘက်ကို ကြည့်လိုက်ချိန်မှာတော့ ဘုရားပတ် လည်ရှိ မြက်ခင်းပြင်ပေါ်တွင် စားပွဲဝိုင်းများနှင့် ကုလားထိုင်များ ချထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ထို့ပြင် ဘုရားအနီးတဝိုက်တွင် မီးသီးချိတ်ဆွဲထားသောတိုင်လေးများနှင့် ဝါးလုံးကိုမီးတိုင်သဖွယ် ပြုလုပ်အလှဆင်ထားသော တိုင်လေးများကိုတွေ့ရသည်။ စားပွဲ ပေါ်ရှိ မီးနူးစာအုပ်အဖုံးကို ကြည့်လိုက်တော့ ဘုရားများကို မီး ထွန်းအလှဆင်ကာ အနီးအနားတွင် စားပွဲများပြင်ဆင်ထားသည့် ပုံကို မြင်ရသည်။
ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် ယင်းသို့ဘုရားများအနီး စားခြင်းသောက်ခြင်းကို ဒေသခံများ၏ကန့်ကွက်မှုကြောင့် ယခု အချိန်တွင် ဓမ္မရံကြီးဘုရားပရဝဏ်အနောက်ဘက်၊ စူဠာမဏိ ဘုရားအနီးက အိုးခြမ်းပဲ့ကုန်းနှင့် ရွှေနန်းယဉ်တော်ဘုရားအနီး တို့တွင်သာခွင့်ပြုထားသည်။ ဘုရားပုထိုးများအနီးတစ်ဝိုက် စား သောက်သောညစာကို Temple Dinner ဟု ခေါ်ကြသည်။ သောက်စရာယမကာတစ်မျိုးမျိုးလည်းပါရှိတတ်သည်။
သို့သော် သူတို့ပိုင်နက်ထဲတွင် ဘုရားပုထိုးများရှိနေသော ဟိုတယ်များအတွက် ယင်းကိစ္စသည် ချွင်းချက်ဖြစ်နေသည်။
သဇင်ဟိုတယ်ကတော့ ရှေးဟောင်းက တားမြစ်ထား သဖြင့် Temple Dinner လည်း မပြုလုပ်တော့ကြောင်း ပြော သည်။ သို့သော် ဧည့်သည်များ တောင်းဆိုလျှင်တော့ ရံဖန်ရံခါ တွင် ဟိုတယ်ဝင်းအတွင်းရှိ ဘုရားများအနီး ကျွေးမွေးခြင်းများ ပြုလုပ်လေ့ရှိတတ်သည်ဟု ပြောပါသည်။
“ရေကူးကန်မြက်ခင်းပြင်မှာ ကျွေးတယ်။ အဲဒီနေရာမှာ ခင်းပေးလိုက်တယ်ပေါ့”ဟု ဦးအောင်စိုးက ဆိုသည်။
၎င်းဆိုလိုသည့် ရေကူးကန်မြက်ခင်းပြင်ဆိုသည်မှာ လည်း ဘုရားများအနီးတစ်ဝိုက်တွင်ရှိ နေသည်။ ဟိုတယ်ဝက်ဘ် ဆိုက် www.thazingarden.com တွင်လည်း ဘုရားများအနီး တွင် စားသောက်ပွဲများပြင်ဆင်နေရာချထားမှုကို ဖော်ပြထား သည်။ ဓာတ်ပုံတစ်ပုံတွင် ဘုရားအနီးမြက်ခင်းပြင်ပေါ်တွင် စားပွဲခုံများ ခင်းထားပြီး ယင်းတို့အပေါ်တွင် ဝိုင်ပုလင်းတစ်လုံးစီ ထောင်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
အနောက်တိုင်းနိုင်ငံများ၌ ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံ များတွင် ယင်းသို့စားသောက်ကြသည့် ယဉ်ကျေးမှုရှိသော် လည်း ဗုဒ္ဓဘာသာယဉ်ကျေးမှုအရတော့ ယင်းတို့ကိုခွင့်မပြုနိုင် ကြောင်း ပုဂံဧည့်လမ်းညွှန်များအသင်း ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည့် ဦးဇော် ဝင်းချိုက ပြောသည်။
“Church (ဘုရားကျောင်း) ထဲလည်း သူတို့သောက်ချင် သောက်မယ်။ အစ္စလာမ်ဆို အရက်သေစာ သူတို့ခွင့်မပြုဘူး လေ။ သူတို့ ဗလီထဲမှာ မပြောနဲ့။ (အစ္စလာမ်နိုင်ငံအချို့က)ဟိုတယ်ထဲ တောင်မရောင်းရဘူး။ တို့ဗုဒ္ဓဘာသာကလည်း ဒီအယူအဆက ရှိကြတယ်လေ”
ဘုရားတွေဟာ အဆင်တန်ဆာလား
ဟိုတယ်လုပ်ငန်းရှင်များသည် ဟိုတယ်ပိုင်နက်ကို ချဲ့ထွင် ရင်း ရည်ရွယ်၍ဖြစ်စေ၊ မရည်ရွယ်ဘဲဖြစ်စေ ၎င်းတို့ဟိုတယ်ဝင်းထဲတွင် ဘုရားများပါသွားကြသည်။ ပုဂံဒေသခံတို့ကတော့ အဆိုပါဟိုတယ်များသည် ဘုရားများကို ခြံဝင်းခတ်ကာ သိမ်းယူထား သည်ဟုဆိုကြသည်။
ကျွန်တော်သွားရောက်ခဲ့သည့် သဇင်ဟိုတယ်ဆိုလျှင်လည်း မူလက ယခုကဲ့သို့ ဘုရားများ ဟိုတယ်တွင်းတွင် မပါရှိ သေးပေ။ သဇင်ဟိုတယ်နှင့် အခြားသောဟိုတယ်များသည် ပိုင်ရှင်ဆီကပဲ ဝယ်ယူသည်လား၊ သို့မဟုတ် သက်ဆိုင်ရာနှင့် နား လည်မှုယူကာ သိမ်းယူကြလေသလား မသိခဲ့သော်လည်း တဖြည်း ဖြည်းနယ်ချဲ့လာပြီး ဘုရားများကို ဝါးမျိုသွားကြောင်း ပုဂံဧည့် လမ်းညွှန်များအသင်းဥက္ကဋ္ဌ ဦးဇော်ဝင်းချိုက သေချာပြောသည်။
Thazin Hotel ဟိုတယ်သည် ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး နောက်သုံးနှစ်အကြာတွင်တော့ မြေများထပ်မံဝယ်ကာ ဆောက်အအုံများ တည်ဆောက်ခဲ့ကြောင်း ယင်းဟိုတယ်၏ အထွေထွေမန်နေဂျာ ဦးအောင်စိုးက ပြောသည်။
ဟိုတယ်အတွင်း ဘုရားများရောက်နေသည့်ကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍တော့ ၎င်းက ယခုလိုဆိုသည်။
“ဟိုတယ်ထဲမှာ ဘုရားပါတာမဟုတ်ဘူး။ ရှေးဟောင်းနယ်နဲ့ ကျွန်တော်တို့ ဟိုတယ်နယ်နဲ့ နယ်ချင်းစပ်နေတဲ့သဘောပါပဲ။ ဘုရားနားက ဟာ(မြေ)တွေက ရှေးဟောင်းပိုင်တဲ့နယ်မြေပေါ့။ ကျွန်တော်တို့ပိုင်တဲ့မြေနဲ့ ဘုရားမြေကြားမှာ ခြံစည်းရိုးမထား ဘူး။ မထားလို့ ကျွန်တော်တို့မြေထဲမှာဘုရား ပါတယ်လို့ ထင်နေကြတာပေါ့”
ပုဂံဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်းမှ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးဝင်းမောင်က သဇင်ဟိုတယ်နေရာချဲ့ထွင်မှုကို ယခုလို စွပ်စွဲပြောဆိုသည်။
“၂၀၁၃ မှာဆောက်တဲ့ ဘန်ဂလိုတွေက ဘုရားနားမှာ ချည်းဆောက်ပစ်တယ်။ အရင်က အဲဒီနေရာက ဘုရားကုန်းတွေ၊ ပလပ်မြေတွေ။ မြေယာချထားတဲ့နေရာမှာ မပါတဲ့ ပေ ၅၀၊ ပေ ၄၈၀ ရှိတဲ့လမ်းကို အရင်ခယကဥက္ကဋ္ဌ ဦးတေဇက ရောင်းပစ် တယ်။ ဦးမြင့်သန်းအမည်ပေါက်နဲ့”
အထက်ပါဖြစ်ရပ်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သည်ဟု သဇင်ဟိုတယ်၏ အထွေထွေမန်နေဂျာဖြစ်သူကဆိုသည်။ ၎င်းတို့သည် အဆိုပါလူသွားလမ်းမြေကို သက်ဆိုင်ရာမှ ဦးမြင့်သန်းအမည်ဖြင့် ဝယ် ယူထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပြောကြားသည်။
ယင်းလမ်း၏အရှေ့ဘက်တွင် လူနေရပ်ကွက်များ မရှိသည့် အတွက် သက်ဆိုင်ရာက ဝယ်ယူခွင့်ပေးလိုက်သည်ဟု သူက ဆို သည်။ ဦးဇော်ဝင်းချိုကတော့ “ဘုရားတွေဟိုတယ်ဝင်းထဲသိမ်း လိုက်သည့်အချိန်တွင်” ဒေသခံများကန့်ကွက်ခဲ့ပေမယ့် အရာ မထင်ခဲ့ဟုဆိုသည်။
သဇင်ဟိုတယ်အနေဖြင့် ဘုရားများကိုသိမ်းယူထားခြင်းမရှိ၍ လူတိုင်းဝင်ထွက်ခွင့်ရှိသည်ဟု ဦးအောင်စိုးက ဆိုသော်လည်း ကျွန်တော် ဟိုတယ်ဝင်းထဲဝင်စဉ်က ယင်းဂိတ်ပေါက်ဝတွင်ပင် မည်သည့်နေရာသို့သွားမည်နည်းဟု တားဆီးမေးမြန်းခြင်းခံရသည်။
ဦးအောင်စိုးက ဘုရားများကို မည်သူမဆို လာရောက်ဖူး မြော်နိုင်သည်ဆိုသော်လည်း ထိုဘုရားများထံ သွားရောက်ရန် ဟိုတယ်ဝင်ပေါက်မှ ဝင်ရသော ဝင်ပေါက်တစ်ပေါက်တည်းသာ တွေ့ခဲ့ရသည်။
ဒေသခံများ၏ အဆိုအရ သဇင်ဟိုတယ်အပါအဝင် မြို့ဟောင်းတစ်ဝိုက်ရှိ ဟိုတယ်များ၏ ပိုင်နက်နယ်နိမိတ်သည် မြို့ ဟောင်းမှ ဒေသခံများအား မြို့သစ်သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည့်အချိန်၌ ယခုလောက်မကျယ်သေး။
တချို့ဟိုတယ်များအတွင်းတွင်တော့ စေတီအချို့ရှိသည်။ သို့သော် အများစုသော ဟိုတယ်ပိုင်နက်များ အတွင်းတွင်တော့ စေတီများ မရှိသေးပါ။
၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင်ပုဂံမြို့ဟောင်းအတွင်းတွင် နေထိုင်သည့် ဒေသခံများကို ယခုမြို့သစ်သို့အတင်းအကျပ် ပြောင်းရွှေ့ စေခဲ့ သည်။ ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်များထိန်းသိမ်းရေးအတွက်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ယင်းအချိန်တွင် ဟိုတယ်များက ချွင်းချက်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဟိုတယ်များကိုတော့ မရွှေ့ခိုင်းခဲ့ပါ။
ယင်းသို့ပြောင်းရွှေ့ခံရပြီးနောက် မြို့ဟောင်းတွင်းရှိ ဟိုတယ်များ တိုးချဲ့ခဲ့ကြသည်ဟု ပုဂံဒေသခံများဖြစ်သော ဦးဝင်း မောင်၊ ဦးသူရနှင့် ဦးဇော်ဝင်းချိုတို့က ပြောပြသည်။ ၎င်းင်းတို့သည် အသက် ၄၀ ကျော်တန်းတွေဖြစ်သည်။ ဦးဝင်းမောင်ဆိုလျှင် ၄၄ နှစ်ဖြစ်ပြီး ဦးသူရဆိုလျှင် ၄၅ နှစ်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။
၎င်းတို့မြို့ဟောင်းအတွင်းတွင် နေထိုင်ခဲ့စဉ်က ဆာကူရာဟိုတယ်(ယခင်သီရိပစ္စယာဟိုတယ်) နှင့် သံတဲ(ပုဂံသံတဲ) ဟိုတယ်တို့အကြား မြေကွက်လပ်ကြီးရှိသည့်အပြင် မြစ်ဆိပ်အထိ ပေါက်သော လှည်းလမ်းကြောင်းလည်းရှိခဲ့ကြောင်း ဦးသူရက ရှင်းပြသည်။
ထို့အပြင် မြို့ရိုးနှင့် ကျုံးဟောင်းကြီးလည်းရှိသည်။ နောက် ပိုင်းတွင် ယင်းကျုံးကိုပါတူးဖော်ဖယ်ရှား၍ ယင်းမြေနေရာကို သိမ်းပိုက်လိုက်သည်ဟု ဒေသခံများက ပြောပြသည်။ ယခုအချိန် တွင်တော့ အဆိုပါကျုံးနှင့် မြို့ရိုးသို့ သွားရာလမ်းကို ယင်းဟိုတယ် နှစ်ခုက ပိတ်ဆို့ထားမှုကြောင့် သွားခွင့်မရတော့ပေ။
သံတဲဟိုတယ်နှင့် ပုဂံဟိုတယ်(ယခင်သမဟိုတယ်) တို့ ကြားတွင်လည်း မြေကွက်လပ်ကြီးရှိခဲ့ဖူးသည်ဟု ဦးသူရက ပြော ပြသည်။ ယခုမူ ယင်းဟိုတယ်နှစ်လုံးကြားတွင် ကျောက်တုံး ကျောက်ခဲများဖြင့် ပြည့်နေသည့် လမ်းကျဉ်းကလေးသာရှိနေ သည်။ ထိုလမ်းကလေးအတိုင်း ဆင်းသွားလျှင်တော့ ဧရာဝတီ မြစ်ကမ်းနားသို့ရောက်သည်။
ထိုလမ်းလေးအတိုင်းလျှောက်လာရင်း ပုဂံဟိုတယ်ကို ကာရံထားသည့် အုတ်တံတိုင်းများကိုကျော်၍ ဟိုတယ်အတွင်းရှိ စေတီတစ်ဆူ၏ အထက်ပိုင်းကိုလှမ်းမြင်နေရသည်။ မြစ်ကမ်းနား တွင်တော့ မြေနုကျွန်းများအပေါ်တွင် စိုက်ပျိုးထားသည့် သီးနှံ များကို တောင်သူများက ဆွတ်ခူးနေသည်။ တောင်ဘီရွာသား အမျိုးသားတစ်ဦးနှင့် အမျိုးသမီးနှစ်ဦးတို့က မြေနုကျွန်းပေါ်တွင် စိုက်ပျိုးထားသော မြေပဲများကို နုတ်နေသည်။
သခွားပင်များ၊ ချဉ်ပေါင်ပင်များနှင့် ပြည့်နေသည့် ယင်း သောင်ပြင်မှမြင်ရသည့် ဟိုတယ်အဆောက်အအုံများအကြောင်းကို ယင်းတောင်သူဦးကြီးက ယခုလိုရှင်းပြသည်။ ယခင်က ပုဂံ ဟိုတယ်၏ ပိုင်နက်သည် ယခုလောက်မကျယ်ဝန်းပါ။ ယခုအခါ ဟိုတယ်ဝင်း၏ အလည်ရောက်နေသည့် ထနောင်းပင်ကြီးသည် ယခင်က မြစ်ကမ်းပါးတွင်ရှိသည့် အပင်ကြီးဖြစ်သည်။
သူ၏အဆိုအရဆိုလျှင် ယခု ကမ်းနားတွင် ဆောက်လုပ် ထားသည့် အဆောက်အအုံမှန်သမျှတို့သည် ယခင်တပ်မတော် အစိုးရလက်ထက်တွင် တိုးချဲ့ဆောက်လုပ်ထားသည်သာဖြစ်နေသည်။ ထိုသို့ချဲ့ထွင်ကြရင်းဖြင့် ဘုရားပုထိုးများသည် ဟိုတယ် အဆောက်အအုံ၏ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ရောက်ရှိသွားကြသည်ဟုဆိုကြသည်။
ပုဂံဟိုတယ်လုပ်ငန်းရှင်များအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ ဦးဇော်ဝိတ်က တော့ ယင်းတို့သည် အငြိမ်းစားယူသွားသော ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ အစိုးရလက်ထက်ကတည်းက လုပ်ထားသည့်ကိစ္စများ ဖြစ်သည့်အတွက် ယခုအချိန်တွင် ပြောရန် ခက်ခဲသွားပြီဖြစ် ကြောင်း ပြောပြသည်။
“ဘုရားတွေနဲ့ သူတို့(ရှေးဟောင်းသုတေသန ဦးစီးဌာန)ကသတ်မှတ်တဲ့ ပေ ၁၂၀ ခွာပါဆိုရင် မြင်းကပါ တစ်ရွာလုံးရွှေ့ရမယ်။ ဝက်ကြီး အင်းတစ်ရွာလုံးရွှေ့။ ပေကြိုးသာ ပတ်ချာလည် လိုက်တွက်ကြည့်ရင် ဘယ်ဟာမှ မလွတ်တော့ဘူး”ဟု ဦးဇော်ဝိတ်က ဆိုသည်။
ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာနက ၂၀၁၄ သြဂုတ်လ ၁ ရက် ရက်စွဲဖြင့် ထုတ်ပြန်ထားသော ညွှန်ကြားချက်အမှတ် ၂/၂၀၁၄ တွင်တော့ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် ဒေသများတွင် ဟိုတယ်၊မိုတယ်ကဲ့သို့သော စီးပွားရေးလုပ်ငန်း ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံအသစ် ဆောက်လုပ်ခွင့်မပြုတော့ဘဲ လူနေအဆောက်အအုံအသစ်ကိုသာ တည်ဆောက်ခွင့်ရှိသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
အထက်ပါညွှန်ကြားချက် ၁(ခ)တွင် “ညောင်ဦးမြို့၊ ပုဂံမြို့သစ်နှင့် မြို့ပြနယ်နိမိတ် လူနေဧရိယာအပါအဝင်တွင် ဟိုတယ်၊ မိုတယ်၊ ဧည့်ဂေဟာ၊ တည်းခိုရိပ်သာ၊ စားသောက်ဆိုင်ကြီးများနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းအဆောက်အအုံများ အသစ်တည်ဆောက်ခြင်း ခွင့်မပြု” ဟုရေးသားထားသည်။
ထို့ပြင် ယင်းညွှန်ကြားချက် ၁(င)တွင် “မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာမှ လူနေအဆောက်အအုံများ ပြင်ဆင်ခြင်း၊ တိုးချဲ့ခြင်း၊ အသစ်ဆောက်လုပ်ခြင်း၊ ယင်း၏ဝင်းခြံနယ်နိမိတ်တိုးချဲ့ခြင်း၊ ကာရံခြင်းတို့အတွက် ဦးစီးဌာနသို့ ကြိုတင်ခွင့်ပြုချက်တောင်းခံ ရန်နှင့် ခွင့်ပြုချက်ရရှိမှသာ ဆောင်ရွက်ရမည်”ဟု ပါရှိသည်။
ယင်းသို့ရှေးဟောင်းသုတေသနဦးစီးဌာန၏ခွင့်ပြုချက် ရယူတည်ဆောက်လျှင်ပင် အမြင့်ပေ ၃၀ ထက်မပိုရ၊ ရှေးဟောင်း စေတီပုထိုးအဆောက်အအုံနှင့် အနည်းဆုံးပေ ၁၂၀ ကွာရမည် ဖြစ်သည့်အပြင် အခြားစည်းကမ်းချက်များကိုလည်း လိုက်နာရ မည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
မြစ်ကမ်းနားသို့ကျူးကျော်ဆောက်လုပ်ထားသဖြင့် လောလောဆယ်တွင် သက်ဆိုင်ရာမှ စတင်စစ်ဆေးနေသော ဟိုတယ်တစ်လုံးရှိပါသည်။ အဆိုပါဟိုတယ်၏ အမည်မှာ ဧရာ ဟိုတယ်ဖြစ်သည်။
ဗူးဘုရားအနီးရှိ ယင်းဟိုတယ်ဖြစ်လာပုံကို ဦးဇော်ဝင်းချို က ယခုကဲ့သို့ ရှင်းပြသည်။
“အရင်ကတော့ BAC Guest House လို့ခေါ်တယ်။ Burma Airways Corporation သူတို့က ပိုင်တာပေါ့။ အဲဒီက နေ ဟိုတယ်ခရီးက ဆက်တာဝန်ယူပြီးတော့ ဧရာဟိုတယ်ဖြစ် သွားတယ်”
ယင်းနောက်တွင် ဟိုတယ်ခရီးက ယင်းဟိုတယ်ကို ပုဂ္ဂလိ ကပိုင်အဖြစ် ရောင်းချခဲ့သည်။
ညောင်ဦးမြို့နယ် ရေအရင်းအမြစ်နှင့် မြစ်ချောင်းဖွံ့ဖြိုးတိုး တက်ရေးဦးစီးဌာန လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူးဦးအောင် ကျော်နိုင်ကတော့ ဟိုတယ်များ မြစ်ကမ်းနားဘက် ကျူးကျော် လာပုံကို ယခုလိုပင် ရှင်းရှင်းလင်းလင်းမှတ်ချက်ပြုသည်။
“သူတို့ကအပိုင်လုပ်ထားတာဗျ။ သူတို့က ကျူးကျော်ပြီး တော့ မြေစာရင်းနဲ့လုပ်ထားတဲ့အခါကျတော့ ကျွန်တော်တို့က သွားစစ်တဲ့အခါကျတော့ ခက်နေတာ “ဟု ဧရာဟိုတယ်အပါ အဝင် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းနားသို့ကျူးကျော်တည်ဆောက်ထား သည့် ဟိုတယ်တို့ကို ရည်ညွှန်း၍ပြောသည်။
၂၀၁၅ ဧပြီလထုတ်၊ မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်းအမှတ်(၂၂)၊မှမျက်နှာဖုံးဆောင်းပါးဖြစ်ပါသည်။
သန်းထိုက် ရေးသည်။

