စားသုံးသူကာကြယ္ေရးရဲ႕ လက္တစ္လွမ္းအေ၀းမွာ

၂ဝ၁၉၊ ဧၿပီလထုတ္ ေမာ္ကြန္းမဂၢဇင္း အမွတ္(၆၄)မွ  Analysis ျဖစ္ပါသည္။

ေဒါက္တာစုိးခုိင္ ေရးသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံ စားသုံးသူကာကြယ္ေရးဥပေဒကုိ ျပင္ဆင္ျဖည့္စြက္ ျပ႒ာန္းတဲ့ ဥပေဒကုိ အစုိးရ သတင္းစာမွာ ျပည္သူကုိ ခ်ျပအသိ ေပးေနပါၿပီ။ ယခင္ျပ႒ာန္းၿပီး ဥပေဒကုိ ထပ္မံျပင္ဆင္ျဖည့္ စြက္ေဆြးေႏြးၿပီး အသစ္တစ္ဖန္ အတည္ျပဳလုိက္ တဲ့ ဥပေဒမွာ အတတ္ႏုိင္ဆုံး ျပည့္စုံၿပီး စားသုံးသူ ေတြကုိ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေရး၊ မသမာ စားေသာက္ကုန္၊ လူသုံးကုန္မ်ား ထုတ္လုပ္ ေရာင္းခ်ေနမႈနဲ စံမမီတဲ့ ၀န္ေဆာင္မႈေတြကုိ အေရးယူႏုိင္ဖုိ႔၊ ကာကြယ္ႏုိင္ဖုိ႔ အဘက္ဘက္က Cover ျဖစ္ေအာင္ ျပ႒ာန္းထားလိမ့္မယ္ဆုိတာ ေတာ့ သံသယရွိစရာ လုိမွာမဟုတ္ပါဘူး။

သုိ႔ေသာ္လည္း လက္ရွိ ဥပေဒသစ္နဲ႔ ယခင္ ျပ႒ာန္းၿပီး ဥပေဒကုိ က်င့္သုံးေနခ်ိန္မွာပဲ လက္လွမ္းမမီခဲ့တဲ့ လက္တစ္လုံး ျခား တိမ္းေရွာင္က်ဴးလြန္မႈေတြ၊ စဥ္းစားသုံးသပ္ဖုိ႔ အေၾကာင္း အရာ၊ အခ်က္အလက္ေတြ ဘာရွိႏုိင္မလဲ ဆုိတာကုိ ျပည္သူေတြ က ၀ုိင္း၀န္းစဥ္းစားၿပီး ျဖည့္စြက္တင္ျပရမယ့္ တာ၀န္ရွိသလုိ သက္ဆုိင္ရာ တာ၀န္ရွိသူေတြကလည္း လက္ခံသုံးသပ္ၿပီး အမွန္ တကယ္လုိအပ္တဲ့ အခ်က္ကုိ ျပင္ဆင္ျဖည့္စြက္ဖုိ႔ လႊတ္ေတာ္မွာ ထပ္မံတင္ျပအဆုိျပဳ ေဆြးေႏြးႏုိင္ၾကမယ္ဆုိရင္ အခ်ိန္နဲ႔အမွ် ပုိ မုိ ၿပီးျပည့္စုံေကာင္းမြန္တဲ့ စားသုံးသူေတြကုိ ကာကြယ္ႏုိင္တဲ့ ဥပေဒ အခ်က္အလက္ေတြ ထပ္မံရရွိ ျဖည့္စြက္ေပးႏုိင္မွာ ျဖစ္    ပါတယ္။

ပထမဆုံး ျဖည့္စြက္ အႀကံျပဳလုိတဲ့ အခ်က္ကေတာ့ အခ်ိန္ အေတာ္ၾကာ Online post စာမ်က္ႏွာေတြမွာ ေသာင္းက်န္းလာ ေနတဲ့ တရားမ၀င္ ေၾကာ္ျငာပုိ႔စ္ေတြကုိ ဘယ္လုိတားဆီးအေရး ယူမလဲဆုိတဲ့ အခ်က္ပါပဲ။ ျမန္မာျပည္မွာ လူသုံးအမ်ားဆုံး လူမႈ ကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာမွာ ၾကည့္လုိက္ရင္ ေန႔စဥ္လုိလုိ ေတြ႕ေနရမွာ ကေတာ့ ကုန္ပစၥည္းမ်ဳိးစုံနဲ႔ ၀န္ေဆာင္မႈ ေၾကာ္ျငာမ်ဳိးစုံ ျဖစ္ပါ တယ္။ စားေသာက္ကုန္၊ လူသုံးကုန္၊ အလွကုန္၊ ဖက္ရွင္အ၀တ္ အစား၊ ဖိနပ္က အစ လိင္စိတ္ႂကြေဆး၊ ကာမအားတုိးေဆး၊ Herb Medicine ဘယေဆးမ်ဳိးစုံ၊ ကုထုံးမ်ဳိးစုံ၊ Online စာမ်က္ႏွာေပၚ ကပဲ ဧည့္ေခၚ ေမွ်ာ္ေနၾကတဲ့ ဘားမယ္၊ KTV မယ္၊ လိင္၀န္ေဆာင္မႈ ေၾကာ္ျငာေတြကုိ မျမင္ခ်င္ဘဲ ေတြ႕ေနရပါတယ္။

မ်ဳိးဆက္သစ္ကေလးေတြအတြက္ ပ်ားရည္လား၊ အဆိပ္ ရည္လား မခြဲျခားႏုိင္တဲ့ ပညာေရး၀န္ေဆာင္မႈမ်ားစြာဟာလည္း အႏၲရာယ္ မေသးလွပါဘူး။ အခုခ်က္ခ်င္းပဲ ပညာသင္ဆုရၿပီး ပညာသင္စရိတ္ရဲ႕ ၇၅ ရာခုိင္ႏႈန္းအထိ သက္သာခြင့္ရေစမယ့္ အစီအစဥ္၊ ေၾကာ္ျငာေတြမွာ ေက်ာင္းသြားတက္ရမယ့္ ႏုိင္ငံေတြ ကလည္း တကယ့္ ကမၻာ့ထိပ္တန္း ဖြံ႕ၿဖိဳးတုိးတက္တဲ့ ႏုိင္ငံႀကီး ေတြမွာဆုိေတာ့ ေက်ာင္းသားေရာ မိဘပါ ကြီခနဲက်ၿပီေပါ့။

ေနာက္တစ္မ်ဳိးကေတာ့ ခရီးသြား၀န္ေဆာင္မႈ ေၾကာ္ျငာ ေတြပါ။ ျပည္တြင္းျပည္ပခရီးစဥ္ေတြမွာ ပ်ံေနေအာင္ ၀န္ေဆာင္ မႈေတြ ရဖုိ႔ ေၾကာ္ျငာထားတာ ယုံၿပီး လုိက္သြားလုိ႔ ျပႆနာေတြ ျဖစ္လာပါမွ ကားဆရာနဲ႔   Tour Guide ကုမၸဏီနဲ႔က တစ္ ေယာက္ကုိ တစ္ေယာက္ မသိၾကတဲ့ တစ္ဆင့္ခံ ပြဲစားေတြ ျဖစ္ၾက ၿပီး သူ႔ငါ လႊဲခ်၊ ငါ့သူ လႊဲခ်နဲ႔ ၾကားက ခံလုိက္ရတာက စားသုံးသူ ေတြပဲ ျဖစ္ၾကပါေတာ့တယ္။ အဲဒါေတြကုိ ဘယ္လုိကာကြယ္ေပး ၿပီး သက္ဆုိင္သူေတြကုိ ဘယ္လုိနဲ႔ ဘယ္အဆင့္ထိ အေရးယူမွာ လဲဆုိတာရယ္၊ အေရးယူမႈကလည္း ေနာင္မက်ဴးလြန္ရဲေအာင္ မွတ္မွတ္သားသား ထိေရာက္မႈ ရွိရဲ႕လား ဆုိတဲ့ အခ်က္ကုိ ထည့္ သြင္းစဥ္းစားၿပီး ျပ႒ာန္းထားတဲ့ စားသုံးသူကာကြယ္ေရးဥပေဒ ျဖစ္ပါေစလုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္မိပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခ်က္ကေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံအႏွံ႔မွာ ရွိေနတဲ့ စား ေသာက္ကုန္၊ လူသုံးကုန္၊ ေဆး၀ါးထုတ္လုပ္ေရးစက္႐ုံ၊ ေမာ္ ေတာ္ယာဥ္ထုတ္လုပ္ေရး စက္႐ုံေတြကုိ ၀င္ေရာက္စစ္ေဆးၿပီး လုိအပ္ရင္ အေရးယူႏုိင္ဖုိ႔ ဥပေဒနဲ႔ လက္ေတြ႕ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္မယ့္ ၀န္ထမ္းအင္အား ျဖည့္တင္းခန္႔ထားခြင့္ျပဳတဲ့ ဥပေဒ ျပ႒ာန္း ခ်က္ ပါ၊ မပါ ဆုိတဲ့ အခ်က္ပါပဲ။ ဒီအထဲမွာ အလုိအပ္ဆုံးကေတာ့ ႏုိင္ငံတစ္၀န္းမွာ ခလုတ္တုိက္မိမတတ္ ရွိေနတဲ့ အရက္၊ ဘီယာ ခ်က္လုပ္တဲ့ စက္႐ုံနဲ႔ အရက္ဆုိင္၊ ဘီယာဆုိင္ေတြ၊ အဲဒါနဲ႔ တြဲဖက္ ေရာင္းခ်ေနတဲ့ အစားအေသာက္ေတြရဲဲ႕ ေဘးအႏၲရာယ္ကင္းရွင္း ေရးေတြ ျဖစ္ၿပီး အဲဒီအထဲက စက္႐ုံနဲ႔ ဘီယာဆုိင္၊ စားေသာက္ ဆုိင္တခ်ဳိ႕ဟာ တုိ႔ထိလုိ႔မရတဲ့ (Untouchable) ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီစားေသာက္ဆုိင္ Restaurant ႀကီးေတြ မဆုိထားနဲ႔၊ ၾကယ္သုံးပြင့္၊ ၾကယ္ေလးပြင့္ ဟုိတယ္ႀကီးေတြမွာေတာင္ အရက္ စံခ်ိန္ စစ္မွန္ၿပီး သန္႔ရွင္းေဘးကင္းတဲ့ အစားအေသာက္ေတြ ေရာင္းခ်ေနရဲ႕လား ဆုိတာ ဘယ္သူ႔ စစ္ေဆးရန္တာ၀န္ထဲမွာ ပါ၀င္ေနသလဲဆုိတာ ယခု ျပ႒ာန္းလုိက္တဲ့ စားသုံးသူ ကာကြယ္ ေရးဥပေဒမွာ တိက်ျပတ္သားစြာ ဖြင့္ဆုိထားပါရဲ႕လား။ FDA လား၊ စားသုံးသူကာကြယ္ေရး ဦးစီးဌာနလား၊ ယစ္မ်ဳိးလား၊ စည္ပင္လား။ ဘယ္သူ႔တာ၀န္ျဖစ္ၿပီး မသမာမႈရွိေနရင္လည္း ဘယ္ ဌာနက အေရးယူပုိင္ခြင့္ ရွိသလုိ တာ၀န္လစ္ဟင္းမႈ၊ အဂတိ လုိက္စားမႈ ရွိေနရင္လည္း ဘယ္ဌာနက ၀န္ထမ္းကုိ အေရးယူရ မွာလဲဆုိတာ ဥပေဒထဲမွာ တိတိက်က် ျပ႒ာန္းထားဖုိ႔ လုိပါ တယ္။ ယခု ျပင္ဆင္အတည္ျပဳလုိက္တဲ့ ဥပေဒထဲမွာ အဲဒီအခ်က္ ေတြ ပါၿပီလားဆုိတာ အေလးအနက္ထားၿပီး စဥ္းစားရမယ့္ အခ်က္ေတြ၊ လိုအပ္ရင္ ဥပေဒထဲမွာ ထပ္မံ ျဖည့္စြက္ျပ႒ာန္းဖုိ႔  ေဆြးေႏြးရမယ့္ အခ်က္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခ်က္ကေတာ့ ထုပ္ပုိးဘူးခြံေတြမွာ ပါရမယ့္ Packing Label အခ်က္အလက္ေတြကုိ လက္တစ္လုံးျခား ညာ၀ါး ေဖာ္ျပေနျခင္းပါပဲ။ စားသုံးသူကာကြယ္ေရးဥပေဒအရ  Packing Label ကုိ ေဖာ္ျပေပးတယ္၊ ဩန္ၾကားထားတဲ့အတုိင္း ျမန္မာဘာသာနဲ႔လည္း ပူးတြဲေဖာ္ျပတယ္။ ဒါေပမဲ့ မျပတ္မသား အဓိပၸာယ္အမ်ဳိးမ်ဳိးထြက္တဲ့ စကားလုံးေတြနဲ႔ အျပစ္လြတ္ေအာင္ သုံးႏႈန္းထားတယ္။ အဲဒါဟာ အင္မတန္ အ
ႏၲရာယ္ႀကီးၿပီး ျမန္မာ ႏုိင္ငံလုိ စားသုံးသူ အခြင့္အေရး (Customer Right) နဲ႔ ႏွစ္ ေပါင္း ၆၀ ေလာက္ အလွမ္းေ၀းခဲ့တဲ့ ႏုိင္ငံက စားသုံးသူေတြ အတြက္ တကယ့္ အႏၲရာယ္ႀကီး ျဖစ္ပါတယ္။

အမျိုးအစား - သုံးသပ်ချက်

"Myanmar Observer Media Group [MOMG] was founded in 2011 with aims to deeply observe challenging issues of Myanmar, to strongly encourage policy change through in-depth and investigative stories, and to vastly improve journalism skills among local journalists through trainings and workshops. The first edition of Mawkun came out in August 2012 after the censorship board was abolished. The magazine is published in Myanmar Language and its normal size is around 120 pages."