Home သတင္းေဆာင္းပါး ေခတ္အဆက္ဆက္ အႏုိင္က်င့္ခံ ေျမနိမ့္စံမ်ား ဘဝ

ေခတ္အဆက္ဆက္ အႏုိင္က်င့္ခံ ေျမနိမ့္စံမ်ား ဘဝ

286
0
ဧည့္သည္မ်ားကုိ ေစာင့္ေမ်ွာ္ရွာေဖြေလ့ရွိေသာ ျပည္လမ္းေပၚရွိ မွတ္တုိင္တစ္ခုတြင္ ေတြ႕ရသည့္ လိင္အလုပ္သမတစ္ဦး
Advertise Here

မေအးျမသီတာတစ္ေယာက္ ျပည္လမ္းေပၚရွိ ကုိးမုိင္မွတ္တုိင္ေရွ႕တြင္ ကားေစာင့္ေနစဥ္ ႐ုတ္တရက္ဆုိသလုိ သူ႔ေရွ႕သုိ႔ အငွားယာဥ္တစ္စီး ထုိးရပ္လာၿပီး ယူနီေဖာင္းဝတ္ရဲတစ္ဦး ဆင္းလာ သည္။ ၿပီးေတာ့ သူ႔ကုိ အငွားယာဥ္ေပၚသုိ႔ အတင္း ဆြဲတင္ေလသည္။

သူေၾကာက္လန္႔တၾကား ”ကယ္ပါဦး”ဟု ေအာ္ျမည္အကူအညီေတာင္းေသာ္လည္း ေဘး နားရွိလူတခ်ဳိ႕က သူ႔ကုိ   မေကာင္းသည့္မိန္းမ ဆုိသည့္သေဘာမ်ဳိးပင္ ေျပာၾကသလုိ ဝင္ေရာက္ ကူညီသူမရွိ။

”အဲဒီအခ်ိန္မွာ ကူကယ္ရာမရွိတဲ့ဘဝ၊ အရမ္းေၾကာင္ၿပီးေၾကာက္သြားတာေပါ့”ဟု သူႀကံဳခဲ့ရသည့္အျဖစ္ဆုိးကို မေအးျမ သီတာက ျပန္ေျပာျပသည္။

Advertise Here

သူသည္HIV ရွိေနသူတစ္ဦးျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အဲသည့္ ေန႔က  ARV (Antiretroviral) ပိုးထိန္းေဆးထုတ္ၿပီး အျပန္ အုိးရွင္းဆူပါမားကက္တြင္ သူငယ္ခ်င္းတစ္ေယာက္ႏွင့္ ေကာ္ဖီ ေသာက္သည္။ ၿပီးေတာ့ ကမာၻေအးဘုရားသုိ႔သြားရန္ ေန႔လယ္ ၃းဝဝ နာရီခန္႔တြင္ ကားေစာင့္ဆုိင္းေနစဥ္ ရဲက လာေရာက္ဖမ္းဆီးသြားျခင္းျဖစ္သည္။

တရား႐ုံးေရာက္ေသာအခါ မေအးျမသီတာက သူမွတ္ တုိင္တြင္ ကားေစာင့္ေနသည္မွာ အလုပ္လုပ္ေနျခင္းမဟုတ္ဘဲ ေဆးခန္းမွျပန္လာစဥ္ အဖမ္းခံရျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း ရွင္းျပေတာ့မွ တရားသူႀကီးက အမႈကုိ လက္မခံႏုိင္ဟုဆုိကာ ျပန္လႊတ္ေပး လုိက္သည္။

လမ္းေဘးအေျချပဳ လိင္အလုပ္သမျဖစ္သူ မေအးျမသီ တာသည္ ယင္းအျဖစ္အပ်က္ကို ၿပီးခဲ့သည့္ ဇူလိုင္လထဲတြင္ ႀကံဳ ခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး ယင္းမတုိင္ခင္ ေမလတုန္းကလည္း ေက်ာ္ေဇာမႈ ပုဒ္မ ၇(၁) ျဖင့္ အဖမ္းခံခဲ့ရကာ မရမ္းကုန္းရဲစခန္းတြင္ တစ္ပတ္ ၾကာအခ်ဳပ္ခံခဲ့ရၿပီး ျပစ္မႈမေျမာက္ေသာေၾကာင့္ ျပန္လည္လြတ္ ေျမာက္လာခဲ့သည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ အစိုးရမ်ားသာ ေျပာင္းသြားေသာ္လည္း လိင္လုပ္သားမ်ားအေပၚ ေခတ္အဆက္ဆက္ျပဳမူခဲ့သည့္ လူ႔ အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ား၊ ေခါင္းပံုျဖတ္အျမတ္ထုတ္မႈမ်ားကေတာ့  ယေန႔အထိ မေျပာင္းလဲဘဲ ရွိေနဆဲျဖစ္သည္ဟု လိင္ အလုပ္သမမ်ားက ဆုိၾကသည္။

လိင္လုပ္သားအခြင့္အေရးႏွင့္ ပညာေပးလုပ္ငန္းမ်ား လုိက္လံေဆာင္ရြက္ေနသည့္ ကိုယ့္အားကိုယ့္ကိုးအဖြဲ(Self Help Group – SHG)ခုမွ အဖြဲ႕ဝင္ျဖစ္ၿပီး လိင္အလုပ္သမ တစ္ဦးျဖစ္သူ မနန္းခုိင္*က ”အစိုးရေတြတစ္ဖြဲ႕ၿပီးတစ္ဖြဲ႕ ေျပာင္း သြားေပမယ့္ ကြၽန္မတို႔အခြင့္အေရးေတြ ထူးထူးျခားျခားရလာ တာေတာ့ မရွိေသးဘူး”ဟု ေမာ္ကြန္းကို ေျပာသည္။

အာရွတြင္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ လိင္အလုပ္သမတို႔၏ အခြင့္အေရးမ်ား အခ်ဳိးေဖာက္ခံရဆံုးႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ပါဝင္ေန သည္ဟု Marie Stopes Myanmar မွ ျမန္မာႏိုင္ငံဆုိင္ရာ ညႊန္ၾကားေရးမွဴး  ေဒါက္တာစစ္ႏုိင္က ဆုိသည္။

ဓာတ္ပုံ – သက္ဦးမြန္/ေမာ္ကြန္းမဂၢဇင္း

အကာအကြယ္မဲ့ ဘဝမ်ား

လြန္ခဲ့သည့္ငါးႏွစ္ ဦးသိန္းစိန္အစုိးရလက္ထက္တုန္းက ျဖစ္သည္။ အမ်ဳိးသားႏွစ္ေယာက္က လိင္ေဖ်ာ္ေျဖေပးရန္ ေခၚ ေဆာင္သျဖင့္ ေဒၚသက္သက္မာ(ယခု ၅၄ ႏွစ္) သည္ မဂၤလာဒံု ဘက္သုိ႔ လုိက္သြားခဲ့သည္။ ယင္းတစ္ညတာအတြက္ ေငြက်ပ္ တစ္ေသာင္းရရွိမည္ျဖစ္သည္။

သုိ႔ေသာ္ ေခၚသြားသည့္ေနရာသုိ႔ေရာက္သည့္အခါ ေစာင့္ ႀကိဳေနသည့္ လူမ်ားက စုစုေပါင္း ၁၅ ေယာက္။ သံုးေယာက္ ေျမာက္ အမ်ဳိးသားႏွင့္အတူေနၿပီးသည့္အခါ က်န္သူမ်ားႏွင့္ ထပ္မံအတူေနဖုိ႔ သူ႔မွာ ခံႏုိင္ရည္ မရွိေတာ့။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ျပန္လုိ သည့္အေၾကာင္း ေျပာလုိက္သည္။

ထုိအခါ အမ်ဳိးသားမ်ားက သူ႔ကုိေပးထားသည့္ ပုိက္ဆံ တစ္ေသာင္း ျပန္ေပးရန္ေျပာသည္။ ထုိပုိက္ဆံကုိ အသိတစ္ ေယာက္၏ လက္ဖက္ရည္ဆုိင္တြင္ အပ္ထားခဲ့ၿပီျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ေပးရန္မရွိေတာ့ဟုေျပာလုိက္သည့္အခါမွာေတာ့ ေဒၚသက္သက္ မာ၏ အဝတ္အစား၊ နာရီ၊ ထီးႏွင့္ ဖိနပ္တုိ႔ကုိ သိမ္းထားလုိက္ ၾကသည္။ ၿပီးလွ်င္ ႐ုန္႔ရင္းၾကမ္းတမ္းစြာဆဲဆုိၿပီး ထုိးႀကိတ္႐ုိက္ ႏွက္ၾကေတာ့သည္။

ေအာ္ဟစ္ဆဲဆုိသံမ်ားကုိ ေဘးပတ္ဝန္းက်င္မွ ၾကား မည္စုိးသျဖင့္ ေနာက္ဆံုးတြင္ ေဒၚသက္သက္မာကုိ ျပန္လႊတ္ေပး လုိက္သည္။ ည၂းဝဝ နာရီထုိးေလာက္မွ ျပန္လာခဲ့ရသည္။ ဝတ္စ ရာ အဝတ္မရွိေတာ့သျဖင့္ ေတြ႕ကရာအဝတ္တန္းတစ္ခုမွ ပုဆုိး စုတ္တစ္ထည္ဝတ္ၿပီး သဘက္တစ္ထည္ၿခံဳကာ ျပန္လာခဲ့ရသည္။

ထုိသုိ႔ ျပဳက်င့္ခံရသည့္အတြက္ သူတို႔လုိ လိင္အလုပ္သမ မ်ားအတြက္ မည္သည့္ေနရာကိုမွ တုိင္တန္းႏုိင္သည့္ အခြင့္ အေရးမရွိသလုိ အကာအကြယ္ေပးထားသည့္ ဥပေဒလည္း မရွိေပ။

သာမန္ေယာက္်ား၊ မိန္းမမ်ား အၾကမ္းဖက္ခံရပါက ရဲ စခန္းသုိ႔ သြားေရာက္တုိင္တန္းႏုိင္ေသာ္လည္း လိင္လုပ္သားျဖစ္ ပါက အဖမ္းခံရမည္ေၾကာက္သျဖင့္ ”မသြားရဲဘဲ ေခါင္းငံု႔ခံေနရ တယ္”ဟု လိင္အလုပ္သမမ်ားကို ကူးစက္ေရာဂါမ်ားႏွင့္ ပတ္ သက္ၿပီး အသိပညာေပးေဆာင္ရြက္ေနေသာ Aye Myanmar Association (AMA) မွ ျမန္မာႏုိင္ငံဆုိင္ရာ ညႇိႏႈိင္းေရးမွဴး  ဦးေက်ာ္ေဇယ်ာေဆြက ေျပာသည္။

လိင္အလုပ္သမတုိ႔သည္ ေဖာက္သည္မ်ား၏ အႏုိင္က်င့္၊ ႏွိပ္စက္ျခင္းခံရသလုိ အလုပ္ရွင္တုိ႔၏ေခါင္းပံုျဖတ္မႈကုိလည္း ခံရ တတ္သည္။

တခ်ဳိ႕ေသာ ျပည့္တန္ဆာလုပ္ငန္းရွိ လိင္အလုပ္သမမ်ား သည္ လုပ္အားႏွင့္ထုိက္တန္သည့္ လုပ္အားခမရျခင္း၊ လုပ္အား ခကုိ အခ်ိန္မွန္မွန္ မရျခင္းမ်ားလည္း ရွိတတ္သည္ဟု ဦးေက်ာ္ ေဇယ်ာေဆြက ဆုိသည္။

”တခ်ဳိ႕မာဆတ္(အႏွိပ္ခန္း) ေတြမွာ သူတို႔(ပုိင္ရွင္)မႀကိဳက္ ေတာ့တဲ့သူမ်ဳိး၊ အသံုးမတည့္ေတာ့ဘူးလို႔ထင္တဲ့သူမ်ဳိးဆိုရင္ တျခားတစ္ေနရာကို ပုတ္ျပတ္ေရာင္းစားပစ္လိုက္တာမ်ဳိးေတြလည္း ရွိတယ္”ဟု သူက ရွင္းျပသည္။

ထုိ႔အျပင္ ႏုိင္ငံသားတုိင္းသည္ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္ ခြင့္ရရွိဖုိ႔၊ လံုၿခံဳတဲ့ဘဝရရွိဖုိ႔၊ စားဝတ္ေနေရးေျပလည္ဖုိ႔ စသည့္ အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရးမ်ား ရရွိႏုိင္ေသာ္လည္း လိင္လုပ္သား မ်ားအေနျဖင့္ က်န္းမာေရးအတြက္ ေဆးခန္းျပသည့္အခါ၌ပင္ ခြဲျခားႏိွမ္ခ်မႈေတြ ရွိေနသည္ဟု သူက ေထာက္ျပသည္။

လိင္လုပ္သားမ်ား ဥပေဒအရအကာအကြယ္မရျဖစ္ေနစဥ္ ျပည့္တန္ဆာဥပေဒပါ အခ်က္တခ်ဳိ႕ကလည္း လိင္လုပ္သားမ်ား အား ႏွိပ္ကြပ္ဖုိ႔ အခြင့္အေရးေပးထားသလုိျဖစ္၍ေနသည္ဟု လိင္လုပ္သားအေရးလႈပ္ရွားေနသည့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားက ဆုိ    ၾကသည္။

ဥပေဒအခက္အခဲ

စမ္းေခ်ာင္းၿမိဳ႕နယ္ရွိ ျပည့္တန္ဆာအိမ္တစ္ခုမွ လိင္ အလုပ္သမ မယမင္းျဖဴျဖဴ ဆုိလွ်င္ လြန္ခဲ့သည့္သံုးႏွစ္က ဥပေဒ ကုိ လက္တစ္လံုးျခားအသံုးခ်သည့္ လူတစ္ေယာက္ႏွင့္ႀကံဳခဲ့ဖူးသည္။

တစ္ရက္တြင္ သူအလုပ္လုပ္ရာ ျပည့္တန္ဆာအိမ္သုိ႔ အမ်ဳိးသားတစ္ေယာက္ေရာက္လာသည္။ အခန္းထဲသုိ႔ေရာက္ ေသာအခါ ထုိအမ်ဳိးသားက ၄င္းသည္ ရဲသတင္းေပးျဖစ္ေၾကာင္း ႏွင့္ ရဲထံတုိင္ၾကားမည္ဆုိပါက လိင္အလုပ္သမမ်ားအားလံုး အဖမ္းခံရမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ၿခိမ္းေျခာက္ေျပာဆုိသည္။

ၿပီးေတာ့ ထုိသူသည္ ပုိက္ဆံမေပးသည့္အျပင္ အတူေန သည့္အခါတြင္လည္း ကြန္ဒံုးမသံုးဘဲ ေနသြားသည္ဟု မယမင္း ျဖဴျဖဴက ဆုိသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ အာရွ-ပစိဖိတ္ေဒသရွိ ႏုိင္ငံမ်ားတြင္ HIV ေရာဂါပုိးရွိသူဦးေရ ဆ႒မေျမာက္ အမ်ားဆုံးႏုိင္ငံအျဖစ္ ရပ္တည္လ်က္ရွိေၾကာင္း UNAIDS ၏ ၂ဝ၁၅ ထုတ္ျပန္ခ်က္ အရ သိရသည္။ ၂ဝ၁၃ က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည့္ ကမၻာ့ခုခံအားက်ဆင္း မႈ ေရာဂါတုိက္ဖ်က္ေရးအဖြဲ႕ UNAIDS ကုသမဂၢ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ၊ ေအအုိင္ဒီအက္စ္ဆုိင္ရာ ပူးတြဲအစီအစဥ္) ၏ စစ္တမ္းတြင္ ျမန္မာ ႏုိင္ငံ၌ ‘ျပည့္တန္ဆာ’အျဖစ္လုပ္ကုိင္ေနသူ ခုနစ္ေသာင္း (၇ဝ,ဝဝဝ) ဝန္းက်င္ရွိၿပီး ယင္းပမာဏထဲမွ ၈ ဒသမ ၁ ရာခုိင္ ႏႈန္းမွာ အိပ္ခ်္အုိင္ဗီြပုိးရွိေနသူမ်ားျဖစ္သည္ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။ ဆုိရလွ်င္ လိင္အလုပ္သမ ၁၂ ဦးတြင္ တစ္ဦး ေရာဂါပုိးရွိသည့္ သေဘာျဖစ္သည္။

UNAIDS ၏ စစ္တမ္းတြင္ ေဖာ္ျပရာ၌ မူးယစ္ေဆးဝါး ထိုးသြင္းသူမ်ားတြင္ ၂၃ ရာခိုင္ႏႈန္း (ေလးဦးလွ်င္ တစ္ဦးႏႈန္း)၊ အမ်ဳိးသားခ်င္း လိင္ဆက္ဆံသူမ်ားတြင္ ၆ ဒသမ ၆ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ အမ်ဳိးသမီးလိင္လုပ္သားမ်ားတြင္ ၆ ဒသမ ၃ ရာခိုင္ႏႈန္း HIV ကူးစက္မႈရွိေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။

၂ဝဝဝ ျပည့္ႏွစ္ကတည္းက လိင္အလုပ္သမမ်ားကို ဖမ္း ဆီးတရားစြဲဆိုရာတြင္ ကြန္ဒံုးကို သက္ေသခံပစၥည္းအျဖစ္ အသံုး မျပဳရန္ ထိုစဥ္က ျမန္မာႏုိင္ငံရဲခ်ဳပ္က ညႊန္ၾကားခ်က္ ထုတ္ ျပန္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ယင္းညႊန္ၾကားခ်က္ကို လွ်ဳိ႕ဝွက္အဆင့္ သတ္မွတ္ခဲ့သျဖင့္ လိင္လုပ္သားမ်ားအပါအဝင္ အမ်ားျပည္သူ တို႔ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ မသိရွိခဲ့ၾကဟု Marie Stopes Myanmar မွ ျမန္မာႏိုင္ငံဆုိင္ရာ ညႊန္ၾကားေရးမွဴး  ေဒါက္တာ စစ္ႏုိင္က ဆုိသည္။

ကြန္ဒံုးကုိ အမႈတည္ေဆာက္သည့္အခါတြင္ သက္ေသခံ ပစၥည္းအျဖစ္ လံုးဝမထည့္ရန္ ေျပာထားေသာ္လည္း မဖမ္းရဟု မပါရွိေသာေၾကာင့္ လမ္းေပၚတြင္ ရဲႏွင့္ လိင္အလုပ္သမေတြ႕ပါက ”ဒါ(ကြန္ဒံုး)ကုိသံုးၿပီး ဖမ္းတုန္းပဲ”ဟု သူက ဆုိသည္။

အက်ဳိးဆက္အားျဖင့္ က်န္းမာေရး႐ႈေထာင့္ကၾကည့္လွ်င္ ကြန္ဒံုးေဆာင္ရန္ အလိုအပ္ဆံုးေသာ လိင္အလုပ္သမတုိ႔သည္ ကြန္ဒံုးမေဆာင္ရဲၾကေတာ့ေပ။

ထုိ႔ေၾကာင့္ လက္ရွိေခတ္စနစ္ႏွင့္ မေလ်ာ္ညီေတာ့သည့္ ၁၉၄၉ ျပည့္တန္ဆာႏွိပ္ကြပ္ေရးအက္ဥပေဒ ျပင္ဆင္ႏုိင္ရန္ ၂ဝ၁၃ တြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံ လိင္အလုပ္သမသမဂၢ (Sex Workers in MyanmarSWiM) က လႊတ္ေတာ္ထဲသို႔သြားေရာက္ၿပီး ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ဥကၠ႒ သူရဦးေရႊမန္းအပါအဝင္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားႏွင့္ေတြ႕ဆံုကာ စတင္ႀကိဳးပမ္းခဲ့သည္ဟု ယင္းအဖြဲ႕၏ ဥကၠ႒ေဟာင္း ေဒၚႏွင္းႏွင္းယုက ေျပာသည္။

SWiM ကုိ သမၼတဦးသိန္းစိန္အစုိးရလက္ထက္ ၂ဝ၁၁ တြင္ ေတာ္ဝင္ခေရအဖြဲ႕က ဦးေဆာင္ကာ ၿမိဳ႕ ၁၈ ၿမိဳ႕ရွိ လိင္ အလုပ္သမ အေရးေဆာင္ရြက္ေနသည့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွ ကုိယ္ စားလွယ္မ်ားႏွင့္ ဖြဲ႕စည္းခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္ဟု သူက ဆုိသည္။

ဧည့္သည္တစ္ဦးႏွင့္ ေစ်းစကားေျပာေနသည့္ လိင္အလုပ္သမတစ္ဦး ။ ဓာတ္ပုံ – သက္ဦးမြန္/ေမာ္ကြန္းမဂၢဇင္း

ျပည့္တန္ဆာဥပေဒ ျပင္ဆင္ေရး

၂ဝ၁၃ တြင္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ေဒၚလဲ့လဲ့ ဝင္းေဆြက လိင္အလုပ္သမမ်ားနည္းတူ ေပ်ာ္ပါးသည့္ အမ်ဳိး သားမ်ားကုိပါ အားေပးကူညီသူမ်ားအျဖစ္သတ္မွတ္ၿပီး တရား စြဲဆုိျပစ္ဒဏ္ေပးရန္ အစီအစဥ္ရွိ၊ မရွိ ေမးျမန္းခဲ့သလုိ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေဒၚစႏၵာမင္းကလည္း ၁၉၄၉ ျပည့္ တန္ဆာႏွိပ္ကြပ္ေရးအက္ဥပေဒကို ျပင္ဆင္ရန္ရွိ၊ မရွိအဆိုကို တင္သြင္းခဲ့သည္။

အဆိုကို ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီးဌာန ဒုတိယဝန္ႀကီး ဗုိလ္မွဴး ခ်ဳပ္ ေက်ာ္ေက်ာ္ထြန္းက လက္ရွိက်င့္သံုးေနဆဲ ျပည့္တန္ဆာႏွိပ္ကြပ္ေရးအက္ဥပေဒကုိျပင္ဆင္မည္မဟုတ္ဘဲ ယင္းဥပေဒအရ လိင္အလုပ္သမႏွင့္ေပ်ာ္ပါးသူ အမ်ဳိးသားမ်ားကုိလည္း တရားခံ မ်ားအျဖစ္ အေရးယူခြင့္မရွိေၾကာင္း တံု႔ျပန္ေျပာၾကားခဲ့သည္။

လက္ရွိ ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီးလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ေဒၚစႏၵာမင္းက ျပည့္တန္ဆာဥပေဒတြင္ပါဝင္သည့္ အသြင္ယူ သက္ေသျဖင့္ လိင္အလုပ္သမမ်ားအား ဖမ္းဆီးႏုိင္သည္ဆုိ သည့္အခ်က္ကုိ ေပ်ာက္ပ်က္ေစခ်င္သည္။

”တျခားအမႈေတြမွာေတာ့ အသြင္ယူသက္ေသရဲ႕ နက္နဲ ခ်က္ေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျပည့္တန္ဆာနဲ႔ အလကား လည္း ေပ်ာ္ပါးေသးတယ္။ ၿပီးေတာ့မွ ဒါျပည့္တန္ဆာပါပဲဆိုၿပီးဖမ္းလိုက္တဲ့အသြင္ယူသက္ေသကေတာ့ တအားေပါ့ပ်က္လြန္း တယ္”ဟု မွတ္ခ်က္ျပဳသည္။

ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးရဲတပ္ဖြဲ႕မွဴး႐ုံးမွ ရဲမွဴးသူရထြန္းက လိင္အလုပ္သမမ်ားကုိ ဖမ္းဆီးရာတြင္ တရားလုိလုပ္မည့္ ရဲမ်ား အေနျဖင့္ ပုိက္ဆံေပးၿပီး အသြင္ယူေပ်ာ္ပါး၍ မရေသာေၾကာင့္ တရား႐ုံးတြင္ သက္ေသထြက္ေပးႏုိင္မည့္ အရပ္သားသက္ေသခံ ကုိ အသံုးျပဳရျခင္းျဖစ္သည္ဟု ေမာ္ကြန္းကို ေျပာသည္။

၂ဝ၁၅၊ ဇူလိုင္တြင္ ျပည္ထဲေရး ဒုတိယဝန္ႀကီး ဗိုလ္မွဴး ခ်ဳပ္ေက်ာ္ေက်ာ္ထြန္းက ျပည့္တန္ဆာႏွိပ္ကြပ္ေရး အက္ဥပေဒ ကို ျပင္ဆင္ေပးရန္ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္၊ ဥပေဒၾကမ္းေကာ္မတီ သို႔ တင္ျပခဲ့သည္။  ပုဒ္မ(၁၈)ခုပါဝင္သည့္ ယင္းဥပေဒသည္ လက္ရွိ ေခတ္အေျခအေနႏွင့္ ကိုက္ညီမႈမရွိေတာ့ဟုလည္း ဒုတိယဝန္ႀကီးက ေျပာၾကားခဲ့ပါသည္။

ျပင္ဆင္သည့္ဥပေဒၾကမ္းတြင္ ‘ျပည့္တန္ဆာႏွိပ္ကြပ္ေရး အက္ဥပေဒ’ အစား ‘ျပည့္တန္ဆာ ထိန္းသိမ္းေရးဥပေဒ’ ဟု အမည္ေျပာင္းလဲရန္ႏွင့္ လိင္အလုပ္သမမ်ားသာမက လိင္ဆက္ ဆံသူ အမ်ဳိးသားကိုပါအေရးယူရန္ ဥပေဒၾကမ္းေကာ္မတီက သေဘာထားမွတ္ခ်က္ေပးခဲ့သည္။ ယင္းဥပေဒၾကမ္းတြင္ ပုဒ္မ ၃ (က)ႏွင့္ ၃ (ခ)တို႔တြင္ ယခင္ဒဏ္ေၾကး ၁,ဝဝဝ က်ပ္ အစား တစ္သိန္းက်ပ္ျဖင့္ ေျပာင္းလဲျပင္ဆင္ထားခဲ့သလုိ ေထာင္ဒဏ္ မ်ားလည္း တုိးျမႇင့္ခဲ့သည္။

သုိ႔ေသာ္ အဆိုပါျပင္ဆင္ေရးဥပေဒၾကမ္းကို လိင္လုပ္သား မ်ား၊ လိင္လုပ္သားအေရး လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ေနသူမ်ား၊ အရပ္ဘက္ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ ဥပေဒပညာရွင္မ်ား ပါဝင္ျခင္းမရွိဘဲ ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီးဌာနမွ ေရးဆြဲထားျခင္းျဖစ္ေသာေၾကာင့္ လိင္ အလုပ္သမအမ်ားစုက ေဝဖန္ခဲ့ၾကသည္။

”(လိင္အလုပ္သမေတြအတြက္) အဆင္ေျပလား၊ မေျပ လား။ ဒါေတြက ျဖစ္သင့္လား မျဖစ္သင့္ဘူးလားဆိုတာ Research (သုေတသန) လည္း မလုပ္ဘူး။ အဲဒီဥပေဒႀကီးက တစ္ခုလံုးျပင္ရမွာေလ။ ဟိုတစ္ကြက္ျပင္၊ ဒီတစ္ကြက္ျပင္လု႔ိ ဘာမွမထူးဘူး။ ပိုဆိုးတာပဲရွိမယ္”ဟု SwiM ၏ဥကၠ႒ေဟာင္း ေဒၚႏွင္းႏွင္းယုက ေျပာဆိုသည္။

ယခင္ဦးသိန္းစိန္အစိုးရလက္ထက္က ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီး ဌာနမွတင္ထားသည့္ ျပည့္တန္ဆာဥပေဒၾကမ္းမွာ ပထမအႀကိမ္ လႊတ္ေတာ္တြင္ အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္သို႔ ေရာက္ရွိေနၿပီျဖစ္ သည္။ ယင္းဥပေဒၾကမ္းမွာ ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီးဌာနမွ တစ္ဖက္ သတ္ျပင္ဆင္ေရးဆြဲထားသျဖင့္ လိင္အလုပ္သမမ်ား၊ လူမႈအဖြဲ႕ အစည္းမ်ား၊ ပညာရွင္မ်ားက လက္မခံၾကေပ။

လက္ရွိက်င့္သုံးေနသည့္ ျပည့္တန္ဆာႏွိပ္ကြပ္ေရးအက္ ဥပေဒသည္ ႏွစ္ေပါင္း ၇ဝ နီးပါးသက္တမ္းရွိၿပီး ေခတ္စနစ္ႏွင့္ မကုိက္ညီေတာ့သလုိ တိက်မႈမရွိေသာ အဓိပၸာယ္က်ယ္ျပန္႔သည့္ စကားလံုးအသံုးအႏႈန္းပါဝင္ေနသည္ဟု ဥပေဒပညာရွင္မ်ားက ေထာက္ျပၾကသည္။

ထုိ႔ေၾကာင့္ လက္ရွိအရပ္သားအစိုးရသစ္လက္ထက္တြင္ ျပည့္တန္ဆာဥပေဒႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ျပင္ဆင္ျခင္း၊ အသစ္ျပန္ လည္ေရးဆြဲျခင္းတို႔ေဆာင္ရြက္လွ်င္ လိင္အလုပ္သမတို႔ ႀကံဳေတြ႕ ခံစားေနရသည့္ အခက္အခဲမ်ား၊ စိန္ေခၚမႈမ်ားႏွင့္ေတာင္းဆို ခ်က္မ်ားကို ဘံုသေဘာတူညီမႈရရွိထားရန္ရည္ရြယ္၍ ရန္ကုန္၊ မၲႏေလး၊ ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕တို႔တြင္ အလုပ္႐ုံေဆြးေႏြးပြဲမ်ား က်င္းပ ခဲ့သည္။

လိင္လုပ္သားအေရး လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္မႈမ်ား

ယခုႏွစ္ ၾသဂုတ္ ၁၃၊ ၁၄ ရက္၌ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရွိ စင္ထရယ္ဟုိ တယ္တြင္ ေတာ္ဝင္ခေရအဖြဲ႕မွဦးေဆာင္ကာ လိင္လုပ္သားအဖြဲ႕ အစည္းမ်ားႏွင့္ အရပ္ဘက္လူမႈအဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွ လူေပါင္း ၂ဝဝ ေက်ာ္တက္ေရာက္သည့္ အလုပ္႐ုံုေဆြးေႏြးပြဲတစ္ခုက်င္းပခဲ့ၾကသည္။

အဆိုပါ အလုပ္႐ုံေဆြးေႏြးပြဲတြင္ လိင္အလုပ္သမမ်ားကို ရာဇဝတ္မႈအေနျဖင့္ အေရးမယူဘဲ ျပစ္ဒဏ္မ်ားပယ္ဖ်က္ေပးရန္၊ ‘ျပည့္တန္ဆာႏွိပ္ကြပ္ေရးဥပေဒ’အစား ‘ျပည့္တန္ဆာကာ ကြယ္ေရးဥပေဒ’ဟု ေျပာင္းလဲေပးရန္၊ ျပည့္တန္ဆာပုဒ္မ ၃(က)၊ ၃(ခ)၏ မူရင္းအဓိပၸာယ္ကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ေရးသားေဖာ္ျပ ေပးရန္၊ ယင္းပုဒ္မမ်ားႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ခ်မွတ္ထားသည့္ျပစ္ဒဏ္ မ်ားကို ေလ်ာ့ေပါ့ေပးရန္၊ ေက်ာ္ေဇာမႈ ပုဒ္မ ၇(၁)ကို လံုးဝပယ္ ဖ်က္ေပးရန္၊ ရဲဝန္ထမ္း၊ ျပည့္တန္ဆာေခါင္းႏွင့္ ေဖာက္သည္မ်ား မွအႏိုင္က်င့္ခဲ့လွ်င္ တိုင္တန္း၍ရသည့္ စနစ္တစ္ခုထားရွိေပးရန္၊ ပြင့္လင္းျမင္သာသည့္တရားစီရင္ေရးျဖစ္ရန္ စသည့္အခ်က္ ခုနစ္ခ်က္ကို ေတာင္းဆိုခဲ့ၾကသည္။

ျပည့္တန္ဆာႏွိပ္ကြပ္ေရးအက္ဥပေဒတြင္ ပါဝင္သည့္ ပုဒ္မ ၃(က)ႏွင့္ (ခ)တြင္ ျပည့္တန္ဆာကိစၥအလုိ႔ငွာ ကုိယ္/ ႏႈတ္အမူအရာျဖင့္ ဟီရိၾသတၱပၸတရားကင္းမဲ့လ်က္ မိမိကုိယ္ ကာယကုိ တမင္လွစ္ျပျခင္း၊ အျခားနည္းျဖင့္ အာ႐ုံစြဲၿငိေစျခင္း၊ အာ႐ုံစြဲၿငိေစရန္ အားထုတ္ျခင္းအျပင္ ျမႇဴေခၚေသြးေဆာင္ျခင္း၊ ေႏွာင့္ယွက္ျခင္း၊ အနီးအနားရစ္ဝဲျခင္း စသျဖင့္ ျပ႒ာန္းထား သည့္အခ်က္တုိ႔မွာ ေယဘုယ်ဆန္လြန္းသည္ဟု Pang Long မွ အထက္တန္းေရွ႕ေန ဦးေဇာ္ဝင္းႏုိင္က ဆုိသည္။

”အခုေခတ္ကာလမွာ အမ်ဳိးသမီးအမ်ားစုက ဝတ္စား ဆင္ယင္မႈေတြ ေခတ္မီတုိးတက္လာၿပီး ညဘက္အလုပ္ကအျပန္ ေနာက္က်တာေတြရွိၾကတဲ့အခါမွာ ျပည့္တန္ဆာပါလုိ႔ စြပ္စြဲသူရွိ လာခဲ့ရင္ အလြယ္တကူ ဖမ္းဆီးခံရတာမ်ဳိးျဖစ္လာမွာ စုိးရိမ္ တယ္”ဟု ဦးေဇာ္ဝင္းႏုိင္က ဆုိသည္။

ယင္းဥပေဒပါ အခ်က္အခ်ဳိ႕သည္ ယခုေခတ္ကာလႏွင့္ ကုိက္ညီမႈမရွိသည့္အေၾကာင္းကုိ လိင္လုပ္သားအေရး လႈပ္ရွား ေနသူ ေဒၚပန္းႏုကလည္း ယခုလုိ ေထာက္ျပသည္။

”အခုေခတ္မွာ အတိုအျပတ္ေတြဝတ္ၾကတာပဲ။ အဲဒီလိုဆို အတိုအျပတ္ဝတ္တိုင္း အဲဒီမိန္းကေလးက Sex Worker ျဖစ္ ေနၿပီလား။ ဥပေဒမွာေဖာ္ျပထားတဲ့အတိုင္းသာဆိုရင္ လူေတြ မလြတ္ဘူး။ ေထာင္ေတာင္ဆံ့မွာ မဟုတ္ဘူး”

တိက်မႈနည္းၿပီး လုပ္ထံုးလုပ္နည္းပုိင္းဆုိင္ရာ အားနည္းခ်က္မ်ားရွိေနျခင္းေၾကာင့္ တည္ဆဲျပည့္တန္ဆာဥပေဒကုိ ”ျပင္ ဆင္ျခင္းထက္ အသစ္ျပန္ေရးဆြဲျခင္းက ပုိေကာင္းမယ္” ဟု ဦးေဇာ္ဝင္းႏုိင္က အႀကံျပဳသည္။

Marie Stopes Myanmar မွ ျမန္မာႏိုင္ငံဆုိင္ရာ ညႊန္ ၾကားေရးမွဴး ေဒါက္တာစစ္ႏိုင္က လက္ရွိ ျပည့္တန္ဆာဥပေဒကုိ ျပင္သည္ျဖစ္ေစ၊ အသစ္ေရးဆြဲသည္ျဖစ္ေစ ”ဦးတည္အုပ္စု (လိင္အလုပ္သမမ်ား)ရဲ႕စကားကို နားေထာင္ေပးဖို႔ လိုပါလိမ့္ မယ္”ဟု အႀကံျပဳသည္။

ျပည္ႀကီးခင္အဖြဲ႕မွ အစီအစဥ္မန္ေနဂ်ာ ဦးသန္႔လြင္ထူးက လည္း လက္ရွိအရပ္သားအစိုးရသစ္လက္ထက္တြင္ ျပည့္တန္ ဆာဥပေဒကို ျပင္ဆင္ျခင္း၊ အသစ္ေရးဆြဲျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္မည္ဆုိ ပါက ”ေရွ႕ေနခ်ဳပ္႐ုံးက လူေတြပဲဆြဲၿပီးေတာ့ ဥပေဒၾကမ္းေကာ္ မတီကလူေတြပဲ အတည္ျပဳလိုက္တာမ်ဳိးထက္စာရင္ ဒီဥပေဒရဲ႕ သက္ေရာက္ျခင္းကိုခံရမယ့္ ဦးတည္အုပ္စုေတြရဲ႕ ခံစားခ်က္နဲ႔ သူတို႔ရဲ႕ဆႏၵေတြကိုလည္း ထည့္သြင္းစဥ္းစားဖို႔လိုတယ္”ဟု ဆိုသည္။

ျပည္ႀကီးခင္အဖြဲ႕သည္ HIV/AIDS ကာကြယ္တားဆီး ေရးလုပ္ငန္းႏွင့္ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ေရးလုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ ေနသည့္အဖြဲ႕ ျဖစ္သည္။

အစုိးရသစ္ရဲ႕ေဆာင္ရြက္ခ်က္

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဦးေဆာင္ေသာ အစုိးရတက္လာ သည့္အခါ ျပည့္တန္ဆာအေရးလႈပ္ရွားသူမ်ားႏွင့္ လိင္အလုပ္ သမမ်ားသည္ ဒီမိုကေရစီအေရးႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးမ်ားအတြက္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မ်ားစြာထားၾကသည္။ ၄င္းတုိ႔၏ အခြင့္အေရးမ်ား ရရွိလာလိမ့္မည္ဟုလည္း ယံုၾကည္ထားၾကသည္။

သို႔ေသာ္ အစိုးရသစ္တက္လာၿပီး ရက္ ၁ဝဝ စီမံခ်က္တြင္ လိင္အလုပ္သမမ်ားကို ယခင္ကထက္ ပိုမိုဖမ္းဆီးအေရးယူကာ တင္းက်ပ္စြာကိုင္တြယ္ခဲ့သည္ဟု လိင္အလုပ္သမမ်ားႏွင့္ လိင္ လုပ္သားအေရး ေဆာင္ရြက္ေနသူတို႔က ဆိုသည္။

ယင္းစီမံခ်က္ေၾကာင့္ လိင္လုပ္သားမ်ား က်င္လည္က်က္ စားရာ ျပည့္တန္ဆာခန္းမ်ား၊ အႏွိပ္ခန္းမ်ား၊ ေကတီဗီ လုပ္ငန္း မ်ား ေခတၱရပ္ဆိုင္းလိုက္ရသည္အထိျဖစ္ခဲ့ၿပီး ရန္ကုန္အေျခစိုက္ လိင္အလုပ္သမအခ်ဳိ႕မွာ အဖမ္းအဆီးမ်ားသျဖင့့္ နယ္ၿမိဳ႕မ်ားသို႔ေရႊ႕ေျပာင္းသြားခဲ့ရသည္ဟု လိင္အလုပ္သမမ်ားႏွင့္ လူမႈအဖြဲ႕ အစည္းမ်ားက ေျပာသည္။

”အရင္တုန္းက ည ၁ဝ နာရီေလာက္အထိ လုပ္စားလို႔ရ ေသးတယ္။ အခုရက္ ၁ဝဝ စီမံကိန္းလည္းစေရာ ညေမွာင္တာနဲ႔ ဖမ္းမယ္ဆိုတာပဲ။ အခုေနမ်ား ေဟာဒီလို ဆံပင္အနီဆိုးၿပီး ေမွာင္တဲ့လမ္းမသြားနဲ႔ ဆြဲမယ္ဆိုတာခ်ည္းပဲ”ဟု လိင္အလုပ္ သမ မနန္းခိုင္က သူ၏မေဟာ္ဂနီေရာင္သန္းေနသည့္ ဆံႏြယ္ မ်ားကိုလႈပ္ခါရင္း ေျပာသည္။

ရက္ ၁ဝဝ စီမံခ်က္ကာလအတြင္း၌ အဖမ္းအဆီးမ်ား ေသာေၾကာင့္ ျပည့္တန္ဆာအိမ္မ်ားမွာ ပိတ္ထားေလ့ရွိသျဖင့္ လိင္အလုပ္သမမ်ားအတြက္ က်န္းမာေရးပညာေပးလုပ္ငန္းမ်ား သြားေရာက္လုပ္ေဆာင္ရာတြင္ အခက္အခဲမ်ားစြာ ႀကံဳေတြ႕ ခဲ့ရသည္ဟု ျမန္မာႏိုင္ငံလိင္အလုပ္သမသမဂၢဥကၠ႒ေဟာင္း ျဖစ္သူ ေဒၚႏွင္းႏွင္းယုက ေမာ္ကြန္းကို ေျပာသည္။

Sex Worker (လိင္လုပ္သား) ေတြကို ဖမ္းေန႐ုံနဲ႔ မပ ေပ်ာက္ဘူး။ ဖမ္းေနတဲ့ဟာက အေျဖတစ္ခုမဟုတ္ဘူးလို႔ ထင္ တယ္”ဟု ေဒၚႏွင္းႏွင္းယုက ဆိုသည္။

ဧည့္သည္မ်ားကုိ ေစာင့္ေမ်ွာ္ရွာေဖြေလ့ရွိေသာ ျပည္လမ္းေပၚရွိ မွတ္တုိင္တစ္ခုတြင္ ေတြ႕ရသည့္ လိင္အလုပ္သမတစ္ဦး။ ဓာတ္ပုံ – သက္ဦးမြန္/ေမာ္ကြန္းမဂၢဇင္း

အလုပ္မျဖစ္တဲ့ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရး

လိင္အလုပ္သမမ်ားကို ဖမ္းဆီးအေရးယူျခင္းျဖင့္ မပ ေပ်ာက္ႏိုင္မွန္းသိေသာ္လည္း လိင္အလုပ္သမေလ်ာ့နည္းေရး အတြက္ ဖမ္းဆီးေနရျခင္းျဖစ္သည္ဟု ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးရဲတပ္ဖြဲ႕မွဴး႐ုံးမွ ရဲမွဴးသူရထြန္းက ေမာ္ကြန္းကုိ ရွင္းျပသည္။

အက်ဥ္းေထာင္မွ လြတ္ေျမာက္သည့္အခါ ျပည့္တန္ဆာ လုပ္ငန္း ျပန္မလုပ္ေစရန္ ေထာင္ထဲ၌ စာအုပ္မ်ားဖတ္ေစျခင္း၊ အသိပညာေပးျခင္း၊ ဇာထိုးပန္းထိုး၊ စက္ခ်ဳပ္၊ မ်က္ေတာင္အတု၊ ဆံေကသာအလွျပင္၊ မ်က္ႏွာအလွျပင္၊ ကြန္ပ်ဴတာ၊ အက၊ ဒီဇိုင္ နာ၊ အသံုးလံုး သင္တန္းမ်ားေပးေနသည္ဟု ပထမအႀကိမ္လႊတ္ ေတာ္တြင္ ဗုိလ္မွဴး ခ်ဳပ္ေက်ာ္ေက်ာ္ထြန္းက ေျပာၾကားခဲ့ဖူးသည္။

ဖမ္းဆီးခံရသည့္ ၁၈ ႏွစ္ေအာက္ လိင္အလုပ္သမမ်ားကို ေတာ့ ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီးရွိ တြံေတးၿမိဳ႕နယ္ႏွင့္ မၲႏေလးၿမိဳ႕တို႔ တြင္ ဖြင့္လွစ္ထားသည့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ေရး ဌာန၌ အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္းပညာမ်ား သင္ၾကားေပးလ်က္ ရွိသည္ဟု ဆုိသည္။

ေထာင္ထဲမွ တတ္ေျမာက္ခဲ့သည့္ အတတ္ပညာျဖင့္ အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္းျပဳရင္း လိင္အလုပ္သမေလာကမွ ႐ုန္းထြက္လြတ္ေျမာက္သြားသူအခ်ဳိ႕ရွိသည္ဟု ေထာင္ထြက္ လိင္ အလုပ္သမတစ္ဦးျဖစ္သူ မသင္းသင္းက ဆိုသည္။

သို႔ေသာ္လည္း လိင္လုပ္သမအမ်ားစုမွာ ယင္းလုပ္ငန္း မ်ားလုပ္ကိုင္ရန္ ေငြအရင္းအႏွီးမရွိျခင္း၊ ရပ္တည္ႏိုင္သည့္ဝင္ ေငြ မရရွိျခင္းတို႔ေၾကာင့္ မူလအလုပ္ကိုသာ ဆက္လက္လုပ္ကိုင္ ေနၾကရဆဲျဖစ္သည္ဟု သူကဆုိသည္။ သူကုိယ္တုိင္သည္ပင္ သူတတ္ေျမာက္ထားသည့္ ပိုက္ဆံအိတ္ခ်ဳပ္ပညာျဖင့္ လုပ္ကိုင္ လိုေသာ္လည္း အရင္းအႏွီးမရွိသျဖင့္ လိင္လုပ္သားေလာက၌ သာ က်င္လည္ေနရသည္။

ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေဒၚစႏၵာ မင္းကေတာ့ ”အစိုးရရဲ႕ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးစခန္းဆိုတာေတြ က အၿမဲတမ္းကို ေအာင္ျမင္မႈမရွိဘူး။ ဟန္ျပလုပ္ေနတာမ်ဳိးေတြပဲ အၿမဲျဖစ္ေနတယ္။ ေခတ္နဲ႔မေလ်ာ္ညီေတာ့တဲ့ Mind-set (ေတြး ေခၚမႈ)ေတြနဲ႔ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးလုပ္ေပးေနလို႔ကေတာ့ ႏုိင္ငံေတာ္လည္း ပိုက္ဆံကုန္တယ္။ သူတို႔လည္း ဘာမွ အက်ဳိး မရွိလာဘူး”ဟု ေဝဖန္ေထာက္ျပသည္။

ေနာက္ထပ္ျပႆ      နာတစ္ခုမွာလည္း ေထာင္မွျပန္လြတ္ လာၿပီးေနာက္ လိင္အလုပ္ကိုစြန္႔လႊတ္ကာ သာမန္အလုပ္ ေျပာင္းလုပ္ၿပီး လူ႔ေဘာင္အတြင္း ျပန္လည္ဝင္ေရာက္ရန္ ႀကိဳး စားၾကသူမ်ားကို ပတ္ဝန္းက်င္က အသိအမွတ္မျပဳဘဲ လ်စ္လ်ဴ႐ႈ ထားေလ့ရွိတတ္ၾကသည္။

ေထာင္က်ဖူးသည့္ လိင္အလုပ္သမတစ္ဦးအေနျဖင့္ အလုပ္ ေလွ်ာက္ရန္ ရပ္ကြက္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး႐ုံးႏွင့္ သက္ဆိုင္ရာရဲစခန္းတို႔၌ ေထာက္ခံစာယူရာတြင္ ၄င္း၏ျပစ္ခ်က္ေဟာင္းေၾကာင့္ ေထာက္ ခံစာ မရႏိုင္ေတာ့ေပ။ ယင္းသို႔ျဖင့္ လက္ရွိဘဝမွ ႐ုန္းထြက္လို ေသာ္လည္း သူတို႔၏ႀကိဳးပမ္းမႈမ်ား အရာမထင္လာသည့္ အဆံုးတြင္ ဘဝတူမ်ားရွိရာ ျပည့္တန္ဆာေလာကသို႔ပင္ တစ္ ေက်ာ့ျပန္ေရာက္ရွိသြားၾကေတာ့သည္။

ဘယ္လိုထိန္းေက်ာင္းမလဲ

လိင္လုပ္ငန္းမ်ားႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ႏိုင္ငံတကာတြင္ အစုိးရ မ်ား က်င့္သံုးေနသည့္ စနစ္ေလးမ်ဳိးရွိသည္။ ယင္းစနစ္ေလးမ်ဳိး မွာ အလံုးစံုရာဇဝတ္သင့္ သတ္မွတ္ေသာစနစ္ (Full Criminalisation)၊ တစ္စိတ္တစ္ပုိင္းရာဇဝတ္သင့္ သတ္မွတ္ ေသာစနစ္ (Partial Criminalisation)၊ တရားဝင္ခြင့္ျပဳျခင္း စနစ္(Legalisation)ႏွင့္ ရာဇဝတ္မႈမသင့္ေၾကာင္း သတ္မွတ္ ေသာစနစ္(Descriminalisation)မ်ားျဖစ္သည္ဟု ေဒါက္တာ စစ္ႏိုင္က ရွင္းျပသည္။

အလံုးစံု ရာဇဝတ္္သင့္ သတ္မွတ္ေသာစနစ္မွာ လိင္ကိစၥအေရာင္းအဝယ္ႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ေဆာင္ရြက္သည့္ အမ်ဳိးသား၊ အမ်ဳိးသမီးမည္သူမဆို ရာဇဝတ္ေၾကာင္းအရ အေရးယူျခင္းျဖစ္ သည္။ လိင္ႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ေရာင္းသူ၊ ဝယ္သူ၊ ေနရာေပးသူ၊ ပြဲစားလုပ္သူ၊ သယ္ယူသည့္ယာဥ္အပါအဝင္ အားလံုးသည္ ရာဇ ဝတ္သင့္ၾကသည္။ ပံုစံေလးမ်ဳိးတြင္ အေရးယူမႈ အျပင္းထန္ဆံုး ေသာပံုစံျဖစ္ၿပီး ႏိုင္ငံအခ်ဳိ႕တြင္ က်င့္သံုးလ်က္ရွိသည္။

တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း ရာဇဝတ္သင့္ သတ္မွတ္ေသာစနစ္ (Partial Criminalisation) မွာ လက္ရွိ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ က်င့္ သံုးေနသည့္ လိင္အလုပ္သမကုိသာ ဖမ္းဆီးအေရးယူၿပီး အခ ေပးေပ်ာ္ပါးသူ အမ်ဳိးသားကုိ သက္ေသခံ႐ံုျဖင့္ ျပန္လႊတ္ေပး သည့္ ပံုစံမ်ဳိးျဖစ္သည္။ လက္ရွိ ျပည့္တန္ဆာႏွိပ္ကြပ္ေရးဥပေဒ တြင္ လိင္အလုပ္သမသာမက ျပည့္တန္ဆာေခါင္းႏွင့္ အျခားပါ ဝင္ပတ္သက္သူ အားလံုးကိုလည္း အေရးယူသည္။ Partial Criminalisation က်င့္သံုးသည့္ ႏိုင္ငံအနည္းငယ္၌ လိင္အလုပ္ သမကို အေရးမယူဘဲ လိင္ဝယ္သူအမ်ဳိးသားကိုသာ အေရးယူ ျခင္းမ်ဳိးလည္းရွိၾကသည္။ Partial Criminalisation သည္ လည္း Full Criminalisation နီးပါး အေရးယူမႈျပင္းထန္သည့္ အမ်ဳိးအစားျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားတြင္ က်င့္သံုးလ်က္ ရွိသည္ဟု ေဒါက္တာစစ္ႏိုင္က ေျပာၾကားသည္။

Legalisation (တရားဝင္ခြင့္ျပဳျခင္း)တြင္ အစိုးရက လိင္ လုပ္သားမ်ားကို တရားဝင္လုပ္ကိုင္ခြင့္ျပဳၿပီး ထိန္းခ်ဳပ္သည့္ပံုစံ ျဖစ္သည္။ စားေသာက္ဆိုင္၊ ေဆးခန္းတို႔ကဲ့သို႔ ဝန္ေဆာင္မႈလုပ္ ငန္းတစ္ခုအျဖစ္သတ္မွတ္ၿပီး လိုင္စင္ထုတ္ေပးသည္။ သတ္မွတ္ ထားသည့္ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းမ်ားႏွင့္ ကိုက္ညီပါက လိင္အလုပ္ သမမ်ားကို လက္မွတ္ထုတ္ေပးျခင္း၊ က်န္းမာေရးစစ္ေဆးျခင္း တို႔ကို အစိုးရက ႀကီးၾကပ္လုပ္ကိုင္ျခင္းျဖစ္သည္။

ရာဇဝတ္ မသင့္ေၾကာင္း သတ္မွတ္ေသာစနစ္(Descriminalisation)မွာ ျပည့္တန္ဆာလုပ္ငန္းကို ဥပေဒအရ ျပစ္မႈအျဖစ္ မသတ္မွတ္ျခင္းျဖစ္သည္။ လိင္အလုပ္သမမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ေရာဂါကူးစက္ျပန္႔ပြားမႈ တားဆီးေရး၊ လူတစ္ဦးက တစ္ဦးကို ႏွိပ္စက္႐ုိက္ႏွက္၊ ကုပ္ေသြးစုပ္အျမတ္ထုတ္ျခင္း စေသာ မတရား မႈအမ်ဳိးမ်ဳိးတို႔ကုိ Descriminalisation ျဖင့္ ထိန္းခ်ဳပ္လွ်င္ အထိ ေရာက္ဆံုး၊ အေကာင္းဆံုးျဖစ္သည္ကို ႏိုင္ငံတကာပညာရွင္မ်ား က မွတ္ခ်က္ျပဳလက္ခံထားသည္ဟု ေဒါက္တာစစ္ႏိုင္က ရွင္း ျပသည္။

ဘယ္ပံုစံသံုးမလဲ

လိင္လုပ္သားအခြင့္အေရး လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ေနသူမ်ား ႏွင့္ လိင္လုပ္သားမ်ားအေနျဖင့္ အထက္ပါပံုစံေလးမ်ဳိးအနက္ ရာဇဝတ္မသင့္ေၾကာင္း သတ္မွတ္ေသာစနစ္သာ ျမန္မာႏုိင္ငံႏွင့္ အသင့္ေလ်ာ္ဆံုးျဖစ္သည္ဟု အႀကံျပဳၾကသည္။

လိင္လုပ္ငန္းကို လက္ရွိတြင္ ဥပေဒအရျပစ္မႈေျမာက္ သည္ဟု သတ္မွတ္ထားသျဖင့္ ခြဲျခားႏွိမ္ခ်ဆက္ဆံမႈအပါအဝင္ ေနာက္ဆက္တြဲဆိုးက်ဳိးမ်ား ႀကံဳေတြ႕ေနရျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း အာရွ- ပစိဖိတ္ေဒသ လိင္လုပ္သားမ်ားကြန္ရက္ (Asia Pacific Network of Sex Workers – APNSW )မွ ေဒသဆိုင္ရာ ညႇိႏႈိင္းေရးမွဴးေဒၚေကသီဝင္းက ေျပာသည္။

”အလုပ္တစ္ခုအေနနဲ႔ သတ္မွတ္ေပးလိုက္မယ္ဆို ခြဲျခား ႏွိမ့္ခ်မႈေတြ ေလ်ာ့သြားမယ္။ က်န္းမာေရးဝန္ေဆာင္မႈေတြကို အခ်ိန္နဲ႔တစ္ေျပးညီရယူႏိုင္မယ္။ ပတ္ဝန္းက်င္က ႐ုိက္ခတ္မႈ ေတြကိုလည္း ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ကာကြယ္လာႏိုင္မယ္။ အၾကမ္း ဖက္ခံရတာကေန လြတ္သြားမယ္”ဟု သူက ရွင္းျပသည္။

တရားဝင္လုိင္စင္ျဖင့္ ခြင့္ျပဳျခင္းက ႏိုင္ငံေတာ္အတြက္ ဝင္ေငြခြန္ရၿပီး ေကာင္းသည့္အခ်က္မ်ားရွိသလုိ တစ္ဖက္တြင္  အျခားေသာ ဆုိးက်ဳိးမ်ားလည္းရွိေနသည္ဟု လိင္လုပ္သား   အေရးလႈပ္ရွားေနသည့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားက ဆုိၾကသည္။

တရားဝင္မွတ္ပံုတင္ျဖင့္ ခြင့္ျပဳျခင္းသည္ အသြားႏွစ္ဖက္ပါ သည့္ ဓားတစ္ေခ်ာင္းကဲ့သို႔ရွိေနၿပီး တရားဝင္လုပ္သင့္၊ မလုပ္ သင့္ကို လိင္လုပ္ငန္းျဖင့္ အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္းျပဳေနသူမ်ားက အဓိကစဥ္းစားရမည္ျဖစ္သည္ဟု Triangle Women’s Support မွ အုပ္ခ်ဳပ္မႈဒါ႐ုိက္တာေဒၚခင္ေလးက အႀကံ ျပဳသည္။

”အရင္တုန္းက ရပ္ရြာထဲမွာ လူမသိ၊ သူမသိ သြားလုပ္ေန လို႔ ရတယ္။ အခုလို႔ Registration (တရားဝင္မွတ္ပံုတင္)လုပ္ ျခင္းအားျဖင့္ သူတို႔က ဒီလိုလူမ်ဳိးပါ၊ ဒီအလုပ္ကို လုပ္ကိုင္ပါ တယ္ဆိုတာ တရားဝင္သတ္မွတ္လိုက္ေတာ့ ရပ္ရြာထဲမွာ ခြဲျခား ဆက္ဆံမႈေတြ၊ ဖဲၾကဥ္မႈေတြ ပိုမ်ားလာမလားဆိုတာကိုလည္း ကြၽန္မတို႔စဥ္းစားရမယ္”ဟု သူက ဆိုပါသည္။

ပုဇြန္ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္ရဲတပ္ဖြဲ႕ ရဲမွဴးခင္ေမာင္လတ္ကလည္း တရားဝင္ခြင့္ျပဳလိုက္ျခင္းျဖင့္ ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္သည့္ ဆိုးက်ဳိးမ်ား ကို ယခုလို ေျပာျပသည္။

”အက်ဳိးဆက္ကေတာ့ အခုဟာက ပုန္းလွ်ဳိးကြယ္လွ်ဳိး လုပ္စားေနၾကတယ္။ လူသိရွင္ၾကား တရားဝင္လုပ္ကိုင္တဲ့အဆင့္ ဆိုရင္ေတာ့ အျမင္မေတာ္တဲ့ သြားလာမႈေတြ ေတြ႕လိမ့္မယ္။ ေဂ ဟာေတြ ဖြင့္ထားမယ္ဗ်ာ။ အဝင္အထြက္ေတြ ႐ႈပ္ယွက္ခတ္ေန မယ္။ မ်က္စိအျမင္မေတာ္တဲ့ျဖစ္ရပ္ေတြ ေတြ႕လာႏိုင္တယ္”ဟု ေထာက္ျပသည္။

လိင္လုပ္သားအေရးလႈပ္ရွားေနသူတို႔ကေတာ့ တရားဝင္လုပ္ငန္းလိုင္စင္ရရွိျခင္းထက္ လိင္အလုပ္သမမ်ားကိုျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူအျပစ္သားမ်ားဟုမျမင္ဘဲ အေကာင္းဆံုး ကာကြယ္ေပး ရန္သာ လိုလားသည္ဟု ဆိုသည္။

            SwiM ၏ ဥကၠ႒ေဟာင္းေဒၚႏွင္းႏွင္းယုက ယခုလိုေျပာသည္။

”တရားဝင္ျဖစ္ျခင္း၊ မျဖစ္ျခင္းဆိုတာထက္ အမ်ဳိးသမီး ေတြအေနနဲ႔ မတရားႏွိပ္စက္ခံရတာေတြ၊ လုပ္အားခေခါင္းပံုျဖတ္ တာေတြ ဘယ္လိုေျဖရွင္းေပးၾကမလဲဆိုတာမ်ဳိးကို စဥ္းစားေစ ခ်င္တယ္”

ေမာ္ကြန္းကခ်ဥ္းကပ္ခဲ့သည့္ လိင္အလုပ္သမမ်ား၊ လိင္ လုပ္သားအဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ ပညာရွင္မ်ားက လိင္လုပ္ငန္းကို အလုပ္တစ္ခုအျဖစ္ သတ္မွတ္ေစခ်င္ၾကသူျဖစ္ရာ ရာဇဝတ္ မသင့္ေၾကာင္း သတ္မွတ္ေသာစနစ္ (Descriminalisation)သည္ ၄င္းတို႔၏ စိတ္ဆႏၵႏွင့္ ကိုက္ညီမႈရွိသည္ဟု ဆုိၾကသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ လိင္လုပ္ငန္းဝန္ေဆာင္မႈကုိ မည္သုိ႔ကုိင္ တြယ္ရမည္ဆုိသည့္ ေမးခြန္းကုိ ေဒါက္တာစစ္ႏိုင္က ယခုလုိ မွတ္ ခ်က္ေပးေျဖၾကားသည္။

”ကမၻာေပၚမွာေတာ့ ျပည့္တန္ဆာဥပေဒနဲ႔ပတ္သက္ရင္ တစ္ႏုိင္ငံၿပီး တစ္ႏိုင္ငံ ျဖည္းျဖည္းခ်င္း ရာဇဝတ္မသင့္ေစတဲ့ ဘက္ကို သြားေနၾကမွာပါ”

ကိုယ့္အားကိုယ့္ကိုးအဖြဲ႔(self help group – SHG) ဝင္ျဖစ္ၿပီး  HIV ကူးစက္ခံထားရသူတစ္ဦးလည္းျဖစ္သည့္ လိင္ အလုပ္သမေဒၚသက္သက္ခုိင္ကေတာ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္ေသာ အစုိးရသစ္အေပၚထားသည့္ ၄င္း၏ေမွ်ာ္လင့္ ခ်က္မ်ားကို ယခုလိုဖြင့္ဟသည္။

”အေမစုက မိန္းကေလးဘက္ဆို စာနာစိတ္ေတြလည္း မ်ားတယ္။ ေနာက္ေရာဂါသည္အုပ္စုေတြကိုလည္း ေဖးမစာနာ တယ္။ အရင္အစိုးရတုန္းက HIV Positive ဆိုတာလည္း နား မလည္ဘူး။ ဒီေလာက္ေဆးဝါးေတြ ေသာက္ေနရပါတယ္လို႔ ေျပာ ေနတာေတာင္မွ ဇြတ္ဖမ္းသြားတဲ့အေနအထားေလ။ အခုအစိုးရ ကေတာ့ ေျပာင္းလဲလာမယ္လို႔ ထင္တာပဲ”

(ကာယကံရွင္မ်ား၏ေတာင္းဆုိခ်က္ေၾကာင့္ နာမည္မ်ားလႊဲထားပါသည္။)  ။       ။

၂၀၁၆-ႏုိဝင္ဘာလထုတ္၊ေမာ္ကြန္းမဂၢဇင္း အမွတ္(၄၀)မွ သတင္းေဆာင္းပါး ျဖစ္ပါသည္။

ေက်ာ္မ်ဳိးထြန္း ေရးသည္။

Advertise Here

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here