မြန်မာ့အမွေအနှစ်မှသည် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဆီသို့

မြန်မာ့အမွေအနှစ်မှသည် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဆီသို့

မောကွှနွးမဂဂြဇငွးအမှတစွဉွ ၇၀ မှ ပို့စကဒဖွှဈပါသညွ

မှိုးဆကစွံ (ပုဂံဌာနေ) ရေးသညွ။

အပိုငွး(၃)

ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေတညရွှိရာ ရှေးဟောငွးဇုနကွို ကာကှယထွိနွးသိမွး ဖို့အတှကွ ရှိသငွ့ရှိထိုကတွဲ့ အရေးကှီးဆုံးအခကှဟွာ နယနွိမိတွ သတမွှတခွကွှ (Boundary) ဖှဈပါတယွ။ နယနွိမိတွ သတမွှတတွဲ့အခါ တိကသှခှောဖို့ လိုသလို အဂတိကငွးရှငွးဖို့လညွး အရေးကှီးပါတယွ။

(၁) ရှေးဟောငွးအထိမွးအမှတွ အဆောကအွအုံ

(၂) ရှေးဟောငွးနရောတညရွှိရာဇုနွ

(၃) ကာကှယထွိနွးသိမွးထားတဲ့ဇုနွ ဆိုပှီး ခှဲခှားသတမွှတထွားတာကို သိရှိရပါတယွ။

ပုဂံရှေးဟောငွးယဉကွှေးမှုနယမွှရေဲ့ ဇုနနွယနွိမိတပွှ မှပေုံမှာ လေ့လာတှေ့ရှိရတာက ရှေးဟောငွးအထိမွးအမှတွ အဆောကအွအုံ တညရွှိတဲ့ဇုနွ (Property Zone) ကို အနီ ရောငခွှယသွထားတာကို တှေ့ရပါတယွ။ ကာကှယထွိနွးသိမွး ထားတဲ့ဇုနွ (Buffer Zone) ကိုတော့ အဝါရောငခွှယသွထားတာကို တှေ့ရပါတယွ။

အနီရောငခွှယသွထားတာဟာ ရှေးဟောငွးအထိမွးအမှတွ အဆောကအွအုံ တညရွှိရာဇုနဆွိုရငွ ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေတှေ တညရွှိရာ အခှို့နရောတှကေို ဘာအတှကကွှောငွ့ အဝါရောငခွှယသွလိုကရွသလဲဆိုတာ မေးခှနွးထုတစွရာ ဖှဈလာပါတယွ။

ယခငကွ ရှေးဟောငွးဇုနကွှောကတွိုငတွှမှော MZ ၊ AZ၊ PZ ဆိုပှီး သုံးမှိုး ခှဲခှားသတမွှတခွေါဝွေါကွှတယွ။ ယခုအခါမှာ တော့ Property Zone နဲ့ Buffer Zone ဆိုပှီး ပှောငွးလဲသတမွှတွ ခေါဝွေါကွှပှနတွယွ။ ဘယလွိုပဲ သတမွှတွ သတမွှတွ၊ ဘယလွိုပဲခေါခွေါွ ရှေးဟောငွးအဆောကအွအုံ သို့မဟုတွ ရှေးဟောငွး အမှအနှဈေတှေ တညရွှိနတေဲ့ နရောတှကေိုတော့ ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေမှား တညရွှိရာဇုနအွဖှဈ အနီရောငခွှယသွရမှာပေါ့။

အဲဒီလို မဟုတဘွဲ ပုဂံရဲ့  ဇုနနွယနွိမိတပွှ မှပေုံထဲမှာ ရှေးဟောငွးအဆောကအွအုံ တညရွှိရာဇုနကွို ကာကှယထွားတဲ့  ဇုနအွဖှဈ အဝါရောငခွှယသွလိုကခွှငွးဟာ ပုဂံဇုနနွယနွိမိတပွှ မှပေုံကို ဦးဆောငပွှီး ရေးဆှဲထားတဲ့ တာဝနရွှိ ပုဂဂြိုလတွှအနနေေဲ့  ပှညသွူတှေ ရှငွးရှငွးလငွးလငွး သိသာထငရွှားစှာ သိရှိနိုငစွရနအွေတှကွ ရှငွးလငွးခကွှ ထုတပွှနပွေးဖို့ လိုပါလိမွ့မယွ။

ခှံဝငွးထဲမှာ ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေတှေ ရှိတယွ။ ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေတှကေ အရငကွတညွးက ရှိနခေဲ့တာ။ ခှံဝငွးတှကေ နောကမွှ ပိုငရွာဆိုငရွာတှနေဲ့ လကသွိပထွိုးပှီး ကှူးကှောခွှံခတလွိုကတွာ။ အဲဒီလို ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေတှကေို ခှံခတထွားတဲ့ ခှံဝငွးတှကေို ဘာအရောငခွှယမွလဲ။ ဘာဇုနွ ခေါွ မလဲ။

ရှေးဟောငွးအဆောကအွအုံတညရွှိတဲ့ ဇုနကွို အနီရောငွ ခှယသွထားတယွ။ ကာကှယထွားတဲ့ ဇုနကွို အဝါရောငခွှယသွထားတယွ။ ဒီထကွ အရေးကှီးတာက ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေ ရှိပါလကှနွဲ့ အဲဒီနရောအခှို့ကို အဝါရောငခွှယသွထားတာ ဘာ ကှောငွ့လဲ။ တိုးခှဲ့ဟိုတယွ ဆောကလွုပခွှငွ့ ခှငွ့ပှုမိနွ့ပေးတာ ဘာကှောငွ့လဲ။ ပုဂံဒသေ ကမဘြာ့အမှအနှဈေစာရငွး ဝငရွောကခွှငွ့ရစဖေို့ ဖောပွှပါ အနီ၊ အဝါ ကာလာမှပေုံကှီးက တရားမှှတမှု ရှိပါသလားဆိုတာ ပုဂံဇုနွ နယနွိမိတပွှ မှပေုံကို ဦးဆောငရွေးဆှဲတဲ့ တာဝနရွှိ ပုဂဂြိုလတွှအနနေေဲ့ ပှညသွူတှေ ရှငွးရှငွးလငွးလငွး သိသာထငရွှားစှာ သိရှိနိုငစွရနအွေတှကွ ရှငွးလငွးခကွှ ထုတပွှနပွေးဖို့ လိုပါလိမွ့မယွ။

အဲဒီလို ဘာညာ ဘာညာ ဝါထားတာတှကေို အမှနစွငစွဈ အမှနအွတိုငွး အရှိအတိုငွး အနီရောငပွှနခွှယပွှီး ရှေးဟောငွး အဆောကအွအုံ တညရွှိရာဇုနအွဖှဈ သတမွှတလွိုကမွယဆွိုရငွ ပုဂံဒသေ ကမဘြာ့အမှအနှဈေဖှဈတာ ပိုပှီး သဘာဝကမှလား၊ ယုတတြိရှိမလား။ ဒါမှမဟုတွ အနီရောငကွို အဝါလုပွ ရှေးဟောငွး အဆောကအွအုံတညရွှိရာဇုနကွို ကာကှယထွားတဲ့ ဇုနွ လုပလွိုကခွှငွးဟာ ရှှရညစွေိမထွားတဲ့ ကမဘြာ့အမှအနှဈေ ဖှဈမလားဆိုတဲ့ သံသယတှမှေားစှာ ဖှဈပေါမွှာဖှဈတယွ။

Photo – Myo Set San Umbra Hotel နှင့ွ ရှေးဟောငွးဘုရား (အမှတွ ၇၊ ဝကကွှီးအငွး) မှငကွှငွး

နဂါးကစှရွှာ သို့မဟုတွ အမှတွ ၇ ဝကကွှီးအငွးရပကွှကွ

သမုတိရာဇမွငွးလကထွကကွ ယုနလွှှတကွှှနွးအရပမွှာ နနွးထိုငပွှီး ရှာကှီးတဈဆယွ့ကိုးရှာကို ဖှဲ့စညွးတညထွောငခွဲ့တဲ့ အထဲမှာ နဂါးကစှရွှာဆိုတာ အပါအဝငွ ဖှဈခဲ့ပါတယွ။ အထငကွရ ရှှစညွေးခုံဘုရားကှီးအနီးတှငွ တညရွှိပှီး ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေတှေ ပေါမှားစှာ တညရွှိတဲ့ သမိုငွးကှီးတဲ့ ရှာတဈရှာဖှဈပါတယွ။ ဂူပှောကကွှီး၊ ဂူပှောကငွယွ၊ ကနှစွဈဥမငွ၊ သိကှားဟဈ၊ သိကှားပုနွး ဘုရားမှားနဲ့ အခှားသော ရှေးဟောငွး အမှအနှဈေမှားစှာ တညရွှိနတေဲ့ နရောတဈခု ဖှဈပါတယွ။ စဈအစိုးရ လကထွကမွှာ ဘာကှောငွ့မှနွးမသိ သမိုငွးဝငွ နဂါးကစှရွှာ သို့ မဟုတွ ဝကကွှီးအငွးရှာကို အမှတွ ၇ နယမွှေ ဝကကွှီးအငွးရပွ ကှကအွဖှဈ သတမွှတလွိုကကွှပါတယွ။

သမိုငွးဝငတွဲ့ ရှာကှီးဟာ ရပကွှကသွတမွှတလွိုကတွာ ကှောငွ့ ညောငွဦးမှို့နယွ စညပွငသွာယာရေးဌာနရဲ့ လကအွောကွ ရောကရွှိသှားပါတယွ။ စညပွငသွာယာဌာနကလညွး အဆောကအွအုံ ဆောကလွုပမွိနွ့တှေ တဈခုပှီးတဈခု ပေးရငွးက ဒီကနေ့ နဂါးကစှရွှာ သို့မဟုတွ အမှတွ ၇ ဝကကွှီးအငွးရပွ ကှကအွတှငွးရှိ ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေတှကေ ခှောငပွိတမွိသလို ဖှဈနပှေီး အခှို့က ကှူးကှောခွှံခတထွားကှတယွ။ အခှို့ က ၎င်းငျးငြးငွးရှေးဟောငွးအမှအနှဈေတှရေဲ့ ရှေ့မကှနွှာစာမှာ ခတွသဈေအဆောကအွအုံမှား ဆောကလွုပခွှငွးဖှငွ့ ဖုံးကှယထွားကှပါတယွ။ ဥပမာပှရရငွ အနတြပုဂံဟိုတယွ၊ ၁၅၁၇ မှနမွာ့လကမွှု အနုပညာဆိုငနွဲ့  BBB စားသောကဆွိုငတွှရေဲ့ ကှောဘကမွှာ ရှေးဟောငွးအုတတွံတိုငွး၊ မုခွဦး၊ ခှတေောရွာ၊ တိူဘုရား၊ နာဂဘုရားဆိုတဲ့ ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေတှနေဲ့ အခှားဘုရား စတေီတှေ ရှိနပေါတယွ။ လကရွှိအခှိနမွှာတော့ ဖောပွှတဲ့ ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေတှရေဲ့ ဘေးပတခွှာလညမွှာ ခတွသဈေ အဆောကအွအုံမှားက ဖုံးအုပထွားပှီး မကှာခငကွလညွး ထို ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေတှေ အနီးအနားမှာ ခတွသဈေအဆောကွ အအုံစီမံကိနွးကှီးတဈခု ခှငွ့ပှုပေးဖို့ တာစူနပှေီ ဖှဈပါတယွ။

တဈနညွးအားဖှငွ့ ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေတှနေဲ့ လှတကွငွးမှု မရှိတဲ့ နရောကို စီးပှားရေးလုပငွနွးရှငကွှီးတှေ လုပပွိုငခွှငွ့ ရရှိသှားစရနွေ သမိုငွးဝငတွဲ့ ရှာကှီးကို ရပကွှကလွုပလွိုကတွာ ဖှဈပမယွေ့ ဝကကွှီးအငွးသူ ဝကကွှီးအငွးသား စဈစဈတှကတေော့ ရပကွှကနွဲ့ညီတဲ့ မှဂရနွေ မရှိကှသေးပါဘူး။ ဝကကွှီးအငွးမှာ ရငွးနှီးမှှုပနွှံတဲ့ စီးပှားရေးလုပငွနွးရှငကွှီးတှအတှကေသွာ သီးသနွ့ ပါမဈခပှေးနတောဖှဈတယွ။ တကယတွော့ ဝကကွှီး အငွးရှာဟာ ရပကွှကအွဖှဈ ပှောငွးလဲလိုကတွဲ့အတှကွ NGO အဖှဲ့ အစညွးတှရေဲ့ ကှေးလကဖွှံ့ဖှိုးရေးအထောကအွပံ့တှေ ဆုံး ရှုံးခဲ့ရသလို ဒီကနေ့ ရပကွှကနွဲ့တူတဲ့ အခှငွ့အရေးလညွး မရှိသေးပါဘူး။

Photo – Myo Set San ခှံခတသွိမွးပိုကခွံထားရသော တိူဘုရား၊ နာဂဘုရား

ကှေးရှာပဲ ဖှဈဖှဈ၊ ရပကွှကပွဲ ဖှဈဖှဈ ရှေးဟောငွးအမှေ အနှဈတှေ အထငအွရှားရှိနတေဲ့ နရောတှကေို ဇုနနွယနွိမိတွ၊ ဇုနအွမှိုးအစား ခှဲခှားသတမွှတဖွို့အတှကွ ယူနကစွကို မဝငမွီကတညွးက မနတြလေးတိုငွးဒသကှေီးအစိုးရ တာဝနရွှိပုဂဂြိုလမွှား ဦးဆောငမွှုနဲ့ ပုဂံညောငွဦးဌာနဆိုငရွာ တာဝနရွှိပုဂဂြိုလမွှားက မှပှငကွှေငွးဆငွးစဈဆေးခှငွးလုပငွနွးမှား လုပဆွောငခွဲ့ကှပါတယွ။ ဒါပမေဲ့ ဖောပွှထားတဲ့ တိူဘုရား၊ နာဂဘုရား၊ ခှတေောရွာ၊ ရှေးဟောငွးအုတတွံတိုငွးနဲ့ မုခွဦးတှကေို ပုဂံရှေးဟောငွးဇုနွ နယနွိမိတပွှမှပေုံမှာ ဘယလွိုအရောငခွှယပွှီး ဘာဇုနအွဖှဈ သတမွှတခွဲ့ပါသလဲ။ ၎င်းငျးငြးငွးရှေးဟောငွးအမှအနှဈေတှရေဲ့ ဘေးပတဝွနွးကငွှ အနီးအနားတှမှော မညသွညွ့အတှကကွှောငွ့ ခတွသဈေအဆောကအွအုံတှေ တဈခုပှီးတဈခု ခှငွ့ပှုပေးနပေါသလဲဆိုတာ ပုဂံဇုနနွယနွိမိတွ ရေးဆှဲတဲ့ ဇုနအွမှိုးအစား ခှဲခှားသတမွှတတွဲ့ တာဝနရွှိပုဂဂြိုလအွနနေဲ့ ပှညသွူအမှား ရှငွးရှငွးလငွးလငွး သိစရနွေ ဖှကှေားပေးဖို့ လိုအပပွါလိမွ့မယွ။ ခှောငပွိတမွိနတေဲ့ ရှေးဟောငွး အမှအနှဈေတှေ တညရွှိရာ နရောဆီသို့ လမွးညှှနဆွိုငွးဘုတတွှေ တပဆွငပွေးဖို့ အရေးတကှီး လိုအပပွါတယွ။

Photo – Myo Set San ခှံခတသွိမွးပိုကခွံထားရသော တိူဘုရား နာဂဘုရား

အထငကွရ ဝကကွှီးအငွး ဂူပှောကကွှီးဘုရားရဲ့ မှောကဘွကကွပလွကှမွှာ ခှံဝငွးကယှကွှီး ရှိနပေါတယွ။ အဲဒီ ခှံဝငွးကယှကွှီးက ရှေးဟောငွးအုတကွှောငွး အမှတွ ၃၀၆ ကို ကှူး ကှောခွှံခတသွိမွးပိုကထွားပှီး Royal House Resort အမညနွဲ့ ဟိုတယဆွောကလွုပခွှငွ့ ပေးတာတှေ၊ ရှေးဟောငွးအုတကွှောငွးကို ကှူးကှောခွှံခတသွိမွးပိုကခွှငွ့ ပေးတာတှကေ ဘယလွိုဇုနွ အမှိုးအစားထဲ ထညွ့သှငွးထားပှီး ဘယလွို အရောငခွှယထွား ပါသလဲ။ ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေ ကာကှယထွိနွးသိမွးရေး ဥပဒနေဲ့ရော ညီညှတမွှု ရှိပါသလား။ စီးပှားရေးလုပငွနွးရှငတွှအတှကွေ ဥပဒကေ တဈမှိုး၊ ဒသခေံပှညသွူတှအတှကွေ ဥပဒကတဈေမှိုး မညီမှှမှုတှေ၊ ဘကလွိုကမွှုတှေ၊ အဂတိမှုတှေ၊ ခှစား မှုတှကေ ပှညသွူတှေ ရှေးခယှတွငမွှှောကထွားတဲ့ ပှညသွူ့အစိုးရခတွေ ဖှဈပမယွေ့လညွး ပုဂံရှေးဟောငွးယဉကွှေးမှု နယွ မှကှေီးမှာ ယခငအွတိုငွးပဲ ခေါကရွိုးကှိုးနဆေဲပါ။ ရှေးဟောငွး အမှအနှဈေတှရေဲ့ အပေါမွှာ အမှတတွနိုး တနဖွိုးထားတဲ့ စိတဓွာတတွှေ၊ လုပရွပတွှဟော အရငအွတိုငွးပဲ တဖှညွးဖှညွး လှော့နညွးလာနဆေဲပါ။

သမိုငွးဝငရွှာတှေ ဖှဈတဲ့ အနုရာဓ (မှငွးကပါရှာ)၊ နဂါးစိုး ရှာ (တောငဘွီလယယွားရှာ) မှားလညွး ပုဂံရှေးဟောငွးအမှေ အနှဈတှေ မှားစှာရှိသလို အဲဒီရှာတှကေိုတော့ အနီရောငခွှယထွားပှီး ရှေးဟောငွးအဆောကအွအုံ တညရွှိရာဇုနွ MZ သို့ မဟုတွ Property Zone အဖှဈ သတမွှတထွားတာကို သိရပါတယွ။ ရှာကှီးတဈဆယွ့ကိုးရှာထဲမှာ ပါဝငတွဲ့ သမိုငွးဝငရွှာခငွှးအတူတူ နဂါးကစှရွှာ သို့မဟုတွ ဝကကွှီးအငွးရှာကို ရပကွှကွ လုပလွိုကတွဲ့အတှကွ ဝကကွှီးအငွးရှာအတှငွးမှာ တညရွှိနတေဲ့ ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေတှကေ လကလွှှတဆွုံးရှုံးရတော့မှာလား။ ယခငအွာဏာရှငနွဲ့ စီးပှားရေးလုပငွနွးရှငတွှေ လကဝွါး ရိုကပွှီး သမိုငွးကှီးတဲ့ ရှာကို စားကကှမွှအဖှဈေ အရယူ ရပကွှကလွုပခွဲ့တာကို လကရွှိအစိုးရအနနေဲ့ ပှနလွညစွိစဈသငွ့တယွ။ သမိုငွးတနဖွိုးတှကေို အဖတဆွယွ ကယတွငသွငွ့တယွ။

Umbra Hotel အတှငွးက ရှေးဟောငွးဘုရား၊ မှတောငဘွုနွးကှီးကှောငွး အရှေ့ဘကကွပလွကွှ တညရွှိတဲ့ ဥတတြမကှောွ ဘုရားနဲ့ အုတကွှောငွးမှားကို ကှူးကှောခွှံခတွ သိမွးပိုကထွားတာတှေ၊ ရှေးဟောငွးအုတကွှောငွးရှိပါလကှနွဲ့ Preinmar Bagan တညဆွောကလွိုကတွာတှေ၊ တိူဘုရား၊ နာဂဘုရား၊ ခှတေောရွာ၊ ရှေးဟောငွးအုတတွံတိုငွးနဲ့ ရှေးဟောငွးမုခွဦးတှကေို ကှူးကှောခွှံခတထွားတာတှဟော သမုတိရာဇမွငွးကှီး တညထွောငခွဲ့တဲ့ နဂါးကစှရွှာခေါွ ဝကကွှီးအငွးရှာ အတှငွး တညရွှိနတေဲ့ ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေတှေ ဖှဈပါတယွ။

အဲဒီလို ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေတှေ တညရွှိမှနွး သိပါလကှနွဲ့ ယူနကစွကိုထဲတငတွဲ့ ဇုနနွယနွိမိတပွှ မှပေုံမှာ ဝကကွှီးအငွးရှာရဲ့ အခှို့နရောတှကေို အဘယကွှောငွ့ အဝါရောငခွှယွ လိုကရွပါသလဲ။ နိုငငွံတောအွစိုးရဲ့ အကှီးအကဲတှေ သိသငွ့သလို ပှညသွူတှအနနေေဲ့လညွး လေ့လာသိရှိထားသငွ့တဲ့ အရေးကှီး ဆုံးအခကှတွှထေဲက တဈခကှပွငွ ဖှဈပါတယွ။

Photo – Myo Set San ခှံခတသွိမွးပိုကခွံထားရသော ရှေးဟောငွးမုခွဦး၊ ဝကကွှီးအငွး

ပုဂံဒသကေို ကမဘြာ့အမှအနှဈေအဖှဈ သတမွှတပွေးခဲ့ပမယွေ့ ယူနကစွကိုအနဖှငွေ့လညွး မှနကွနတွိကမှှု မရှိတဲ့ ပုဂံရှေးဟောငွးယဉကွှေးမှုနယမွှရေဲ့ ဇုနနွယနွိမိတပွှမှပေုံကို ပှနွ လညသွုံးသပစွိစဈဖို့ လိုပါလိမွ့မယွ။ နီခငှကွနီ၊ ဝါခငှကွဝါထားတဲ့ မှပေုံနဲ့ ပုဂံရဲ့ လကရွှိ မှပှငအွေခှအနကေေို ကှငွးဆငွးလေ့လာဖို့ လိုပါလိမွ့မယွ။ ဘယလွို ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေတှကေ ရှေးဟောငွးအဆောကအွအုံတညရွှိရာဇုနွ (Property Zone) အနီရောငသွတမွှတထွားသလဲ၊ ဘယလွို ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေတှကေ ကာကှယထွားတဲ့ဇုနွ (Buffer Zone) အဝါရောငွ သတမွှတထွားသလဲဆိုတာ UNESCO ရဲ့  ICOMOS နိုငငွံတကာ အထိမွးအမှတွ အဆောကအွအုံနှငွ့ နရောဒသဆေိုငရွာကောငစွီ အနနေဲ့ အရေးတကှီး အလငှစွလို တိကသှခှောစှာ စိစဈလုပဆွောငသွငွ့တဲ့ အခကှဖွှဈပါတယွ။

နောကတွဈခု ဒီထကပွိုအရေးကှီးတာက ကမဘြာ့အမှေ အနှဈဝငပွှီးနတေဲ့ အခှိနကွာလအတှငွးမှာပငွ ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေ တညရွှိတဲ့ ဘေးပတဝွနွးကငှမွှာ တိုးခှဲ့ခတွသဈေ အဆောကအွအုံမှားစှာကို ဆောကလွုပခွှငွ့ ခှငွ့ပှုမိနွ့ပေးနတောတှေ ဖှဈပါတယွ။ ဒါတှကေို ယူနကစွကို (UNESCO) အနနေဲ့ ဘာအတှကကွှောငွ့ အေးစကငွှိမသွကနွရသလေဲ၊ ဘာအတှကကွှောငွ့ အကှံပှု မတားဆီးနိုငသွလဲဆိုတာလညွး ယူနကစွကို ပူပူနှေးနှေး ဝငထွားတဲ့ ပုဂံအတှကွ စိုးရိမရွအမှတွေ ဖှဈစပေါတယွ။

Photo – Myo Set San ခှံခတသွိမွးပိုကခွံထားရသော ရှေးဟောငွးအုတတွိုကွ၊ ဝကကွှီးအငွး

ကမဘြာ့အမှအနှဈေဒသတဈေခုအတှငွး မှယောစီမံခနွ့ခှဲရေးဟာ အငမွတနွ အရေးကှီးပါတယွ။ ပုဂံရဲ့ ယာမှတေောတွောမွှား မှားမှာ ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေတှေ တညရွှိနပေါတယွ။ ယာမှကေို အခှားနညွး သုံးစှဲပိုငခွှငွ့ ပှုလိုကတွဲ့အခါ ယာမှပေေါမွှာ ဟိုတယွ၊ စားသောကဆွိုငတွှေ တညဆွောကလွိုကပွှီး ယာမှပေေါွ ရှိ ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေတှကလညွေး ၎င်းငျးငြးငွးခတွသဈေ အဆောကအွအုံတှကေ ဝါးမှိုဖုံးကှယလွိုကကွှပါတယွ။ ထို့ကှောငွ့ ယာမှကေို စီမံခနွ့ခှဲတဲ့အခါ သကဆွိုငရွာဌာနအခငွှးခငွှး မာနတွကပွှပှီး အားပှိုငနွလေို့ မရပါဘူး။ ပူးပေါငွးဆောငရွှကသွငွ့တယွ။ ကှှနတွောတွို့က ခှငွ့ပှုပေးခငှပွမယွေ့ ရှေးဟောငွးသုတသနေဦးစီးဌာနက ခှငွ့မပှုပါလို့ ဆိုတဲ့ စကားလုံး အသုံးအနှုနွးတှေ မသုံးသငွ့ဘူး။ မပှောသငွ့ဘူး။ တညဆွဲဥပဒဆေိုတာ မညသွညွ့အစိုးရ တကတွကွ တရားဝငပွှဋဌြာနွးထားတဲ့အတိုငွး ကငွှ့ကှံလိုကနွာရမှာဖှဈသလို ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေတှေ အထငအွရှားရှိနတောကို သိသိကှီးနဲ့ ဂရနဖွောကပွေးတဲ့ဌာန၊ အဆောကအွအုံ ဆောကလွုပခွှငွ့ ခှငွ့ပှုတဲ့ ဌာနတို့အနနေဲ့ တညဆွဲဥပဒကေို ခှိုးဖောကပွှီး ခှငွ့ပှုပေးနတောတှေ ရပတွနွ့သငွ့ပှီ ဖှဈပါတယွ။ ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေတှကေို ကာကှယထွိနွးသိမွးစောငွ့ရှောကနွတေဲ့ ဌာနအနဖှငွေ့လညွး ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေ ကာကှယထွိနွးသိမွးရေးဆိုတဲ့ တညဆွဲဥပဒကေို ခှိုးဖောကပွှီး ခတွသဈေ အဆောကအွအုံမှားစှာကို ဆောကလွုပခွှငွ့ပှုပေးနတေဲ့ အခှားဌာနဆိုငရွာတှကေို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ပှတပွှတသွားသား ဆှေးနှေးညှိနှိုငွးပှီး တားဆီးကာကှယဖွို့ အခှိနတွနပွှီ ဖှဈပါတယွ။ ရှေးဟောငွး အမှအနှဈေတှကေို ကာကှယထွိနွးသိမွးနတေဲ့ဌာနဟာ အခှားဌာနတှရေဲ့ ဥပဒမေဲ့ ခှငွ့ပှုမိနွ့တှကေို ကှောကရွှံ့၍သောလွညွးကောငွး၊ မပှောရဲ၍သောလွညွးကောငွး အခှားအကှောငွးအရာတှရှေိနေ၍သောလွညွးကောငွး၊ အသံတိတွ ငှိမခွံနရငွေ တနဖွိုးဖှတမွရတဲ့ ရှေးဟောငွးအမှအနှဈေတှဟော ကမဘြာ့အမှအနှဈေဝငထွားပမယွေ့ ကမဘြာ့အမှအနှဈေ မဝငခွငကွလိုပဲ စနဈမကတှဲ့ စီမံခနွ့ခှဲမှုတှေ ဆကဖွှဈနမှော ဖှဈပါတယွ။


#postcard


 

အမျိုးအစား - ပို့စ်ကဒ်

"Myanmar Observer Media Group [MOMG] was founded in 2011 with aims to deeply observe challenging issues of Myanmar, to strongly encourage policy change through in-depth and investigative stories, and to vastly improve journalism skills among local journalists through trainings and workshops. The first edition of Mawkun came out in August 2012 after the censorship board was abolished. The magazine is published in Myanmar Language and its normal size is around 120 pages."