ဟိုဝေးဝေးက အလွမ်း

ဟိုဝေးဝေးက အလွမ်း
၂ဝ၁၉၊ မလထေုတွ မောကွှနွးမဂဂြဇငွး အမှတွ(၆၅)မှ  Book Review  ဖှဈပါသညွ။

သင့နှောှ ရေးသညှ။

(၁)

မှောကယွမားစာအုပတွိုကွ။ ပထမအကှိမွ။ ၂ဝ၁၉။

စာမကှနွှာ ၁၉၂။ ၁၃ x ၂၁ စငတွီ။ မကှနွှာဖုံးဒီဇိုငွး နမှေိုးထှနွး။ အုပရွေ ၅ဝဝ။  အတှငွးအပှငအွဆငွ မှိုးမငွးသူ။  တနဖွိုး ၃,ဝဝဝ ကပွှ။  နထှတွေ၏ ဝါရှငတွနမွှ အလှမွးစာမှား။

(၂)

ဟုတကွဲ့။ လှမွးလို့ရေးထားတဲ့ စာတိုစာစလေးတှပေါ။ “၂ဝဝ၃ ခုနှဈက နေ ၂ဝ၁၉ ခုနှဈ နှဈဆနွးပိုငွးအထိ ဖေ့ဈဘှတခွ လူမှုရေး စာမကှနွှာပေါမွှာ ရေးသားခဲ့တဲ့ ရသစာတမွးတှကေို စုစညွးထားတာပါ” လို့ စာရေးသူက ပှော တယွ။ အလှမွးရသစာတမွးရယလွို့သာ ကငပွှနွးတပရွတော့မှာပေါ့လေ။ “ဝါရှငတွနကွနေ လှမွးနရသခေိုကွ ဖေ့ဈဘှတခွပွေါမွှာ အလဉွှးသငွ့သလို ရေးတငခွဲ့သမှှ စုစုစညွးစညွးနဲ့ ဖတခွှငွ့ရတဲ့ စာတဈအုပပွါ။ လှမွးတတသွူတိုငွး စာမဖှဲ့တတွ ဘူး။ နထှတကွေ လှမွးလညွး လှမွးတတွ၊ စာလညွး ဖှဲ့တတတွော့ ဖတရွတာ မပငွှးဘူးပေါ့။ လှမွးပှီဟေ့ဆိုကတညွးက ရသက အမှားကှီးပါ နပေါပှီ။ လှမွးပုံလှမွးနညွးကို စီကာပတကွုံးလေး အကှောငွးဆိုကအွောငွ ဖှဲ့လိုကရွုံနဲ့ အလှမွးဓာတကွ ထငွးထငွးကှီး ပေါလွာတော့တာပေါ့။ တဈနိုငငွံ မှိုငယွံခှားမှာ နနရသေေူက ဇာတိရပရွှာကို လှမွးတယွ။ ဆှမှေိုးညာတိကို လှမွးတယွ။  ငယပွေါငွးကှီးဖောတွှကေို လှမွးတယွ။ ဆရာသမားတှကေို လှမွး တယွ။ ကငှလွညကွကှစွားခဲ့ရာ နရောဒသမှေားကို လှမွးတယွ။ မှတမွှတွ သားသား ရှိရတဲ့ အဖှဈအပကှတွှကေို လှမွးတယွ။ ခတွကေို လှမွး၊ စနဈကို လှမွး၊ အဖှဈကို လှမွး။ အတိတကွို လှမွး၊ အရိပကွို လှမွး၊ တဆိတဆွို လှမွး။ လှမွးတာက သဘာဝဖှဈသလို  လှမွးစာရေးတာကလညွး သဘာဝပဲ။ ရေး တတွ ဖှဲ့တတွ ခငွးကငွှးတတတွော့ ဖတရွသူတှမှောလညွး အလှမွးဓာတတွှေ ကူးစကခွံကှရတယွ။

(၃)

နထှတကွေ စာရေးဆရာ၊ သတငွးစာဆရာ။ ဂှာနယွ မဂဂြဇငွးနဲ့ စာအုပတွှေ ထုတဝွခေဲ့ပှီး အခု RFA မှာ အကှီးတနွး အယဒွီတာ။ ၂ဝဝ၃ မှာ အမရေိကကို ရောကသွှားပှီး အဲဒီမှာပဲ အခှခှေ နထေိုငခွဲ့တာမို့ သူ့မှာ လှမွးခငှစွရာတှကေ မှားမှ မှား ပေါ့။  အခု စာအုပထွဲမှာ အလှမွးစာစု ၄၃ ခု ပါတယွ။ အကှောငွး ခှငွးရာ အမှိုးမှိုးဟာ ဇာတလွမွးတှဲတဈခုလိုပါပဲ။ ဒါမှမဟုတွ Jigsaw Puzzle လိုပေါ့။ ဆကလွိုကစွပလွိုကတွဲ့အခါမှာ ရုပပွုံ ကားခပှကွ ဘှားခနဲ ပေါလွာတာမှိုးလေ။ နထှတမွှော ဒီထကွ မက ပှောစရာတှေ အမှားကှီး ရှိပလေိမွ့ဦးမယလွို့ ယူဆရတယွ။

အခုစာအုပထွဲမှာ ပါတဲ့ အလှမွးစာစုတှဟော အကငွးပဲ ဖှဈမှာ။ သူ့ဘဝ ရစေီးကှောငွးတဈလှှောကွ ကှုံဆုံခဲ့ထားပှီးသား တှဟော တိုကဆွိုငမွှုတဈခုခု ပေါလွာတဲ့အခါမှာ သူ့အတှကွ အလှမွးတဈစကို ဆှဲထုတဖွှဈသှားတယလွို့ ဆိုနိုငတွယွ။ မှားမှား နဲ့ ရှညရွှညွ ဆှဲထုတမွိရငွ အကှီးအကယွှ လှမွးသှားမှာ သခှော တယွ။ ကှညွ့လေ။ “၁၉၉၆ မနတြလေးကှောငွးသားသပိတွ”ကို ပ-ဒု-တ-စ လေးပိုငွးပိုငွးပှီး လှမွးထားလရေဲ့။

ဒီစာစု ၄၃ ခုထဲက ဘယဟွာကို ဖှငွ့ဖတဖွတွ ဖတလွို့ အဆငပွှတောခညွှးပဲ။ မသိုးမသနွ့ဖှဈစရာ တဈခုမှ မပါဘူး။ နေ ထှတွ ဘာဆကပွှောမှာပါလိမွ့ဆိုတဲ့ စိတအွခံနဲ့ပဲ ဆကဖွတနွေ ကှရတော့တာပေါ့။ တခှို့ စာစုတှကတှေော့ လိုတိုရှငွးလောကနွဲ့ ဖှတပွဈလိုကသွလိုတောငွ ဖှဈနသေေးတယွ။ လှမွးစက တိုလိုကွ တာပေါ့။

ဒီအလှမွးစာတှမှော ရသကို ဒူနနဲ့လညွး နထှတကွေ လှမွးတှဲထားတယွ။ ခဲတဈလုံးတညွးနဲ့ ငှကနွှဈကောငကွို ပဈတာ။ သူက လှမွးလို့ စာကို စီတဲ့အခါ ဒူနကလညွး ကပပွါလာတယွ။ ဒူနဆိုရာမှာ အဘိဓမွမြာလို့လညွး ပှောနိုငတွာပေါ့။ အယူအဆ တဈခုခု၊ ယုံကှညခွကှတွဈခုခု။ ဒါမှမဟုတွ ဖှငွ့ဟကှညောစရာ တဈခုခု တှဲပါလာတယွ။ ဒါဟာ အတှေ့အကှုံနဲ့ အဲဒီအတှေ့အကှုံ  ကို ပှီးပှီးရော သဘောမထားတဲ့အတှကွ ရရှိလာတဲ့ နောကဆွကွ တှဲအကှိုးတှပေဲ။

ဒီလို လှမွးပှငွ့ကှှရောမှာ လှမွးသငွ့လှမွးထိုကတွာမှနသွမှှ  နထှတကွေ လှမွးတယွ။ အာရုံခှောကပွါးနဲ့ ငှိလို့ကတော့ လှမွး ပှီးသားပဲ။ သကရွှိ သကမွဲ့ ငါ သူတဈပါး ယောကွှား မိနွးမ တိရဈဆာနွ သဈပငွ ခှဲခှားမှု မရှိဘူး။ သတိရရငွ လှမွးမယွ။ မမေ့နိုငွ ရငွ လှမွး…။ တမွးတမိရငွ လှမွး…။ မကှနွှာမှငွ လှမွးခငှပွါစေ။ အသံကှား ဆပှားလှမွးပါစေ…။ သခှောတာတဈခုက ရိုးသားမှု ပေါ့။ ရိုးရိုးသားသားပဲ လှမွးတယွ။ ကိုယွ့ခံစားမှုအတိုငွးပဲ ဖှဲ့ နှဲ့တယွ။ ဆကစွပတွဲ့ အတှေးစလေးတှေ  အစီအရီ ခငွးပေးတယွ။ ငိုခငှရွကွ လကတွို့ပေးတယွ။ ရိုးရိုးသားသားလှမွးရာမှာ ရုပပွုံ လှှာ  အဖှဲ့အနှဲ့တှလညွေး ပှောဝွငစွီးမှောလာတယွ။

စငစွဈတော့ လှမွးတဲ့ကိဈစဟာ အတိတနွဲ့ တိုကရွိုကအွခှိုး ကပှှီးသားမို့ ရှေးဟောငွးနှောငွးဖှဈတှသော အလှမွးကို ကှီးစိုး တယွ။ တဈခါတလမှော မတှေ့တာ ကှာလလှသေူတှနေဲ့ ရုတွ ခှညွးတှေ့ခိုကမွှာဆို လှမွးလို့ရယတွဲ့မှ မကုနနွိုငတွယတွှေ ဖှဈ ကုနကွှရတယွ မဟုတလွား။ တိုကဆွိုငမွှုတဈစုံတဈရာဟာ အလှမွးကို အစ ဆှဲထုတပွေးလေ့ရှိတာပေါ့။ ပမာဏပဲ ကှာခှား တာပါ။

နထှတကွေ ဝါရှငတွနမွှာ အထိုငခွပှှီး ဖေ့ဈဘှတခွပွေါကွ တဈဆငွ့ လှမွးတဲ့အခါ မူရငွးအလှမွးမှာ ရုပပွုံအသီးသီး ပါခဲ့ပေ လိမွ့မယွ။ ဆိုငရွာဆိုငရွာ ှုာေါန တှေ အစီအရီ ဖောပွှပါရှိခဲ့မှာ ပါ။ အခု စာအုပအွဖှဈနဲ့ ဆငွ့ပှား လှမွးရာမှာတော့ ရုပပွုံကားခပွှ  တဈခုမှ မထညွ့သှငွးဘဲ စာတှခညွှေးသကသွကွ လှမွးလှှတလွိုကွ တယွ။ ဆားပှား မသငွ့တော့သလိုလို ခံတှငွးမမှကတွော့ဘူး   ပေါ့ဗှာ။

နထှကလွေညွး သညွ့ထကသွညွ ပိုလှမွးနိုငပွါစေ။ ဖိုးသူ တောွ မကှစွိလညလွလေေ ဆှမွးဆနွ မှားမှား ရလလပေေေါ့။ ကှှနတွောတွို့လညွး မှားမှား လှမွးခငှနွကှေောငွးပါ ခငဗွှ။

Office :

မောကွှနွးမဂဂြဇငွး

အမှတွ(၁၂၁)၊တတိယထပွ၊ အနောရွထာလမွးနှငွ့ ၄၉ လမွးထောငွ့၊
ပုဇှနွတောငမွှို့နယွ ရနကွုနမွှို့။

ဖုနွး- ဝ၉၃၁၃၄ဝ၂၃၉ ၊ ဝ၉၇၉ ၁၆၆၃ဝ၆၅ ။

Website: http://www.mawkun.com

E-mail: mawkunmagazine@gmail.com

အမျိုးအစား - စာအုပ်အညွှန်း

"Myanmar Observer Media Group [MOMG] was founded in 2011 with aims to deeply observe challenging issues of Myanmar, to strongly encourage policy change through in-depth and investigative stories, and to vastly improve journalism skills among local journalists through trainings and workshops. The first edition of Mawkun came out in August 2012 after the censorship board was abolished. The magazine is published in Myanmar Language and its normal size is around 120 pages."