Home အင္တာဗ်ဴး “ဂ်ပန္ႏုိင္ငံကဖူဂ်ီလုိပဲကခ်င္ေတြရဲ႕အထိန္းအမွတ္က ျမစ္ဆံုပဲ”

“ဂ်ပန္ႏုိင္ငံကဖူဂ်ီလုိပဲကခ်င္ေတြရဲ႕အထိန္းအမွတ္က ျမစ္ဆံုပဲ”

594
0
ဓာတ္ပုံ - ေဇယ်ာလႈိင္
Advertise Here

ျမစ္ဆံုဆည္တည္ေဆာက္ရန္ ျမန္မာပညာရွင္ေတြဖြဲ႔စည္းထားတဲ့ Biodiversity and Nature Conservation Association (BANCA)အဖြဲ႕ကုိလွ်ပ္စစ္၀န္ႀကီးဌာန၊ လွ်ပ္စစ္ ၁ ကEIA (Environmental Impact Assessment)ျပဳလုပ္ဖုိ႔အတြက္ ငွားရမ္းခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအဖြဲ႕ကသုေတသနျပဳလုပ္ၿပီး ျမစ္ဆံုဆည္တည္ေဆာက္ျခင္းလုပ္ငန္းမလုပ္ကုိင္ဖုိ႔အစီရင္ခံစာကုိတင္သြင္းခဲ့တယ္။ ဘာေၾကာင့္ျမစ္ဆံုဆည္မတည္ေဆာက္သင့္တာလည္းဆုိတာကုိသိရွိဖုိ႔သုေတသနျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့အဖြဲ႔မွာ ပညာရွင္တစ္ေယာက္အေနနဲ႔ပါ၀င္ခဲ့တဲ့ သဘာဝပတ္၀န္းက်င္ပညာရွင္ရန္ကုန္တကၠသုိလ္မွ ပါေမာကၡဦးညိဳေမာင္(ၿငိမ္း)အားေမာ္ကြန္းကေတြ႔ဆံုေမးျမန္းမႈမ်ားထဲမွ အခ်ိဳ႕ကုိေကာက္ႏႈတ္ေဖာ္ျပလုိက္ပါတယ္။

 

ဓာတ္ပုံ - ေဇယ်ာလႈိင္
ဓာတ္ပုံ – ေဇယ်ာလႈိင္/ေမာ္ကြန္းမဂၢဇင္း

ေမာ္ကြန္း။       ။ျမစ္ဆံုဆည္တည္ေဆာက္ဖုိ႔EIAလုပ္ခဲ့တယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။ဘယ္လုိလုပ္ေဆာင္ခဲ့တယ္ဆုိတာကုိေျပာေပးပါ။

Advertise Here

ဦးညိဳေမာင္။     ။၂၀၀၉ -၂၀၁၀ မွာအဖြဲ႔ကုိ EIA လုပ္ေပးဖုိ႔ေပါ့။ဆည္ေဆာက္တဲ့အခါမွ ထိခုိက္မႈေတြ ဘာေတြထိခုိက္မလဲဆုိတာကုိႀကိဳတင္ခန္႔မွန္တာ၊ လွ်ပ္စစ္(၁)က လွ်ပ္စစ္၀န္ႀကီးဌာနနဲ႔တရုတ္ကုမၸဏီကေနငွားရမ္းခဲ့တာ။ ငွားတဲ့အတြက္ သူတုိ႔နဲ႔ေဆြးေႏြးၿပီးေတာ့ လုပ္တယ္။ အခ်ိန္ကာလဘယ္ေလာက္ၾကာမွာလဲ၊ဒါေတြေဆြးေႏြးၿပီးေတာ့ သေဘာတူၿပီးဒီဟာလုပ္ခဲ့တာပါ။ သုေတသနလုပ္ၿပီးေတာ့ ဆရာတုိ႔ အစီရင္ခံစာတင္ခဲ့တယ္။

ဆရာတုိ႔နဲ႔အတူလုပ္တာတရုတ္ပညာရွင္ေတြပါတယ္။ တရုတ္ပညာရွင္ေတြကသီးျခားအစီရင္ခံစာတင္တယ္။ ဆရာတုိ႔ျမန္မာဘက္ကသီးျခားတင္တယ္။ သီးျခားတင္ဖုိ႔လည္းေဆြးေႏြးၿပီးေတာ့ သေဘာတူတယ္။ အဲဒီတုန္းက တာ၀န္အရွိဆံုးသူကေတာ့Bancaအဖြဲ႕ဥကၠဌဦးဦးဂါ၊ ေနာက္တာ၀န္ယူတဲ့ တြဲဖက္အတြင္းေရးမွဴးေဒါက္တာထင္လွ၊ ေနာက္ဆရာအပါအ၀င္ေပါ့။

အခုေတာ့ ဦးဦးဂါ၊ ေဒါက္တာထင္လွကဆံုးသြားၿပီ၊အဲဒီေတာ့ ေျပာဖုိ႔ကဆရာတစ္ေယာက္ပဲက်န္ေတာ့တယ္။ ဒီျမစ္ဆံုမွာဆည္ဟာမေဆာက္သင့္ဘူးဆုိတာဆရာတုိ႔ရဲ႕အစီရင္ခံစာမွာ ပါၿပီးသားျဖစ္တယ္။ ဒီေနရာအစားတစ္ျခားေနရာကုိဆရာတုိ႔ကေပးခဲ့တယ္။ ဆရာတုိ႔ေပးခဲ့တာကုိလက္မခံခဲ့ဘူး။ အစားထုိးေနရာကုိေျမပံုနဲ႔ဘယ္ေနရာကုိေဆာက္ပါဆုိၿပီးေပးခဲ့တယ္။ ေမခမွာတစ္ခု၊ မလိခမွာတစ္ခု၊ အဲဒီအစားေဆာက္ပါဆုိၿပီးေပးခဲ့တယ္။ ေျမပံုနဲ႔တကြေပးခဲ့တယ္။ အဲဒါကုိသူတုိ႔လက္မခံဘူး။

 

ေမာ္ကြန္း။       ။ ျမစ္ဆံုေနရာမွာဘာေၾကာင့္ ဆည္မေဆာက္သင့္တာလဲ။

ဦးညိဳေမာင္။     ။ကခ်င္ေတြရဲ႕ယဥ္ေက်းမႈအစလုိ႔ ယူဆတဲ့ေနရာျဖစ္တယ္။ ဗမာလူမ်ိဳးေတြနဲ႔ၾကည့္ရင္လည္း ျမစ္ဆံုကသေကၤတတစ္ခုအေနနဲ႔တန္ဖုိးထားၾကတယ္။ကခ်င္ေတြကလည္းသူတုိ႔ရဲ႕ယဥ္ေက်းမႈေမြးဖြားရာေနရာဆုိၿပီးေတာ့ တန္ဖုိးထားၾကတယ္။ ဒီေနရာကုိ လံုး၀ေပ်ာက္သြားမယ္။ ဒါေတာ့မလုပ္သင့္ဘူးလုိ႔ အဲဒီတုန္းကတည္းကဆရာတုိ႔ကတင္ခဲ့တာျဖစ္တယ္။

အဲဒီေနာက္ပုိင္းဆည္ေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးစာခ်ဳပ္မွာဘယ္လုိခ်ဳပ္ထားလဲဆရာတုိ႔မသိဘူး။ ဆရာတုိ႔ EIA လုပ္တယ္ အစီရင္ခံစာတင္တယ္။ဆရာတုိ႔ EIA လုပ္တဲ့အခါ ဆရာတုိ႔က EIA Guidelineကလူထုကုိ ခ်ျပရမယ္။ အဲဒီလုိခ်ျပၿပီးမွ လူထုရဲ႕တုန္႔ျပန္မႈကုိ ျပန္ယူၿပီးေတာ့ ဒီမွာအစီရင္ခံစာကုိျပန္ျပင္ရတယ္။ ဒါေပမဲ့အဲဒီကိစၥကမလုပ္ခဲ့ဘူး။ ဒါဟာပ်က္ကြက္တဲ့အေၾကာင္းတရားတစ္ခုျဖစ္တယ္။ ဒါနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ဆရာအေနနဲ႔တာ၀န္ရွိတဲ့အတြက္ လူထုကုိေျပာတာပါ။ ေျပာတဲ့အခါ လူထုရဲ႕တုန္႔ျပန္မႈကုိယူရမွာပါ။

 

ေမာ္ကြန္း။       ။ အခုအစုိးရသစ္လက္ထက္မွာလည္း ျမစ္ဆံုကိစၥကုိလူထုကေျပာလာတယ္။ အခုကန္႔ကြက္ေနတာလည္းရွိတယ္။ ဆရာတုိ႔ကလည္းတစ္ခ်ိန္လံုးကန္႔ကြက္ေနတယ္။ လက္ရွိေရာဆရာတုိ႔သေဘာထားေျပာင္းသြားၿပီလားဘယ္လုိရွိပါသဲ။

ဦးညိဳေမာင္။     ။ဆရာတုိ႔သေဘာထားကေတာ့ မူလလက္ရွိသေဘာထားအတုိင္းပဲဒီေနရာကမလုပ္သင့္ဘူး။ မလုပ္သင့္ဘူးဆုိတာကိုယ္ရဲ႕ခံစားခ်က္နဲ႔ ဆံုးျဖတ္တာမဟုက္ဘူး။ EIA အရလည္းဒီေနရာဟာယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္ျဖစ္တယ္ဆုိရင္ ဒါမလုပ္ရဘူးဆုိတာရွိၿပီးသား။ ေနာက္တစ္ခုကဘာလဲဆုိရင္ ေရွးေဟာင္းအေမြအႏွစ္ ပစၥည္းေတြရွိတဲ့ေနရာဒါမလုပ္ရဘူး။ အေျပာင္းအလဲမလုပ္ရဘူး။ ဒါ EIA မွာရွိၿပီးသားျဖစ္တယ္။ ဆရာတုိ႔ကဒီဟာကုိ ျပန္ၿပီးေဖာ္ထုတ္တာျဖစ္တယ္။ ဆရာတုိ႔ကခံစားခ်က္နဲ႔ေျပာတာမဟုတ္ဘူး။

 

ေမာ္ကြန္း။       ။ အခုဆိုရင္ ဧရာ၀တီျမစ္က ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈေၾကာင့္ ေရႀကီးလုိက္ ေရခန္းေျခာက္လာလုိက္ျဖစ္ေနတယ္။ အဲဒီေတာ့ ဆရာတုိ႔ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ပညာရွင္ေတြအေနနဲ႔ ဘယ္လုိမ်ိဳးထိန္းသိမ္းရမယ္လုိျမင္သလဲ။

ဦးညိဳေမာင္။     ။ဆရာတုိ႔ အဲဒီတုန္းကတည္းကေျပာခဲ့တယ္။ ဧရာ၀တီအစ ေမခ၊ မလိချမစ္ဆုိတာရွိတယ္။ မလိခကေတာ့ ကခ်င္ေရခဲေတာင္ေတြကအေျခခံလာတာ၊ ေမခကေတာ့ႏွစ္ခုေပါင္းလာတယ္။ တိဗက္ကလာတဲ့ေခ်ာင္းသာသာျမစ္နဲ႔ ကခ်င္ေတာင္တန္းေတြကအေျခခံတဲ့ ေခ်ာင္းနဲ႔ေပါင္းၿပီးေမချဖစ္လာတာ။ ေရႀကီးတယ္ဆုိတဲ့အခါမွာအဓိကေရေဝေရလဲသစ္ေတာဆုိတာရွိတယ္။

အဂၤလိပ္ကဗမာနဲ႔တရုတ္နယ္ျခားမ်ဥ္းဆြဲတုန္းကဘယ္ေပၚအေျခခံလည္းဆုိရင္ ဧရာ၀တီရဲ႕ေရေဝေရလဲနဲ႔ အထူးသျဖင့္ ေမခရဲ႕ေရေဝေရလဲနဲ႔ မလိခရဲ႕ ေရေဝေရလဲကုိေတာ့ဗမာျပည္ထဲထည့္ၿပီးမ်ဥ္းေၾကာင္းစြဲခဲ့တာ။ ဒီျမစ္ရဲ႕ ေရေဝေရလဲေတာေတြက ျမစ္ရဲ႕အသက္ျဖစ္တဲ့အတြက္ အဲဒီဟာေတြကုိဗမာျပည္ထဲထည့္ခဲ့တာ။ အခုေတာ ဧရာ၀တီကုိထိန္းဖုိ႔အတြက္ကေမခနဲ႔ မလိခ၊ ဧရာ၀တီေရအမ်ားဆံုးအဲဒီကလာတာျဖစ္တယ္။

ေမခနဲ႔မလိခေရေဝေရလဲေတာေတြကုိထိန္းသိမ္းရမွာျဖစ္တယ္။ ဆရာတုိ႔ အစီရင္ခံစာမွာအဲဒါကုိေျမပံုနဲ႔ဒီေနရာကမလိခရဲ႕ အမ်ိဳးသားဥယ်ာဥ္လုပ္ပါ။ ဒီေနရာကေမခရဲ႕အမ်ိဳးသားဥယ်ာဥ္လုပ္ပါ။ အဲဒီလုိထိန္းျခင္းအားျဖင့္ ေရကုိထိန္းႏုိင္မွာျဖစ္တယ္။ အစီရင္ခံစာမွာေျမပံုနဲ႔ျပထားပါတယ္။ ရာသီဥတုေဖာက္ျပန္တာဆုိရင္လည္းဒါကေတာ့ တစ္ကမၻာလံုးဆုိင္ရာ ျပႆနာျဖစ္တယ္။ ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ ဧရာ၀တီထဲ၀င္တဲ့ ေရေဝေရလဲကုိလည္းထိန္းရမယ္။

 

ေမာ္ကြန္း။       ။အင္ဂ်င္နီယာအခ်ိဳ႕ကေျပာတာေတာ့ ဧရာ၀တီျမစ္ကုိ ထိန္းသိမ္းဖုိ႔ ေနာက္ျမစ္၀ကၽြန္းေပၚေရႀကီးမႈကုိကာကြယ္ႏိုင္ဖုိ႔က ျမစ္ဆံုဆည္ေဆာက္ၿပီးလုပ္ေဆာင္သင့္တယ္လုိ႔ ေျပာတယ္။ အခုတရုတ္တည္ေဆာက္တဲ့ဆည္ကနိမ့္ေနတယ္လုိ႔ေတာင္ေျပာတယ္။ ဆရာတုိ႔ေရာဘယ္လုိျမင္ပါသဲ။

ဦးညိဳေမာင္။     ။ဆရာတုိ႔ကုိစၿပီးေပးတုန္းကဆည္ရဲ႕အျမင့္ဘယ္ေလာက္ရွိမယ္ဆုိၿပီးေပးတယ္။ အဲဒီဟာ ၿပီးေတာ့ ေနာက္က်ေတာ့ အေျပာင္းအလဲလုပ္တယ္။ အဲဒါကုိဆရာတုိ႔ကမသိဘူး။ တရုတ္ကအစီရင္ခံစာမွာက်ေတာ့ ေနာက္ထပ္ျမႇင့္ထားတယ္။ ဒီဇုိင္းနဲ႔ အစိုးရကအရင္ဘယ္လုိသေဘာတူၿပီးလက္မွတ္ထိုးထားလဲမသိဘူး။ ျမစ္ဆံုကဆရာတုိ႔ကိုေပးတဲ့ဒီဇုိင္းတုန္းကအျမင့္မီတာ ၂၃၀ ရွိတယ္။

 

ေမာ္ကြန္း။       ။ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ပညာရွင္တစ္ေယာက္အေနနဲ႔ ဧရာ၀တီျမစ္ကုိ ဆည္ေတြမေဆာက္သင့္ဘူးလုိ႔ ျမင္ပါသလား။ ဒါမွမဟုက္တည္ေဆာက္သင့္တယ္လုိ႔ျမင္ပါသလား။

ဦးညိဳေမာင္။     ။လွ်ပ္စစ္ထုတ္တဲ့အခါမွာစနစ္ႏွစ္ခုရွိတယ္။ အဲဒါကေတာ့ျမစ္ကုိလံုး၀ပိတ္ၿပီးေတာ့ေဆာက္တာ။ဒါကုိဆည္ေဆာက္ၿပီးထုတ္တဲ့စနစ္ေပါ့။ ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ ျမစ္ေရကုိလႊဲၿပီးမွ အနိမ့္အျမင့္ေပၚမႈတည္ၿပီးထုတ္တာ။အဲဒီေတာ့ ျမစ္ကသူဘာသာစီးေနမွာလုိအပ္တဲ့ေရကုိပဲလႊဲယူမွာေပါ့။ အခုေလာပိတေပါ့။သူဆုိရင္ဘီးလူေခ်ာင္းကုိလႊဲယူၿပီးထုတ္တာ။ ဆည္တစ္ခုမွမေဆာက္ဘူး။ အဲဒီေတာ့ ဆရာေျပာခ်င္တာကဧရာ၀တီရဲ႕လက္တက္ေတြျဖစ္တဲ့ ဒုဌ၀တီ၊ လွ်စ္စစ္(ဓါတ္အားအတြက္ဆည္)ေတြေဆာက္ၿပီးသား၊ ေနာက္ေရႊလီ၊ဒါလည္းဧရာ၀တီထဲ၀င္တာပဲေလ။ အဲဒီေတာ့ (ျမစ္) လက္တက္ေတြမွာေတာ့ ေရအားလွ်ပ္စစ္ထုတ္ဖုိ႔၊ လုပ္ဖုိ႔ဆရာတစ္ေယာက္ထဲအျမင္ကေတာ့ေရလႊဲၿပီးလွ်ပ္စစ္ထုတ္တဲ့စနစ္ကုိလုပ္သင့္တယ္လုိ႔ျမင္တယ္။ ဒါကလည္းေတာင္ေပၚပုိင္းပဲလုပ္ေစခ်င္တယ္။ ဆည္ေဆာက္တာကေၾကာက္စရာေကာင္းတာကငလ်င္လႈပ္လုိက္ရင္ အင္မတန္ေၾကာက္စရာေကာင္းတယ္။ ေရဝင္ေရလႊဲတဲ့စနစ္ကေၾကာက္စရာမရွိဘူး။

 

ေမာ္ကြန္း။       ။ ျမစ္ဆံုဆုိရင္ငလ်င္ေၾကာရွိတယ္ေပါ့။ ဒါေပမဲ့ လံုး၀မက်ိိဳးေအာင္တည္ေဆာက္ဖုိ႔ အင္ဂ်င္နီယာပညာရပ္မွာရွိတယ္လုိ႔ေျပာတယ္။ အဲဒီအေပၚမွာေကာဆရာဘယ္လုိျမင့္ပါသလဲ။

ဦးညိဳေမာင္။     ။ဒီဟာကလည္းငလ်င္ဒဏ္ခံႏုိင္တယ္။ ဥပမာငလ်င္ဒဏ္ရွစ္အထိခံႏုိင္တယ္လုိ႔ ျမစ္ဆံုကုိေျပာတာေပါ့။ ငလ်င္ကရွစ္ထက္ေက်ာ္ၿပီးမလႈပ္ႏိုင္ဘူးလားဆုိေတာ့ အေျဖမရွိျပန္ဘူး။ အဲဒီလုိျငင္းမယ္ဆုိရင္ အမ်ားႀကီးပဲ။ အဲဒီေတာ့ငလ်င္အႏၱရာယ္ရွိသလားဆုိရင္ ရွိတယ္လုိေျဖရမွာပဲ။

ဒါကငလ်င္ပညာရွင္ေတြ လုပ္ဖုိ႔လုိပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခုကဆည္ေတြေဆာက္ရင္ ျမစ္ေတြပိတ္လုိက္မယ္ဆုိရင္၊ေမခမွာငါးခု၊ မလိခမွာတစ္ခု၊ ျမစ္ဆံုမွာတစ္ခုပိတ္လုိက္တယ္ဆုိပါေတာ့ ဧရာ၀တီေရဟာ ေအာက္ဘက္မွာနည္းသြားမယ္။ နည္းသြားရင္ဧရာ၀တီျမစ္ေၾကာင္း သြားလာေရးကထိခုိက္ႏုိင္တယ္။ ထိခိုက္မလား၊ မထိခုိက္ဘူးလားလုပ္ၾကည့္မွသိမွာ။

ေနာက္တစ္ခုကဘာလဲဆုိေတာ့ ႏွစ္စဥ္ေရလႊမ္းမုိးတာရွိတယ္။ ႏွစ္စဥ္ေရလႊမ္းမုိးတာကလုိအပ္တယ္။ ဘာျဖစ္လုိလဲဆုိေတာ့ ေျမႏုကၽြန္းစိုက္ပ်ိဳးေရးဆုိတာအဓိက ဧရာ၀တီမွာရွိတာျဖစ္တယ္။ ႏွစ္တုိင္းေရလႊမ္းတယ္။ ႏုန္းေတြတင္တယ္။ စုိက္ပ်ိဳးေရးရွိတယ္။ကဲပိတ္လုိက္ၿပီေျမႏုကၽြန္းဆုိတာမေပၚေတာ့ဘူး။ပ်က္မယ္ ဘယ္လုိလုပ္မလဲ။

ေနာက္တစ္ခုက ဧရာ၀တီက ေရစီ၀င္လာတာေလ်ာ့သြားရင္ ဆားငံရည္က ၀င္လာမွာပဲ။ ဆားငံရည္ထုိးေဖာက္၀င္မလာဖုိ႔ဆုိတာေရခ်ိဳကတအားစီးလာရင္ ဒီေကာင္(ေရငန္)ကမတက္ႏုိင္ေတာ့ဘူး။ ေရနည္းနည္းစီးေလ ထုိး၀င္လာေလျဖစ္မွာပဲ။ အဲဒီေတာ့ ျမစ္၀ကၽြန္းေပၚေဒသမွာ ဆားငံရည္၀င္ေရာက္မႈပုိၿပီးေတာ့မ်ားလာမယ္။ အစီရင္ခံစာမွာပါၿပီးသား။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ဧရာ၀တီမွာ အဓိကလုပ္ရမွာကဘာလဲဆုိရင္ ေသာင္တူးရမွာအဓိကေတာေတြျပဳန္းလာၿပီးမုိးေရတုိက္စားၿပီးပါလာတဲ့အနယ္အႏွစ္ေတြက ျမစ္ကုိတစ္ျဖည္းျဖည္းနဲ႔ေကာလာတယ္။

အဲဒီေကာလာတာကိုတူးရမွာျဖစ္တယ္။ ေနာက္တစ္ခ်က္က ဧရာ၀တီျမစ္ကုိ ျဖတ္ကူးတဲ့တံတားေတြ ေရလယ္တုိင္မပါတဲ့တံတားေတြျဖစ္ရမယ္။ ေရလယ္တုိင္ရွိရင္ သူရဲ႕အေပၚဘက္မွာေသာင္ထြန္းတာပဲ။ ဧရာ၀တီမွာလည္း ေသာင္ေတြထြန္းတာက ဧရာ၀တီျမစ္ကူးတံတားေတြမွာ ေရလယ္တုိင္ေတြေၾကာင့္ ျဖစ္တာ။ ေရလယ္တုိင္မပါတဲ့တံတားဘာလုိ႔ မေဆာက္လည္းမသိဘူး။

 

ေမာ္ကြန္း။       ။ ျမစ္ဆံုကိစၥအစိုးရသစ္ကလည္း ျပန္လည္သံုးသပ္မယ္လုိ႔ေျပာတယ္။ တရုတ္သံအမတ္ကလည္းအစုိးရသစ္နဲ႔ေတြ႔ဆံုမယ္လုိ႔ မီဒီယာေတြမွာေျပာထားတယ္။ အဲဒီလုိဆုိေတာ့ ဆရာတုိ႔အေနနဲ႔ကမေဆာက္လုပ္သင့္ဘူးလုိ႔ကန္႔ကြက္ေနတယ္။ အခုလက္ရွိမွာဘာမွေတာ့ လုပ္ေဆာင္တာမရွိေသးေပမယ့္ ဘာေတြစုိရိမ္းစရာရွိလဲ။

ဦးညိဳေမာင္။     ။မေဆာက္သင့္ဘူးဆုိတဲ့ အေၾကာင္းတရားေတြ ဒါေတြကုိအစုိးရသစ္ကစဥ္စားဖုိ႔လုိတယ္။ တည္ေဆာက္သင့္တယ္လုိ႔ထင္တဲ့ အေၾကာင္းတရားေတြကုိစဥ္စားမယ္။ ဆရာတုိ႔ကေတာ့ မေဆာက္သင့္ဘူးဆုိတဲ့ အေၾကာင္းကုိေျပာၿပီးၿပီ။ ဒီေပၚမွာစဥ္စားရမယ္။ အဓိကေခါင္းေဆာင္ဆုိတဲ့လူဟာခြဲျခားစိတ္ျဖာၿပီးသံုးသပ္ရမယ္။ အဲဒီလုိသံုးသပ္တတ္မွဒါကုိဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ႏိုင္မယ္။

ေမာ္ကြန္း။       ။ ျမစ္ဆံုကတည္ေဆာက္မယ္ဆုိရင္ ထိခုိက္မႈဘယ္ႏွခုေလာက္ရွိပါသလဲ။

ဦးညိဳေမာင္။     ။ထိခုိက္မႈအားလံုးခုနစ္ခုရွိတယ္။ေနာက္ဦးစားေပးေဆာင္ရြက္ေပးရမယ္ဆုိိတာကေတာ့ ကုိးခုေလာက္ရွိပါတယ္။

(ျမစ္ဆံုဆည္တည္ေဆာက္ပါကထိခိုက္မႈရွိႏုိင္တဲ့ အခ်က္မ်ားမွာ၁။ ေဒသအရအေရးႀကီးေသာကမၻာလံုးဆုိင္ရာထင္ရွားေဂဟေဒသ(Eco regions) သံုးခုအေပၚထိခုိက္ျခင္း ၂။ ျမန္မာဇီ၀မ်ိဳးစံုမ်ိဳးကြဲမ်ား(Myanmar Biodiversity)အေပၚသက္ေရာက္ျခင္း ၃။ ေဒသအေျခခံလူတန္းစား၏ အသက္ေမြး၀မ္းေၾကာင္းအေပၚသက္ေရာက္မႈရွိႏုိင္ျခင္း ၄။ စပါးရုိင္းမ်ိဳးခြဲ(Wild rice varietise and theirancestors)မ်ားေပ်ာက္ကြယ္ႏုိင္ျခင္း ၅။ ကခ်င္လူမ်ိဳးတုိ႔တန္ဖုိးထားေသာယဥ္ေက်းမႈအေမြးအႏွစ္ေနရာ ထာ၀ရေပ်ာက္ကြယ္ႏုိင္ေျခရွိျခင္း ၆။ေဂဟခရီးသြားေနရာ(Ecotourism site) ေပ်ာက္ကြယ္သြားသျဖင့္ ေဂဟခရီးသြားမႈဆံုးရံႈးျခင္း ၇။ အပင္မ်ားႏွင့္သတၱ၀ါမ်ား၏ ေနထုိင္ရာေဒသ(Habitat) မ်ားဆံုးရံႈးႏုိင္ျခင္းေတြကုိသုေတသနျပဳလုပ္ခ်က္အရေတြ႔ရွိတာေတြပါ။)

 

ေမာ္ကြန္း။       ။ EIA လုပ္တာအခ်ိန္ဘယ္ေလာက္ၾကာပါသလဲ။ လံုးေလာက္တဲ့သုေတသန ျပဳလုပ္ခဲ့ရပါသလားဆရာ။

ဦးညိဳေမာင္။     ။အားလံုးဆည္ခုႏွစ္ခုမွာခုႏွစ္လၾကာပါတယ္။ တစ္ကျမစ္ဆံု၊ မလိခကတစ္ခု၊ ေမခမွာငါးခု။ ဆရာတုိ႔ဖြဲ႔သြားတဲ့အဖြဲဲ႕မွာ ျမန္မာပညာရွင္သံုးေယာက္ တရုတ္ပညာရွင္သံုးေယာက္။ အဖြဲ႔ေတြကေတာ့ အမ်ားႀကီးပါတယ္။ SIA(Social Impact Assessment)အပုိင္းမွာေတာ့ ေမးခြန္းေမးတယ္။ ဒါေပမဲ့ေမးခြန္းကဥပမာ- အခုေနတဲ့အိမ္နဲ႔ဟုိမွာအသစ္ေဆာက္ေပးတဲ့အိမ္နဲ႔ ဘယ္အိမ္ကပုိေကာင္းလဲ။ ေကာင္းတာေပါ့ အသစ္ေဆာက္တဲ့အိမ္က။

အဲဒီလုိေမးခြန္းမ်ိဳးေတြဆုိေတာ့ လူထုရဲ႕သေဘာထားအမွန္မရဘူးေပါ့။ ၿပီးေတာ့ အဲဒီတုန္းကစစ္အစုိးရေခတ္ ေမးခြန္ေမးတဲ့သူေတြကအုပ္ခ်ဳပ္ေရးပုိင္းကလူေတြဆုိေတာ့ အေျဖမွန္ကေတာ့မရႏုိင္ဘူး။ အခ်ိန္လံုေလာက္ခဲ့သလားေမးရင္ အတိအက်ေျပာရရင္ေတာ့ မလံုေလာက္ဘူး။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ ျမစ္ရဲ႕အေပၚပုိင္းပဲသုေတသနလုပ္ခဲ့ရတာ။ ဆည္ရဲ႕အေပၚပိုင္းပဲပိတ္ရင္ ေအာက္ပုိင္းထိမွာပဲ။ ဆည္ရဲ႕ေအာက္ပုိင္းကုိဘာမွမလုပ္ခဲ့ရဘူး။ အဲဒီေတာ့ ဆားငံရည္၊ ေျမႏုကၽြန္းထိခုိက္တာ၊ျမစ္ေၾကာင္းသြားဖုိ႔ခက္တာေတြ၊အဲဒါေတြကုိသုေတသနလုပ္ရမွာပါ။ ဆရာတုိ႔မလုပ္ရေသးဘူး။

 

ေမာ္ကြန္း။       ။ ျမစ္ဆံုကုိအခ်ိန္ဘယ္ေလာက္အတြင္းအၿပီးေဆာက္မယ္လုိ႔ သိထားပါသလဲဆရာ။

ဦးညိဳေမာင္။     ။ဆရာတုိ႔မသိဘူး။ တရုတ္ကလည္းဘယ္လုိလုပ္မယ္ဆုိတာလည္းမေျပာဘူး။ ေနာက္ဆံုးထြက္လာမယ့္လွ်ပ္စစ္ကုိရွယ္ယာဘယ္လုိခြဲမယ္ဆုိတာလည္းမသိဘူး။ တရား၀င္မသိဘူး။ အဲဒါနဲ႔ဘယ္လုိခြဲမွာလဲလုိ႔ ဆရာနဲ႔သြားတဲ့တရုတ္ပါေမာကၡတစ္ေယာက္ကိုေမးမွ သူကေျပာတယ္။ မင္းတုိ႔ရမွာ ၁၀ ရာခုိင္ႏႈန္း။ တရုတ္ရမွာက ၉၀ ရာခုိင္းႏႈန္းတဲ့။ ဧရာ၀တီျမစ္တစ္ခုလံုးပိတ္မွ မဂၢါ၀ပ္က တစ္ေထာင္ေက်ာ္ပဲရမွာဧရာ၀တီဆံုးၿပီေလ။

 

ေမာ္ကြန္း။       ။ ဧရာ၀တီက ထိန္းသိမ္းဖုိ႔လုိအပ္ေနၿပီဆုိေတာ့ ဘာေတြလုပ္ေပးရမလဲဆရာ။

ဦးညိဳေမာင္။     ။ ျမစ္ေၾကာင္းမျဖစ္မေနတူးေပးရမယ္။ ျမစ္ေၾကာင္းတူးရင္လည္းကုိက္ပါတယ္။ ဘာလုိ႔လဲဆုိေတာ့ ဧရာ၀တီသဲထဲမွာ ေရႊမႈန္ေတြကပါတယ္။ ဆရာတုိ႔ သုေတသနသြားလုပ္တုန္းကေရႊတူးေနတာ။ ျမစ္ထဲကသဲေက်ာက္ကုိတူးယူၿပီးေတာ့ ေရႊကုိထုတ္ယူတာအဲဒီမွာျမင္မေကာင္ေအာင္ပဲထုတ္ေနတာပဲ။ ေမခတစ္ေလွ်ာက္နဲ႔ မလိခမွာ။ အဲဒီေတာ့ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာစီးဆင္းလာတဲ့ ဧရာ၀တီရဲ႕သဲထဲမွာလည္း ရွိႏုိင္ပါတယ္။

 

ေမာ္ကြန္း။       ။တရုတ္ပညာရွင္ေတြနဲ႔ ဆက္ဆံတဲ့အခ်ိန္တုန္းကေရာသူတုိ႔နဲ႔လုပ္ေဆာင္ခ်က္အေပၚ ဘယ္လုိျမင္လဲ။

ဦးညိဳေမာင္။     ။ဆရာတုိ႔ကအပင္ပုိင္းသုေတသနလုပ္တာဆုိေတာ့ တရုတ္ပါေမာကၡေတြနဲ႔ ညိႇတဲ့အခါတုိင္းတာတဲ့နည္းေတြကုိေတာ့ ေဆြးေႏြးတဲ့အခါ အားလံုးအဆင္ေျပတယ္။ သေဘာတူၾကတယ္။အဲဒီတုန္းကဒီဇင္ဘာမွစလုပ္တာဆုိိေတာ့ တရုတ္ပညာရွင္ေတြကတရုတ္ႏွစ္ကူးရွိလုိ႔ျပန္သြားတယ္။ ဆရာတုိ႔ကေတာေတြကုိတုိင္းတာရတဲ့ အပုိင္းရွိတယ္။ဒီေတာကဘာေတာလဲဆုိတာသိေအာင္ ဆရာတုိ႔ကအကြက္ရုိက္ရတယ္။

အပင္အျမင့္က မီတာႏွစ္ဆယ္ျမင့္ရင္ မီတာႏွစ္ဆယ္ပတ္လည္ကုိ ႀကိဳးနဲ႔တုိင္းၿပီးအပင္အမ်ိဳးအစားေတြ ဘယ္ႏွစ္မ်ိဳးရွိလဲ။ အပင္အမ်ိဳးအစားတစ္ခုခ်င္းစီးလည္းေကာက္ရတယ္။ အပင္အေရအတြက္လည္းေကာက္ရတယ္။ၿပီးေတာ့ အပင္အမ်ိဳးအစားလံုးပတ္တုိင္းရတယ္။ အပင္အျမင့္တုိင္းရတယ္။ ၿပီးေတာ့မွ ဒီသစ္ေတာရဲ႕တန္းဖုိးကုိတြက္တာ။ အဲဒါကုိတရုတ္ပညာရွင္ေတြဘက္ကပါေမာကၡတစ္ေယာက္ကဒူးနာလုိ႔ မလုိက္ႏုိင္ေတာ့ဘူး။ အဲဒါသူမလုပ္ႏုိင္ဘူး။ခုႏွစ္ခုလုပ္တဲ့အထဲမွာသူတုိ႔က လံုး၀မေကာက္ဘူး။ ဆရာတုိ႔ ေကာက္ထားတာကုိသံုးသြားတာ။ အမွန္ကမ်ားမ်ားေကာက္ေလေကာင္းေလးပဲ။ သူတုိ႔ဘက္ကလံုး၀မေကာက္သြားဘူး။

 

ေမာ္ကြန္း။       ။ဆရာအေနနဲ႔ျမစ္ဆံုနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ျဖည့္ေျပာခ်င္တာရွိရင္ေျပာေပးပါဆရာ။

ဦးညိဳေမာင္။     ။ျမစ္ဆံုကုိဆရာအယူအဆကေတာ့ မလုပ္ပါနဲ႔။ ဒီေနရာကေဒသခံေတြရဲ႕ သူတုိ႔ရဲ႕အယူအဆကုိေဘးဖယ္လုိ႔မရဘူး။ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံကဖူဂ်ီလုိပဲကခ်င္ေတြရဲ႕အထိန္းအမွတ္က ျမစ္ဆံုပဲ။ အဲဒီေတာ့ ဒီေနရာကမလုပ္သင့္ဘူး။ တစ္ျခားေနရာလုပ္ခ်င္လုပ္ေပါ့။     ။

၂၀၁၆-ဧၿပီလထုတ္၊ ေမာ္ကြန္း မဂၢဇင္း အမွတ္(၃၄)မွ အင္တာဗ်ဴး ေဆာင္းပါး ျဖစ္ပါသည္။

ေမာင္သင္တုန္းေတြ႕ေမးသည္။

Advertise Here

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here